Wereldbank moet op eieren lopen

Achter de schermen van de Wereldbank. Nederland 1, 21.34 uur...

De Wereldbank, een van de machtigste financiële instituten ter wereld, staat bekend als een gesloten bolwerk.

Wanneer de baas van dat instituut, de Amerikaan James Wolfesohn, besluit een televisieploeg van Channel 4 tot zijn in Washington gevestigde organisatie toe te laten, dan is er iets bijzonders aan de hand.

Wolfesohn, die sinds 1995 leiding geeft aan de Wereldbank, heeft begrepen dat zijn instituut gebaat is bij meer openheid. Ontwikkelingshulp staat in veel landen ter discussie. Dat is ook het geval in Nederland, waar Paars II beknibbelt op het budget voor ontwikkelingssamenwerking.

De documentaire stelt de relatie van de Wereldbank met Uganda centraal. Voor de bank is dit een van de schaarse succesverhalen in Afrika. De helft van de projecten in dat werelddeel mislukt en er is dan ook veel kritiek op het Afrika-beleid van de bank.

Met Uganda gaat het goed sinds president Yoweri Museveni er in 1986 de macht overnam. Driekwart van de bevolking steunt de president. Alleen in het noorden van het land zijn er problemen, omdat daar allang een burgeroorlog woedt.

Uganda is voor de Wereldbank een mooie testcase. Alle dillemma's waar de bank mee te maken krijgt, komen duidelijk naar voren.

Jaarlijks krijgt het land geld van de Wereldbank voor een scholingsprogramma. Maar president Museveni wil het ontwikkelingsgeld liever besteden aan nieuwe wegen. De getoonde onderhandelingen tussen de Ugandezen en de Wereldbank komen neer op de vraag: zijn investeringen in scholing beter voor de economie dan uitgaven aan nieuwe wegen; zetten goede wegen voor analfabeten zoden aan de dijk?

Museveni blijkt een dubbele agenda te hebben. Hij geeft jaarlijks steeds meer geld uit aan de burgeroorlog in het noorden. De president is zelf guerrillastrijder geweest en wil goed voor zijn soldaten zorgen. Hij zou het Wereldbank-geld graag gebruiken voor goede behuizing voor zijn mannen.

De documentaire laat schokkende beelden zien van geëxecuteerde Ugandezen, doodgeschoten door de rebellen. Natuurlijk moet de president zijn onderdanen tegen hen beschermen, maar de vraag is tegen welke prijs: hoeveel procent van zijn budget mag Museveni aan het leger uitgeven?

De documentaire geeft inzicht in de beperkte macht van de Wereldbank. De instelling is slechts een tussenstation bij het sluizen van geld van westerse donorlanden naar Uganda. Als deze landen niet instemmen met het defensiebudget van Uganda, krijgt de Wereldbank de projecten niet van de grond. En de minister van Financiën van Uganda verklaart doodleuk dat het land zelf wel uitmaakt hoeveel het aan defensie wil uitgeven.

De Wereldbank moet op eieren lopen. Uiteindelijk lukt het de instelling wel om de westerse landen tevreden te houden. Maar de Ugandezen gaan door met geld te steken in het leger.

Ferry Haan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.