Wellicht lag de lat voor Zalm te hoog

Achtergrond..

AMSTERDAM Gerrit Zalm had als bestuurder van DSB onvoldoende oog voor het risico van reputatieschade als gevolg van de agressieve verkoopmethoden. Hij heeft onvoldoende concrete stappen gezet om een levensvatbaar businessmodel te ontwikkelen. Hij heeft onvoldoende tegenwicht geboden tegen Dirk Scheringa en diens medebestuurder Hans van Goor. Hij heeft er zelfs niet voor kunnen zorgen dat DSB een ondernemingsraad kreeg.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) – de toezichthouder, die onder leiding staat van Zalms partijgenoot Hans Hoogervorst – heeft geen goed woord over voor Zalms activiteiten bij DSB. Hij zou daarom bij ABN Amro moeten worden heengezonden, luidt de conclusie.

Maar voorzitter Michiel Scheltema van de naar hem genoemde onderzoekscommissie die de ondergang van DSB onderzoekt, vindt deze kritiek niet voldoende onderbouwd. Zalm heeft misschien bij DSB steken laten vallen, maar in het uiteindelijke oordeel over zijn deskundigheid en betrouwbaarheid moeten ook zijn perioden als minister en ABN Amro-bestuurder worden betrokken.

Scheltema heeft zelf geen inhoudelijk onderzoek gedaan naar het functioneren van Zalm bij DSB. Hij heeft zich beperkt tot een marginale toetsing van de onderzoeken van AFM en DNB. Dat betekent dat hij niet nagaat of hij de oordelen deelt, maar of de toezichthouders ‘in redelijkheid’ tot hun beslissingen zijn gekomen.

Volgens Scheltema is het meningsverschil tussen beide toezichthouders deels terug te voeren op een verschil van stijl. ‘De AFM kiest meer een agressieve benadering, terwijl DNB meer de nadruk legt op overreding en het inzetten van gezag.’ Hij suggereert dat de AFM misschien overhaaste conclusies heeft getrokken. Scheltema zegt dat de AFM zich hierbij een sterkere positie wilde verschaffen dan gebruikelijk is. Ook laakt hij het optreden van de AFM tegenover de voormalige DSB-bestuurder. Zalm wilde bijvoorbeeld de onderzoeksstukken waarop de AFM zijn beslissing baseerde graag inzien, maar werd van het kastje naar de muur gestuurd en stuitte volgens Scheltema op een ‘formeel-bureaucratische overheid’.

Scheltema vindt dan ook dat het onderzoek van De Nederlandsche Bank als leidraad moet worden genomen. Die nam het definitieve besluit de deskundigheid en betrouwbaarheid van Zalm buiten twijfel te stellen. Scheltema erkent dat ondanks dit positieve eindoordeel over Zalm er toch iets blijft hangen van een andersluidende opvatting van de AFM en noemt dat ‘eigenlijk ongewenst’.

In zijn oordeel probeert hij daarom Zalms optreden bij DSB te verdedigen op grond van de bevindingen van DNB. Zalm heeft misschien in zijn periode als DSB-bestuurder – van juni 2007 tot november 2008 – dingen nagelaten, maar hij heeft ook zaken voor elkaar gekregen. In de anderhalf jaar dat Zalm bij de DSB werkte, realiseerde hij een aanmerkelijke kostenreductie en verbeterden de liquiditeit en solvabiliteit.

Ook Scheltema erkent dat Zalm er niet in slaagde voor DSB een gezond verdienmodel op te zetten. En ook kon hij niet voldoende tegenwicht bieden aan de andere twee leden van de raad van bestuur: Scheringa en Van Goor. Maar Scheltema vindt in navolging van De Nederlandsche Bank dat dit hem niet echt kan worden aangerekend.

Scheltema stelt dat ‘onjuist beleid en onjuiste beslissingen van DSB’ al te snel in verband worden gebracht met Zalms deskundigheid. ‘Men kan zich afvragen of het begrip deskundigheid niet een te ruimte interpretatie heeft gekregen.’

Gerrit Zalm stond vaak alleen tegenover de medebestuurders Dirk Scheringa en Hans van Goor. Het verwijt dat Zalm niet heeft aangedrongen op het oprichten van een ondernemingsraad is volgens Scheltema ook niet terecht. De Nederlandsche Bank had dat bij het verlenen van een bankvergunning in 2005 evenmin gedaan en bovendien werd volgens Zalm al in 2008 besloten wel een ondernemingsraad in te stellen.

Scheltema vraagt zich af of de lat voor Zalm niet te hoog is gelegd. Diens positie was aanzienlijk zwakker dan van een normale bestuurder bij een bank, omdat medebestuurder Scheringa nu eenmaal ook de eigenaar was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden