'Werken is de beste manier om te integreren'

Hoe help je vluchtelingen met een verblijfsvergunning aan een baan? Voor Fleur Bakker is dat de grootste uitdaging.

Mahmoud Alomar in het naaiatelier van de Refugee Company, gevestigd in de Bijlmerbajes in Amsterdam. Beeld null
Mahmoud Alomar in het naaiatelier van de Refugee Company, gevestigd in de Bijlmerbajes in Amsterdam.

Werken is de beste manier om te integreren, vindt Fleur Bakker. Daarom richtte ze in 2015 Refugee Company op, de organisatie achter restaurant A Beautiful Mess en partner van The Movement Hotel. Het bedrijf begeleidt vluchtelingen naar werk in diverse sectoren, van de horeca tot de zonnepanelenindustrie en het eigen naaiatelier. Maar niets gaat zonder geworstel met regelgeving of eindeloos koffiedrinken met ambtenaren en nieuwkomers. Welke obstakels komt zij tegen?

Bakker onderstreept het belang van taalkennis: het kennis- en denkniveau van statushouders die geen goed Nederlands of Engels spreken, wordt volgens haar te laag ingeschat. Hierdoor en doordat buitenlandse diploma's in Nederland niet automatisch worden erkend, moeten veel nieuwkomers onder hun niveau werken. Syriërs zijn gemiddeld hoger opgeleid dan vluchtelingen uit andere landen, maar kunnen lang niet altijd een baan vinden op het niveau dat ze gewend waren. 'Ik ken een jongen met een Syrisch rechtendiploma, waar hij in Nederland niets mee kan. Omdat zijn Nederlands nog niet goed genoeg is, kan hij hier niet naar de universiteit en gaat hij in september een opleiding elektrotechniek bij het roc doen.'

Het helpt natuurlijk als een statushouder in eigen land een opleiding heeft gevolgd. 'Je moet per individu kijken naar werkervaring, naar studies en of omscholen mogelijk is. Voor een cassaveboer uit Sierra Leone is het moeilijker passend werk te vinden dan voor een ingenieur uit Syrië.'

Soms loopt de zoektocht naar betaald werk mis door onverwachte omstandigheden. Een jongen die Bakker aan een goede functie bij Ahold in Zaandam had geholpen, kreeg vlak voor zijn jaarcontract een huis in Hellendoorn toegewezen. 'Vijf uur reizen op een dag is te veel voor iemand die nog nergens geworteld is. Ik bemoei me er dan mee om te voorkomen dat zo iemand die net een baan heeft, weer uitvalt. Na zeventien jaar ervaring in de asielopvang weet ik dat dit de situaties zijn waardoor iemand langdurig afhankelijk kan worden van een uitkering.'

Fleur Bakker. Beeld null
Fleur Bakker.

Het bedrijfsleven is welwillend genoeg, daaraan ligt het volgens Bakker niet. Maar vooroordelen zijn hardnekkig en daarom is het belangrijk dat werkgevers de statushouder persoonlijk ontmoeten. Dan geven ze hem of haar eerder een kans.

'Via een jobhunter van de gemeente Amsterdam ontmoetten we een Eritrese man met tien jaar ervaring als installateur van zonnepanelen.' Bakker stuurde zijn cv naar een groot aantal installatiebedrijven, maar de man werd nergens op gesprek genodigd. Totdat ze een bijeenkomst organiseerde met werkzoekenden en twee werkgevers. 'De man stelde veel vaktechnische vragen. Daaruit bleek dat hij over vakkennis beschikte. Vlak daarna kreeg hij een voltijdsaanstelling bij een bedrijf dat zijn cv al eerder had ontvangen. Dan zie je hoe belangrijk persoonlijk contact is.'

'Bescheidenschaalregeling'

Refugee Company helpt ook statushouders die graag zelf een bedrijf beginnen. Ondernemen is voor een nieuwkomer volgens Bakker mogelijk nog ingewikkelder dan ergens in dienst gaan. 'Iemand moet goed de weg weten in het Nederlandse systeem en de taal beheersen.' Zelfs zij ontdekt nog nieuwe dingen. Zoals laatst het bestaan van de 'bescheidenschaalregeling' van de gemeente Amsterdam: een regeling die mensen met een bijstandsuitkering toestaat gedurende een bepaalde periode minder dan 23,5uur in de week te ondernemen. 'Die regeling was een uitkomst voor de Syrische cateraar die wil proberen een bedrijf op te zetten zonder direct zijn uitkering te verliezen.'

Dat statushouders recht hebben op een uitkering tijdens hun inburgeringsperiode vindt Bakker goed, maar ze ziet ook de nadelen van het socialezekerheidsstelsel: 'Soms denk ik dat het beter is het uitkeringsstelsel helemaal op de schop te gooien.' Ze ziet dat sommige vluchtelingen bang zijn hun uitkering achter zich te laten, bang om deze nooit meer terug te krijgen. 'Als je drie jaar op de bank zit, kom je er moeilijk af. Actief zijn vanaf dag één is belangrijk.'

Bakker benadrukt dat werken moet lonen, dus ook het vrijwilligerswerk dat statushouders in het Bijlmerbajes-restaurant doen. 'Samen met de gemeente en het ministerie is het een hele toer om uit te zoeken wat wel en niet mogelijk is qua beloningssysteem. Mijn werk bestaat soms echt uit onderhandelen met het systeem. Want waar regels zijn, zijn uitzonderingen.'

Wat Bakker wil bereiken, is dat statushouders gezien worden als de kundige werkers die ze in hun thuisland waren en niet als zielige bootvluchtelingen. 'Laatst zei iemand dat hij blij was weer op zijn oude niveau grappen te kunnen maken. Dat is leuk. Dat komt echt niet alleen door ons, maar ook doordat ze met elkaar werken en onderling grapjes kunnen maken, bijvoorbeeld over Nederlanders.'

Lees meer

Hier werken vluchtelingen aan hun carrière in Nederland
Er hangt nog een bordje 'kleedkamer gedetineerden', maar verder is de Bijlmerbajes omgetoverd in een eldorado waar vluchtelingen werken aan hun carrière in Nederland (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden