‘Wattenstaafjes hergebruiken? Jieuww, wat vies’

Meer jongeren lenen op jonge leeftijd geld. Een zorgwekkende ontwikkeling, vindt het Nibud. Daarom ontwikkelde het instituut een toneelstuk voor scholieren....

‘Roze nagellak blijft langer zitten, dus is die goedkoper’, oppert Fiona als besparingsoptie. ‘Ik kan mijn nagels ook een beetje afknippen, dan past er minder nagellak op. Dus goedkoper’, gaat ze onverschrokken door terwijl Bas en Theo haar vreemd aankijken. ‘Theezakje drie keer gebruiken, sigarettenpeukjes bewaren en verder oproken in een pijp. Wattenstaafjes hergebruiken...’

Jieuww wat vies, klinkt het afkeurend in de aula van het Amsterdamse Wellantcollege. Tientallen vmbo-scholieren kijken toe hoe de drie acteurs op het podium brainstormen over bezuinigen in de première van De Verleiding. Doel van de voorstelling die scholen in heel Nederland zal bezoeken: jongeren bewuster maken van hun uitgavenpatroon.

Dat is broodnodig, stelt initiatiefnemer Nibud, het Nationaal instituut voor budgetvoorlichting. ‘De mentaliteit bij jongeren is veranderd. Als zij een wens hebben, willen ze die meteen vervullen’, legt Gabriella Bettonville (Nibud) uit. ‘Ze lenen makkelijk geld.’ Uit cijfers van 2005 blijkt dat vier op de tien jongeren met een bijbaantje of een betaalde stage schulden maken. Ze staan rood, lenen geld van vrienden of familie, betalen rekeningen niet of kopen op afbetaling. Het grootste deel van hun budget besteden ze aan vakanties en uitgaan.

Sarlette Bodok (20) herkent het gedrag. Op haar achttiende ging ze ‘wegens problemen’ het huis uit. Om in haar onderhoud te voorzien, leende ze geld. Ze is nog steeds aan het afbetalen. ‘Ik betaal telkens kleine beetjes aan de schuldeisers. Zo’n 25 euro per maand per eiser. Meer kan ik niet missen, want ik studeer nog.’ Om te voorkomen dat anderen hetzelfde overkomt, is Bodok met het Nibud meegekomen om de scholieren te informeren. ‘Schulden doen zo veel met je. Elke keer dat je weer een incassobrief krijgt, is je dag verpest.’

Jongeren beginnen steeds vroeger met lenen, voegt Bettonville toe. ‘We zien het zelfs al bij 13- en 14-jarigen.’ Van de scholieren leent een kwart wel eens geld, aldus het Nibud. Het gaat dan om gemiddeld 77 euro. Uit onderzoek blijkt dat het vaak jongere scholieren betreft. Daarom is De Verleiding – uitgevoerd door toneelgroep Klasse Kunst – speciaal gericht op 13- en 14-jarigen. Maar werkt het?

‘Het is wel leuk, maar eigenlijk ook een beetje saai’, concludeert Mandy Janssen (14) na afloop van het stuk. ‘Lenen bij een bank doe ik niet. Van vrienden vraag ik hooguit 5 euro als ik geen geld bij me heb.’ Geld uitgeven doet ze daarentegen wel. De afgelopen maand ging ze twee keer naar de bioscoop, kocht ze drie broeken, vier truien, een paar schoenen en oorbellen.

Nou ja, kocht. ‘Ik krijg 40 euro zakgeld per maand. De rest leen ik van mijn ouders, maar ik hoef het niet terug te betalen. Of ik krijg het van mijn oma.’

Haar vriendin Latiece Uterwyk (13) knikt instemmend. ‘Ik heb niet veel van het toneelstuk geleerd.’ Ze krijgt 10 euro per week van haar moeder en de rest ‘leent’ ze van haar bij. ‘Ik heb de afgelopen maand twee broeken, een trui, een ketting, twee paar oorbellen en een mp3-speler gekocht.’

Miriam El Yacoubi (13) vond De Verleiding wel ‘heel leuk’. ‘Je moet zuinig zijn op je wat je hebt en niet alles besteden. Dat was de boodschap.’

Zelf krijgt ze 10 euro per maand en zo nu en dan iets van oma en haar oom. Een groot deel ervan gaat op een spaarrekening. Dat moet. ‘Als ik het meteen uitgeef, geeft mijn moeder mij de volgende maand minder.’ Schulden zal ze nooit maken, verzekert ze. ‘Als je vergeet het terug te betalen, krijg je ruzie met mensen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden