Wellink zit zonder wapens tegen inflatie

Het nieuwe belastingplan had achteraf niet op een ongunstiger moment kunnen worden ingevoerd. Net op het moment dat de Nederlandse economie roodgloeiend aanloopt, geeft de Nederlandse overheid de samenleving een douceurtje van zes miljard gulden....

Van onze verslaggever Ferry Haan

Nout Wellink, de president van De Nederlandsche Bank (DNB), zit nu met de gebakken peren. Het is zijn taak om de inflatie in toom te houden, maar daar is geen houden aan als de koopkracht van de gemiddelde Nederlandse burger in één jaar stijgt met 5,25 procent. Met zo'n vooruitgang vreest Wellink een loon-prijsspiraal, een fenomeen dat in de jaren zeventig veel schade aanrichtte.

Dus probeert de bankpresident deze koopkrachtstijging met alle middelen te bestrijden. Hiervoor haalt hij een oude riedel van stal. Loonmatiging is wat Nederland op dit moment nodig heeft, bepleit Wellink. De kreet zal veel mensen bekend voorkomen.

Loonmatiging was decennia lang het hart van het Nederlandse poldermodel. Werknemers en werkgevers werkten mee om de loonstijgingen in Nederland beperkt te houden. Op deze manier bleven de arbeidskosten laag en daalde de hoge Nederlandse werkloosheid.

En dat is gelukt. De Nederlandse werkloosheid is tot het niveau van begin jaren zeventig gedaald en het poldermodel wordt binnen de Europese Unie (EU) alom als een voorbeeld beschouwd.

Het beleid is zelfs zo goed geslaagd dat de arbeidsmarkt nu opnieuw een probleem is voor de Nederlandse economie. Ditmaal is er geen overschot, maar juist een tekort aan arbeidskrachten.

En wat is volgens Wellink de oplossing voor dit probleem? Juist, opnieuw loonmatiging. De bankpresident hoopt dat de sociale partners de loonstijging het komende jaar kunnen beperken tot 1,5 procent. Samen met de lastenverlichting van het belastingplan resteert dan nog steeds een koopkrachtstijging van 4 procent, aldus Wellink. Hij ziet het belastingplan als een loonsverhoging en hoopt dat de sociale partners dat met hem eens zijn.

De bankpresident komt echter van een koude kermis thuis. De verschillende vakbonden vallen over elkaar heen in hun negatieve reacties op de voorstellen van Wellink. Een loonsverhoging van 1,5 procent, bij een inflatie van 3,25 procent, wordt afgedaan als 'onrealistisch en ongepast'. Tegelijkertijd betalen werkgevers al geruime tijd salarissen die ver boven de CAO-afspraken uitstijgen. Ze kunnen niet anders, want arbeidskrachten zijn schaars.

De oproep tot loonmatiging van Wellink is een schreeuw om aandacht voor het echte probleem van de bankpresident: het gebrek aan instrumenten om de Nederlandse inflatie in toom te houden. Sinds de invoering van de euro bepaalt de Europese inflatie de hoogte van de rente. De Nederlandse inflatie telt hierin nauwelijks mee, aangezien de Nederlandse economie maar 4 procent uitmaakt van het eurogebied.

De econoom Wellink moet het vreemd vinden dat hij pleit voor de uitschakeling van loonsverhogingen als evenwichtbrenger op de arbeidsmarkt. Als de lonen niet mogen reageren, dan zal, volgens de wet van vraag en aanbod, de vraag naar arbeid groter blijven dan het aanbod. De onevenwichtigheden die Wellink zo vreest vanwege de kans op oververhitting, zullen hierdoor eerder groter worden dan kleiner.

Maar de centrale bankier Wellink weet dat het enige middel dat hem resteert om de inflatie te verlagen, zijn eigen overtuigingskracht is. Hij kan de Nederlandse overheid ervan overtuigen dat de indirecte belastingen niet omhoog moeten. Of hij kan pogen de huurverhogingen tegen te houden. Of hij kan de sociale partners oproepen de lonen te matigen.

De overeenkomst tussen al deze ingrepen is dat ze allemaal de inflatie verlagen, maar ook dat Wellink er niet over gaat. Voor de bankier moet dit frustrerend zijn, aangezien hij wel verantwoordelijk wordt gehouden voor de Nederlandse inflatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden