Wereldwijd speuren naar koopjes

De Nederlandse banken komen dit najaar met een systeem voor veilige betalingen via het internet. Eindelijk globaal shoppen! 'Waarom wachten tot een nieuwe cd hier te koop is?' Maar net als bij de chipknip zijn de banken het nog niet eens over één systeem....

LUCAS VAN GRINSVEN

DRIE maanden geleden was de gerenommeerde Amerikaanse bedrijfsanalist Gary Craft somber over de succeskansen voor internetbetalingen. Die zouden in de komende drie jaar 'laag' zijn. Oeps, foutje. Het gaat opeens tien keer sneller. Al vanaf dit najaar kunnen Nederlanders het net op voor echte handel, met veilige creditcards en met webpinnen. Bovendien komen virtuele contanten eraan.

Bankieren via het internet kan al, voor klanten van Kas-Associatie en van Rabobank in Arnhem en Breda. Over enkele weken breidt Rabobank zijn proef uit met Direct Betalen via het internet, in winkels die zijn verzameld op zijn TrefPunt-websites. ABN Amro begint dit najaar in Veenendaal eveneens een winkelproef, en is bezig zijn telebankierprogramma geschikt te maken voor internet.

Maar de echte sprong in het diepe neemt Interpay, het samenwerkingsverband van Nederlandse banken dat vanaf begin september grootscheeps i-pay zal aanbieden. Dit systeem voor veilige internetbetalingen is de testfase ontstegen. Vanaf volgende maand zijn veilige creditcard-transacties mogelijk. De komende maanden groeit het aantal internetwinkels dat i-pay accepteert tot honderd - bijna een verdubbeling, om te beginnen.

Die uitbreiding is geen overbodige luxe. Het aanbod van artikelen was tot op heden ronduit schraal, en dat leidde weer tot schaars gebruik door de achtduizend proefpersonen - gemiddeld één transactie per persoon. Met het nieuwe creditcard-systeem verwacht Interpay die vicieuze cirkel te doorbreken. I-pay rekent op honderdduizend gebruikers voor het einde van dit jaar.

Toepassing van chipknips en chippers maakt het systeem vanaf volgend jaar eenvoudiger. Internet-betalen is dan net zo simpel als pinnen in de winkel: de klant steekt zijn chipkaart in de computer, toetst zijn pincode in en bevestigt de aanschaf. Simple comme l'amour.

De snelheid waarmee het internet op de burger afkomt, is verrassend, zelfs voor een analist als Craft die als een specialist te boek staat. 'Internethandel laat geen jaren op zich wachten', zegt technologie-watcher Toon den Heijer. Hij investeert voor Gilde Investment Fund jaarlijks miljoenen in nieuwe high tech-bedrijven.

Nu kan er nog nauwelijks veilig worden gewinkeld op het net. De handel is primitief. Een internetgebruiker die iets wil kopen op het World Wide Web, kan dat eigenlijk alleen doen door zijn creditcard-nummer over het net te versturen.

Dat is een riskante onderneming voor zowel de klant als het bedrijf. De consument weet lang niet altijd of hij in de virtuele winkel is beland van een bona fide handelaar, of de lege pui van een handige oplichter. Bovendien zijn er 'netvissers', wiens enige bezigheid bestaat uit het roven van creditcard-nummers wanneer deze over het net vliegen. Aan de andere kant loopt de winkelier het risico dat de klant weigert de rekening te betalen. Deze heeft immers nergens voor getekend: handtekeningen worden niet over het net verstuurd.

Ondanks de onveiligheid lijkt er flink te worden gehandeld op het internet. In 1997 gaat er volgens onderzoeksbureau ActivMedia voor 24 miljard dollar aan handel via het web. Dat getal geeft echter een verkeerde voorstelling van zaken. De afwikkeling van deze

e-commerce vindt zelden plaats op het net, maar merendeels via traditionele betalingskanalen, zoals een giro-overschrijving.

Verder zijn er reeds bestaande contacten tussen zakenpartners. Die plaatsen tegenwoordig bestellingen bij elkaar via het net, terwijl de afspraken over kredieten en maandelijkse betalingen bij het oude blijven. Tenslotte wordt veel handel geturfd als elektronisch, terwijl alleen de werving plaatsvindt op het web en de daadwerkelijke aanschaf gebeurt bij de dealer of winkelier in de stad.

Experts schatten dat dit jaar misschien iets meer dan een miljard dollar daadwerkelijke internethandel is, onveilig en wel. Toch is juist deze handel de sleutel naar een nieuwe wereld, waarin consumenten en bedrijven wereldwijd kunnen speuren naar de beste koop, niet gehinderd door landsgrenzen en de fysieke afstand ten opzichte van hun leverancier.

'Waarom zou je nog wachten op de release van een compact disc of een video in je eigen land, als je die nu al kunt bestellen in de Verenigde Staten?', vraagt Wouter Habraken retorisch. Zijn werkgever, het Nederlands-Amerikaanse bedrijf Digicash, heeft een manier bedacht om contant geld na te bootsen op het internet.

Alle grote computer- en software-bedrijven begrepen al enige tijd geleden dat elektronische commercie alleen kan bloeien met een veilig en betrouwbaar betalingssysteem. Banken sloten zich snel bij hen aan, uit vrees voor concurrentie uit onverwachte hoek - internet service providers zijn namelijk al bezig om consumenten en winkels te koppelen en hun transacties te verrekenen in de maandelijkse abonnementen. Banken nemen nu het initiatief bij de introductie van nieuwe bank- en betaalmethoden.

Dit najaar komen veel verschillende betaalmethoden op de Nederlandse consument af. Naast de reeds bestaande onveilige creditcard-betalingen, bieden sommige winkeliers vanaf volgende maand het veilige i-pay-systeem aan. Ook biedt i-pay een betaalmethode van de lopende bankrekening aan - vergelijkbaar met betalen met een pinpas. Daarnaast komen Rabobank en ABN Amro met internetbetaalsystemen voor een beperkt deel van de eigen klanten en bij een gering aantal winkels. Buiten Nederland is het vervolgens al mogelijk om met het systeem van Digicash contant te betalen.

Ieder systeem heeft zijn voordelen, en nadelen (zie schema). Winkeliers en consumenten zullen kiezen voor een goedkoop betaalsysteem met zoveel mogelijk gebruikers. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen nationale en internationale betalingen, in kleine en grote bedragen.

I-pay gooit hoge ogen bij grotere internationale betalingen en nationale transacties tussen burgers en bedrijven. Digicash staat langs de zijlijn te trappelen om de gaten op te vullen van i-pay. Digicash komt van pas bij kleine betalingen, het vervangt geld dat tussen burgers onderling van eigenaar wisselt, en het kan worden gebruikt voor bonuspunten als airmiles.

I-pay dicht zichzelf grote kans toe om Nederlands favoriete betaalsysteem te worden. 'Ik heb de heilige overtuiging dat de Nederlandse banken een eenduidige infrastructuur nastreven, en dat is i-pay', zegt Fred Stolk, manager productontwikkeling van Interpay.

I-pay biedt vanaf september dus ook een betaalsysteem voor creditcards aan, naast het al bestaande systeem voor directe betalingen vanaf een bankrekening. Voor beide systemen meldt een gebruiker zich bij i-pay aan met behulp van een inschrijfformulier, waarop hij tevens vermeldt waar hij bankiert. De gebruiker krijgt een persoonlijke code opgestuurd met een sleutelfloppy, en een software-pakket dat hij moet installeren op zijn pc.

Betalen is vervolgens kinderspel, mits de winkelier i-pay accepteert, wat moet blijken uit een i-pay-logo op zijn website. De gebruiker klikt op de i-pay-icoon en krijgt een overschrijvingsformulier op zijn scherm. Als hij wil betalen met een creditcard, staat daarop het Eurocard/Mastercard-logo afgebeeld. Als hij wil betalen van zijn bankrekening, komt het logo van zijn bank in beeld. Hij stopt dan de floppy in de drive, vult het bedrag in, toetst de code in en bevestigt de betaling.

Omdat winkelier en klant beiden bekend zijn bij i-pay, hoeven er geen rekening- of creditcard-nummers over het net te worden verstuurd - wel zo veilig. De computer van de bank, die de sleutel heeft om de overige gecodeerde informatie te openen, herkent de gebruiker aan de hand van de floppy, en ziet dat de juiste code is gebruikt. Dat is voldoende om de aanschaf te autoriseren. Wat er precies is gekocht, blijft een zaak tussen de winkel en de consument.

0 EZE procedure is enigszins omslachtig, omdat aparte software en floppy's moeten worden gebruikt. Dat wordt volgens Stolk eenvoudiger door de introductie eind dit jaar van de nieuwe SET-standaard 2.0 voor veilige creditcard-transacties. Een consument hoeft dan niet langer een i-pay-programma te laden op zijn pc. Hij heeft genoeg aan zijn chipknip of chipper, in combinatie met de pincode die hij toch al gebruikt voor die pas.

Door internationaal gebruik van deze standaard voor Secure Electronic Transactions (SET) kunnen gebruikers van i-pay vanaf volgend jaar ook buiten Nederland veilig betalen met een creditcard. Consumenten kunnen die betaalmogelijkheid herkennen op de website van een winkel door een logo van Eurocard/Masterdcard-SET.

I-pay moet daarvoor wel eerst systemen koppelen met zijn tegenhangers in andere landen, en dat kan even duren. Wel zullen creditcard-maatschappijen een snelle overstap naar SET forceren door spoedig onveilige betalingen te weigeren, zegt Stolk. 'Internationaal veilig betalen over het internet is waarschijnlijk volgend jaar mondjesmaat mogelijk.'

Zelfs als SET wereldwijd volledig is ingeburgerd, is het systeem toch vooral geschikt voor (internationale) betalingen vanaf circa dertig gulden, waarbij alleen grotere winkelbedrijven geld kunnen ontvangen. Kleine winkeliers kunnen en willen de kosten van creditcard-maatschappijen vaak niet betalen, en betalingsverkeer tussen burgers onderling is onmogelijk.

Verschillende partijen hebben deze leemtes ontdekt en proberen die te dichten met een eigen vinding. In Amerika opereren bijvoorbeeld Cybercash en FirstVirtual, die zoveel mogelijk winkels proberen te verzamelen op hun webpagina's. Volgens hetzelfde recept experimenteert Rabobank met Direct Betalen op zijn TrefPunt-sites en gaat ABN Amro van start in Veenendaal. Nadeel is dat het aantal winkels beperkt is, en zal blijven.

ABN Amro en Rabobank beschouwen hun experimenten als leerprojecten, die best weleens het onderspit zouden kunnen delven. 'Maar het zou onverstandig zijn om alles in te zetten op het systeem van i-pay', zegt een woordvoerder van ABN Amro. Met eigen systemen binden banken hun klanten veel beter aan zich, en dat zou weleens broodnodig kunnen zijn om te overleven in een industrie waar locatie niet belangrijk is.

De andere leemte, die van geldverkeer tussen burgers, is aangepakt door Digicash. Klanten van Deutsche Bank of de Japanse Nomura Bank kunnen bijvoorbeeld e-cash naar elkaar overmaken - elektronisch geld, verpakt in een enveloppe van geheime codes die de bank voor de klant kan openen.

I-pay en Digicash zouden heel goed naast elkaar kunnen bestaan. 'Er is geen enkele reden om ze niet naast elkaar te gebruiken', zegt Habraken van Digicash. Interpay en Digicash hebben tot vorig jaar kort samengewerkt, maar integratie van de twee systemen is afgeketst.

'Digicash wordt niet geïntegreerd, want het vergt teveel handelingen van de banken. In plaats daarvan werkt i-pay aan een eigen systeem voor microbetalingen. Te denken is aan een elektronisch portemonneetje dat je moet laden', zegt een woordvoerster. Dit equivalent van een chipknip is er nog niet, laat staan als internationaal betaalmiddel.

Dat is spijtig voor de Nederlandse consument. Hij blijft voorlopig verstoken van één alomvattend pakket voor veilige internet-transacties, goed voor creditcard, pinpas en contant geld. Dan zou de internetmaatschappij zelfs beter af zijn dan de echte wereld, waar consumenten rondsjouwen met verschillende pasjes en verschillende contanten.

'Voorlopig zullen op het internet vele verschillende betalingsvormen bestaan', zegt Ben Tiggelaar, adviseur nieuwe media. Den Heijer van Gilde Investment denkt dat het internet nog lange tijd verrassend veel op de echte wereld zal lijken. 'De problemen met verschillende betaalvormen in het echte leven zijn niet plotseling opgelost door de komst van het internet.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden