Werkloze ouderen in verdomhoekje: hoe kom je er uit?

Werknemers die ouder zijn dan 50 zitten in het verdomhoekje. Hun werkgever wil dat zij salaris inleveren. Maar er gloort hoop.

Op de Inspiratieplusdag voor 50-plussers van het UWV, in januari, oefenen bezoekers een 'krachthouding'. Beeld HH

Het is weer zover: de 50-plusser moet inleveren, vinden dit keer de baas en oprichter van uitzender USG. Eens in de zoveel tijd duikt dit pleidooi op. Dat terwijl werkloze ouderen die weer een baan vinden gemiddeld bijna 10 procent salaris inleveren, met uitschieters tot bijna een kwart voor hoogopgeleide ouderen in de zorg, dienstverlening en ict, bleek eerder uit onderzoek van de Volkskrant.

Waar komt de discussie toch steeds vandaan?

Die wordt ingegeven door de manier waarop het Nederlandse salarissysteem in elkaar zit. In vergelijking met de hoeveelheid werk die iemand aflevert, verdient een jongere te weinig en een oudere te veel. Zo blijft iedereen z'n best doen, is het idee.

Het is niet omstreden, maar eigenlijk is dit systeem verouderd, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit van Tilburg. 'Het gaat uit van iemand die jong begint bij Philips en die salarisachterstand in de loop der jaren wel inhaalt. Maar eigenlijk zijn jong en oud nu slechter af. Ouderen hebben het predicaat duur gekregen, jongeren blijven niet meer zo lang bij één werkgever en lopen die salarisachterstand daardoor vaak niet in.'

Nu de economie aantrekt, blijft de arbeidsmarktpositie van ouderen moeizaam. Ze slagen er maar mondjesmaat in een baan te vinden terwijl de WW is ingekort tot twee jaar en de pensioenleeftijd opschuift. Van de 600 duizend werklozen zijn er 240 duizend 55-plus. Onder deze groep is de langdurige werkloosheid hoog.

Kan het beloningssysteem dan niet eerlijker en moderner?

Daar wordt aan gewerkt, zegt Jannes van der Velde van werkgeversorganisatie AWVN. De werkgevers willen arbeidsvoorwaarden die 'generatiebestendig' zijn. 'Steeds meer ontziemaatregelen als seniorendagen worden afgeschaft. Die maken ouderen duur. En ik zeg nadrukkelijk afschaffen en niet afpakken. Want het geld van de ontziemaatregelen komt vervolgens ten goede aan alle medewerkers, bijvoorbeeld via het persoonlijk keuzebudget. Op een ideale arbeidsmarkt doet iemand die langer werkt meer ervaring op. Wie ook aanvullende cursussen volgt, vergroot zijn meerwaarde en dan ontstaat er geen discussie als iemand meer verdient. Maar het is geen geheim dat dit niet altijd gebeurt.'

En zo worden ouderen dus 'duur'.

Als dat al zo is, is het de vraag wie daar verantwoordelijk voor is. 'Nederland zit zo'n beetje in de middenmoot in Europa qua salarissen voor ouderen', zegt Paul de Beer, hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam. 'Volgens de loonschalen in cao's doorloopt een werknemer tien tot twaalf periodieken. Dat betekent dat iemand rond z'n 40ste, 42ste niet verder groeit. Als dat wel gebeurt, zijn het de werkgevers die daarmee instemmen. Ze willen hun medewerkers daarmee natuurlijk gemotiveerd houden, maar blijkbaar heeft een bedrijf er ook baat bij. De productiviteit van zo iemand ligt immers hoger.'

Hoe komen ouderen weer aan het werk?

Het is vooral van belang ze aan het werk te houden, stelt minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het actieplan Perspectief voor vijftigplussers (met een budget van 68 miljoen euro in 2017 en 2018) dat hij dinsdag aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Hij wil de wendbaarheid van ouderen vergroten. Wie dreigt te worden ontslagen moet snel aan ander werk worden geholpen. Wie toch wordt ontslagen krijgt hulp bij het vinden van nieuw werk. Daarnaast wordt, met oud-Feyenoorder John de Wolf als boegbeeld, geprobeerd een 'eerlijk beeld te laten zien van de 50-plussers.'

Zijn de problemen zo opgelost?

Die lossen zich in elk geval met de hulp van de tijd op. De ooit voorspelde megakrapte aan personeel gaat er niet komen, maar de ontgroening gaat door en ouderen moeten langer doorwerken. We zullen er dus aan moeten wennen dat de werknemer ouder wordt. Een meevaller voor ouderen: jongeren krijgen vanaf juni volgend jaar vanaf hun 22ste een volwassen loon en daarmee gaan ook jongere jongeren meer verdienen.

Dat zullen vooral supermarkten merken. Daar verdient 75 procent van het personeel het jeugdloon. 'Noem het een toevalstreffer of een mooie samenloop van omstandigheden', zegt cao-deskundige Henk Strating. 'Ouderen worden goedkoper als jongeren duurder worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden