We krijgen nog steeds gratis plastic tasjes mee

'Straks jaag ik klanten weg met het rekenen van extra geld'

Het mag niet meer, de klant een gratis plastic tasje meegeven. Maar gebeurt het niet toch? We nemen de proef op de som.

Wie een beetje z'n best doet, krijgt echt nog wel een gratis tasje mee. Beeld Daniel Cohen

'Ik zeg vaak: is een cadeautje van mij', lacht de eigenaar van een kiosk in de Haagse Schilderswijk. 'Ik vind het nogal armoeiig als de mensen hier met wc-rollen onder hun arm de winkel uitlopen. Die doe ik gewoon in een plastic zakje, daar ga ik zeker niets extra's voor vragen. Of een pak sap: dat kun je niet in je hand houden op de fiets.'

Het mag niet meer sinds 1 januari, maar gebeurt het niet stiekem toch nog best vaak? Welke winkelier weigert als een klant na het afrekenen nog om een plastic tasje vraagt? En valt dat eigenlijk te controleren?

Wie een beetje z'n best doet, krijgt echt nog wel een gratis tasje mee, blijkt uit een eigen rondgang langs zo'n tachtig winkels. Al hangt het er wel van af waar je je boodschappen doet.

1000 dagen plastic

Bahram Sadeghi gooide 1000 dagen lang zijn plastic niet weg. Benieuwd naar het resultaat? Kom vandaag naar de open dag in de Van Gendthallen in Amsterdam.

Het zijn vaak kleine bakkerijen, groentewinkeltjes en tabakszaken in de grote steden die het niet al te nauw nemen met het plastictasjesverbod. Winkeliers in de provincie en grote supermarkten en winkelketens zijn braver.

'Ik geef het altijd gratis mee', zegt een bakkersvrouw in Amsterdam-Oost. 'Straks jaag ik klanten weg met het rekenen van extra geld. En ik ben al niet heel goedkoop.'

Inspectie

Een sigarenboer vlak bij de Rotterdamse Coolsingel zegt dat hij gewoon de prijzen van al zijn producten met 25 cent heeft verhoogd. Het blijkt een grapje te zijn. 'Maar ik heb daar destijds wel even over nagedacht', vervolgt hij.

Het verbod moet zwerfvuil en verspilling van grondstoffen voorkomen. In Nederland gebruikten alle consumenten samen zo'n drie miljard plastic tasjes per jaar. De Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) controleert of het verbod wordt nageleefd. 'Boetes hebben we nog nooit hoeven uitdelen', zegt Annelou van Egmond van ILT, 'maar er zijn wel 21 waarschuwingsbrieven gestuurd naar winkeliers die nog gratis plastic tassen uitdeelden. We werden getipt door winkelend publiek dat een gratis tasje meekreeg.'

De waarschuwingen hebben volgens Van Egmond effect gehad. 'Bij de nacontrole bleek dat die winkeliers nu geen gratis tassen meer weggaven.' Volgens de website van de Rijksoverheid voert de ILT controles op verkooppunten uit en doet ze administratief onderzoek. Maar voor de inspecteurs is er alleen werk aan de winkel als er een waarschuwingsbrief is uitgegeven. 'Ze gaan niet overal in Nederland maar willekeurig controleren. Er moet wel aanleiding voor zijn.'

Afval van Bahram Sadeghi. Beeld Daniel Cohen

Nog geen boetes

Volgens Van Egmond zijn de controleurs 'geen mysteryshoppers', maar komen ze wel 'onaangekondigd, gewoon als burger' bij de winkeliers langs die een waarschuwingsbrief hebben gekregen. 'Ze maakten zich daarna wel kenbaar als inspecteur', zegt Van Egmond. 'Maar een boete was tot nu toe dus geen enkele keer nodig.'

Op dit moment zijn er bij het ILT al een tijdje geen nieuwe meldingen meer binnengekomen. 'Het verbod werkt dus', zegt Van Egmond. Toch blijft het lastig om na te gaan in hoeverre dit daadwerkelijk zo is. Dat de meldingen zijn opgehouden, wil niet zeggen dat het verbod overal geheel wordt nageleefd.

Bij een winkeltje met oosterse snuisterijen in Rotterdam geeft een medewerkster bijvoorbeeld toe dat ze zich in het begin strikt hield aan de regel, maar haar klanten nu eigenlijk weer altijd gratis een plastic zakje toestopt. 'Het is er weer ingeslopen.'

Soms bestaat er ook nog onduidelijkheid over wanneer een plastic tasje wél gratis mag worden meegegeven. Bij het beschermen van etenswaren - bijvoorbeeld onverpakt fruit of groente - of als er sprake is van lekvocht bij rauwe vis of rauw vlees, mag het wel. Net als bij losse broodjes en losse appels.

Bakkerijen mogen broden dus los in een plastic tas doen, zonder extra geld te rekenen. Maar koopt de consument in dezelfde winkel een flesje cola, dan mag daar geen gratis zakje omheen. Verder zijn gesealde plastic tassen bij taxfree winkels ook gratis.

Toch merken winkeliers dat steeds meer klanten een eigen tas meebrengen. 'Dat soort signalen horen wij ook, en daardoor merken we dat het verbod een succes is', zegt Van Egmond, 'maar het duidelijkst zien we het aan het aantal plastic tasjes dat door winkeliers besteld wordt. Dat zijn er echt veel minder dan een paar jaar geleden. Ze hebben er steeds minder nodig.'

Allemaal recyclebaar

PET Flessen en vezels Polyethyleentereftalaat. Bekend van de PET-flessen. Wordt ook gebruikt voor verpakkingen van voedingsmiddelen, keukenspullen en vezels voor industrie en textiel. Recyclebaar.

HDPE Emmers en speelgoed Hogedichtheidpolyetheen. Sterk, ondoorzichtig en waterafstotend. Veel gebruikt voor shampoo- en frisdrankflessen. Ook voor producten die lang mee moeten, zoals emmers, kratten, speelgoed en auto-onderdelen. Er worden ook vuilniszakken en plastic tasjes van gemaakt. Recyclebaar.

LDPE Huishoudfolie en vuilniszakken Lagedichtheidpolyetheen. Zacht en waterafstotend plastic. Veel gebruikt als isolatiemateriaal, huishoudfolie, plastic tasjes, vuilniszakken, pleisters, binnenkant van kartonnen melkpakken en computeronderdelen. Goed recyclebaar.

PVC Riolering en vloerbedekking Polyvinylchloride. Sterke kunststof. Op grote schaal toegepast in de bouw en industrie: buizen voor elektrische bedrading, riolering, coatings, dashboards van auto's, vloerbedekking. Ook bekend van de kunststofkozijnen. Recyclebaar.

PP Tuinmeubels en wc-brillen Polypropeen. Vrijwel onbreekbaar plastic. Bestand tegen hoge temperaturen en veel chemische oplossingen. Op grote schaal gebruikt in industrie. Onder de vele toepassingen: margarinekuipjes, bloempotten, tuinmeubels, wc-brillen, luidsprekers, huishoudelijke apparaten. Goed te recyclen.

PS Frietbakjes en plastic bestek Polystyreen. Waterafstotende en niet erg sterke kunststof. Veel gebruikt voor wegwerpbekertjes, frietbakjes en plastic bestek. In de tuinbouw gebruikt voor plantentrays. Makkelijk te recyclen.

ABS Legoblokjes en toetsenborden Acrylonitril-butadieen-styreen. Harde plasticsoort, met name geschikt voor behuizing van apparaten. Onder meer toegepast in autobumpers, Legoblokjes, golfclubs, huishoudelijke apparatuur, reiskoffers en toetsenborden van computers. Recyclebaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.