Wellink erkent: DNB soms te lief

Onder druk van de Tweede Kamer heeft DNB-president Nout Wellink een knieval gemaakt. In het rapport over de cultuurverandering bij De Nederlandsche Bank geeft hij toe dat de toezichthouder in het verleden soms te lief is geweest voor banken die de randen van het toezicht opzochten.

Dat valt te lezen in het rapport Van Analyse naar actie dat maandagavond naar de Tweede Kamer is gezonden. In dit plan staat hoe de bank denkt minder aardig te worden voor bankiers. ‘Het toezicht moet indringender, kritischer en vooral vasthoudender worden’, aldus DNB.

Een van de maatregelen om dit te bewerkstelligen, is dat medewerkers vaker van functie moeten wisselen. Dan is de kans minder groot dat ze te veel vergroeien met de bankiers die onder toezicht staan.

Verwijzen naar regels

Tot nu toe kwam de verdediging van Wellink op de aanzwellende kritiek neer op het verwijzen naar de regels. Ik voer de regels slechts uit, was het verweer van Wellink, die sinds 1997 aan het roer staat bij DNB. Wie strenger toezicht wil, moet de wetgever aanspreken, vond Wellink.

Bovendien moet ik uiterst voorzichtig opereren, zei Wellink. Eén verkeerd woord van de toezichthouder kan immers een bankrun veroorzaken. Over Icesave en DSB Bank had hij tot het misging dan ook geen kwaad woord gezegd.

Deze verdediging maakte steeds minder indruk. De kritiek op Wellink en zijn bank zwol de afgelopen jaren aan. Het begon met de Icesave-affaire en de overname van ABN Amro. In beide gevallen had Wellink zich te formeel opgesteld, luidde de kritiek.

Nooit bankvergunning

De hardste klap kreeg Wellink van de commissie-Scheltema, die de rol van DNB bij de ondergang van de DSB Bank had onderzocht. Het rapport-Scheltema, dat eind juni uitkwam, stelt dat DNB nooit een bankvergunning had mogen verlenen aan de DSB Bank van Dirk Scheringa. Er was te veel macht geconcentreerd bij de oprichter, grootaandeelhouder en baas van deze nieuwkomer.

Nadat de vergunning in 2005 was verleend, had de toezichthouder er op gerekend dat de situatie bij DSB Bank wel kon worden verbeterd door een paar indringende gesprekken en een paar strenge brieven. Zo werkte het immers ook bij andere banken als daar iets niet deugde.

Scheringa liet zich in de praktijk niet sturen door de medewerkers van DNB. Hij beloofde van alles, maar kwam keer op keer zijn beloften niet na. Zijn basishouding bleef dat commercie belangrijker was dan risicobeheersing.

Niet-meetbare zaken

Uit de DSB-affaire trekt DNB de les dat het geen zin heeft alleen te letten op financiële ratio’s zoals de liquiditeit en de solvabiliteit. Er moet ook meer gekeken worden naar niet-meetbare zaken zoals het bedrijfsmodel en het functioneren van de bestuurders en de commissarissen.

In het rapport over de cultuurverandering slaat Wellink een andere toon aan dan bij eerdere gelegenheden. Zo staat er dat ‘opschaling’ naar een hardere aanpak in de praktijk vaak lastig is. Met andere woorden: boos worden is niet de sterkste kant van de medewerkers van DNB. De oplossing moet komen van een interventieteam. Dit bestaat uit speciaal opgeleide toezichthouders die niet geregeld over de vloer komen bij bankiers.

Verder wil de toezichthouder bij conflicten over interpretatie van de regels vaker naar de rechter stappen. Dit is een radicale breuk met het verleden. Nu is alles erop gericht er met elkaar uit te komen zonder tussenkomst van de rechter.

Wettelijke bescherming

Wellink zet hier nog wel een verdekte waarschuwing bij. Als DNB vaker kiest voor de gang naar de rechter, is volgens hem wel ‘adequate wettelijke bescherming van de toezichthouder’ noodzakelijk.

Wellink zal het plan dat naar de Tweede Kamer is gestuurd niet zelf kunnen implementeren. Minister De Jager van Financiën heeft de indiening van het plan aangegrepen om het einde van het tijdperk Wellink in te luiden. Hij blokkeert een verlenging van de aanstelling van Wellink door het aantal perioden dat een bankpresident mag aanblijven te beperken tot twee.

Om te zorgen dat de plannen daadwerkelijk worden ingevoerd, is een drietal zwaargewichten aangesteld. Jean Frijns (ex-ABP-belegger), Jeroen van der Veer (voormalig topman van Shell) en Janka Stoker (vice-decaan bij de Universiteit van Groningen) houden in de gaten of de volgende bankpresident dit twaalf pagina’s tellende plan niet in zijn bureaula wegstopt.

De president van de Nederlandse Bank Nout Wellink slaat op de gong van de beurs in Amsterdam. (ANP) Beeld
De president van de Nederlandse Bank Nout Wellink slaat op de gong van de beurs in Amsterdam. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden