Werknemers Alitalia wijzen bezuinigingen af: ondergang lijkt onafwendbaar

De bedrijfsstemming werd gepresenteerd als 'een laatste kans' voor de Italiaanse luchtvaartmaatschappij Alitalia. Stemde het personeel vóór de bezuinigingen, dan kreeg het 2 miljard euro om hun noodlijdende bedrijf overeind te houden. Stemden de werknemers tegen, dan zou een liquidatie van Alitalia het gevolg zijn. Zij stemden tegen, waardoor het onafwendbaar lijkt dat het vlaggenschip van de Italiaanse luchtvaart op korte termijn zal worden opgeheven.

Jarl van der Ploeg
Personeel van Alitalia protesteert bij een Romeins vliegveld tegen de voorgenomen bezuinigingen. Beeld afp
Personeel van Alitalia protesteert bij een Romeins vliegveld tegen de voorgenomen bezuinigingen.Beeld afp

'De werknemers kozen voor zelfmoord in plaats van lijfsbehoud', aldus een krantenkop dinsdagochtend. Van de bijna twaalfduizend werknemers stemde een kleine 70 procent tegen het schrappen van 1.700 banen, tegen een salarisreductie van 8 procent en daarmee ook tegen een nieuwe kapitaalinjectie van 2 miljard euro.

'Ik weet wel dat we opofferingen vragen aan de werknemers, maar zonder akkoord over het nieuwe industriële plan zal Alitalia niet kunnen overleven', waarschuwde de Italiaanse premier Paolo Gentiloni afgelopen weekend nog. Zowel het bestuur van Alitalia als de regering riep dat dit reddingsplan de laatste strohalm was voor het bedrijf.

Zwart gat

De crisisperiode die nu aanbreekt - vanaf mei ontvangt het personeel waarschijnlijk geen salaris meer - is het zoveelste hoofdstuk in het al jaren lopende Alitalia-feuilleton. Daarin was het eigenlijk nooit de vraag of het bedrijf verlies maakte, maar hoeveel. Ondertussen ontving het miljarden euro's aan staatssteun in 1998, 2002 en 2004, waren er verschillende serieuze fusie- en overname gesprekken met de KLM, onderbroken door een 'patriottisch' maar weinig succesvol reddingsplan van Silvio Berlusconi in 2008. Er waren enorme aandelenemissies, verkapte pogingen tot staatssteun, heel, heel veel stakingen en in 2014 een kapitaalinjectie van Etihad uit de Verenigde Arabische Emiraten, dat 49 procent van de aandelen kocht.

Maar het hielp allemaal niets: Alitalia blijft een zwart gat waarin miljoenen euro's verdwijnen. Van 327 miljoen euro in 2009 naar 580 miljoen in 2014. Sinds de komst van de Arabieren ging het nauwelijks beter: vorig jaar verloor het bedrijf meer dan een miljoen euro per dag.

Personeelskosten

Het probleem van Alitalia is dat het nooit een passend antwoord vond op de komst van luxere vliegtuigmaatschappijen uit het Midden-Oosten aan de ene kant, waarvan het de concurrentiestrijd verliest op langere vluchten, en prijsvechters aan de andere kant, die veel populairder zijn op kortere vluchten. Zelfs bij binnenlandse vluchten in Italië - voorheen een onaantastbaar bastion van Alitalia - lukt het vooral Ryanair tot wel drie keer goedkopere tickets aan te bieden dan de Italianen.

Dat komt vooral door de van oudsher hoge personeelskosten. Niet voor niets draaide het reorganisatieplan dat de nieuwe aandeelhouder Etihad vorige maand lanceerde om het verlagen van personeelskosten.

Wat dat betreft, is de situatie vergelijkbaar met die van Air France-KLM, waar vooral de Franse werknemers al meermaals weigerden salaris in te leveren om zo het bedrijf weer winstgevend te maken. Het gevolg: de Nederlandse tak van het bedrijf floreert, terwijl in Frankrijk vooral veel pilotenstakingen zijn.

Overheidsgeld

'Ze laten ons alle crisissen betalen. We zijn kwaad. Dit nieuwe plan dient tot niets', mocht een Italiaanse piloot dinsdag de patstelling uitleggen in de krant La Repubblica. De vakbonden pleiten voor nieuwe onderhandelingen, maar de grootaandeelhouders lieten eerder al weten daar geen behoefte meer aan te hebben. Ze vinden dat ze al genoeg tegemoet zijn gekomen aan de vakbonden. In eerste instantie wilden zij tweeduizend banen schrappen en tot wel 30 procent van het salaris verminderen.

Ook hulp van de regering, die afgelopen nacht in crisisberaad bij elkaar kwam, lijkt er niet in te zitten. Vorige week zei de verantwoordelijk minister dat 'zij die hopen op een staatsinterventie, zich iets hebben laten wijsmaken'. Volgens Italiaanse kranten stelt de minister later vandaag een staatscommissaris aan die het bedrijf door de crisisperiode moet loodsen, een periode van buitengewoon beheer, zoals dat heet. Daarin zullen waarschijnlijk zoveel mogelijk losse bedrijfsonderdelen worden verkocht, waarna er voor het overgebleven stukje Italiaans vlaggenschip van weleer een faillissement wordt aangevraagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden