Werknemer mag eerder gaan staken

Het wordt gemakkelijker om te staken. Vakbonden kunnen stakingen inzetten als prikactie en hoeven niet meer eerst te onderhandelen over bijvoorbeeld een nieuwe cao en ook niet vooraf aan te kondigen dat werknemers het werk gaan neerleggen.

April 2013: symbolische bezetting bij de Amsterdamse zorginstelling Amsta, die de aanleiding is tot de uitspraak van de Hoge Raad. De actie werd destijds verboden door het gerechtshof. De Hoge Raad heeft dat teruggedraaid. Beeld An-Sofie Kesteleyn

De Hoge Raad heeft vrijdag korte metten gemaakt met deze spelregels waarmee een staking alleen als laatste middel kan worden ingezet.

De uitspraak van de hoogste gerechtelijke instantie is een doorbraak in het stakingsrecht, zegt Stefan Sagel, hoogleraar arbeidsrecht in Leiden en de advocaat bij kantoor De Brauw in Amsterdam die namens de Abvakabo FNV naar de Hoge Raad was gestapt. 'Een staking kan nu ook als waarschuwing vooraf dienen. Dat zal goed passen bij de organising-strategie die de FNV hier en daar toepast.'

De Hoge Raad baseert zich op het Europees Sociaal Handvest dat het stakingsrecht ruimer interpreteert dan Nederland sinds lange tijd doet. Het is de tweede keer in korte tijd dat het stakingsrecht wordt opgerekt. De Hoge Raad bepaalde afgelopen najaar dat er ook bij toeleveranciers mag worden gestaakt om de druk op te voeren bij een bedrijf waarmee de vakbond een conflict heeft.

Deze aanpassingen zaten er aan te komen, want er was al langer kritiek vanuit Europa op de strikte toepassing van het stakingsrecht in Nederland, zegt Ruben Houweling, hoogleraar arbeidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

'Ik denk dat bij de rechters altijd heeft meegewogen dat we een land zijn van polderaars', zegt hij. 'Dan past het niet om meteen te gaan staken. De uitspraak die er nu ligt, is prettig voor de vakbonden in een tijd dat er veel gebeurt op sociaal economisch terrein en de arbeidsvoorwaarden onder druk staan.'

Aantonen

De uitspraak volgt op een actie die de Abvakabo in 2013 organiseerde bij twee vestigingen van zorginstelling Amsta in Amsterdam. Die symbolische bezetting, waarbij het werk doorging maar het management op zaterdag niet naar binnen mocht, werd door de rechtbank en het gerechtshof verboden als 'onaangekondigde bedrijfsbezetting'. De zaak is nu terugverwezen naar het gerechtshof in Den Haag.

De uitspraak van de Hoge Raad sluit mooi aan bij het beleid dat de vernieuwde FNV voorstaat, zegt vicevoorzitter Ruud Kuin. 'We kunnen op deze manier onze leden veel beter betrekken bij waarmee we bezig zijn. Met eerdere waarschuwingsacties kunnen we laten zien welke zaken onze leden belangrijk vinden vinden.'

Werkgeversvereniging AWVN is niet gelukkig met de uitspraak van de Hoge Raad, maar verwacht niet dat de uitspraak grote praktische gevolgen zal hebben. 'Dit zal niet leiden tot meer stakingen.' De uitspraak van de Hoge Raad betekent ook niet dat stakingen niet meer verboden kunnen worden. Als de veiligheid van een bedrijf of de openbare orde in het geding is kunnen acties worden verboden. Maar de werkgever zal dat wel zelf moeten aantonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden