Wat te doen met een afgeschreven windmolen

Windenergie is duurzaam, maar het afval van windmolens niet. De wieken van een afgeschreven windmolen zijn nauwelijks recyclebaar. Dat probleem groeit. Ontwerpers en onderzoekers zoeken naar creatieve oplossingen. 

Beeld Renate Beense

Jarenlang staan ze duurzaam te draaien, maar dan komt onvermijdelijk dat moment: de windmolen is afgeschreven. Elk jaar gaan er alleen al in Nederland een paar honderd met pensioen. Omdat ze niet meer veilig zijn, of niet genoeg energie meer opwekken. Maar wat gebeurt er met versleten windmolens? De mast en fundering zijn geen probleem. Die bestaan voornamelijk uit metaal en cement, dat makkelijk te recyclen valt.

Maar met de wieken is het een ander verhaal, zegt Julie Teuwen, assistant professor aan de TU Delft. ‘De bladen zijn gemaakt van composietmaterialen, die bestaan uit vezels, hars, lijm, schuim, hout en een coating. Erg handig om de bladen licht en sterk te houden, en ze 20 tot 25 jaar lang te kunnen laten draaien. Maar aan het einde van de levensduur zit je met een probleem: je kunt de losse materialen lastig van elkaar scheiden.’

Dat probleem wordt steeds groter. Om zo veel mogelijk wind te vangen en daardoor zo veel mogelijk energie op te wekken, worden de molens steeds hoger. Was de gemiddelde molen in 1975 nog zo’n 20 meter hoog, tegenwoordig zijn ze vaak 200 meter, hoger dan de Euromast in Rotterdam. En met een hogere mast kwamen er ook grotere wieken – van zo’n 10 meter lang in 1990 tot rond 50 meter in 2016. 

Wat te doen met afgedankte wieken? Vijf opties op een rij.

Beeld Renate Beense

1. Gooi ze op de storthoop

Veruit de meest goedkope oplossing, maar ook nogal een verspilling. De wieken bestaan uit hoogwaardige materialen en het kost veel energie om ze te maken. Door ze te dumpen op de stort gaat dat verloren. Daarbij raken de komende jaren enorm veel wieken aan het einde van hun levensduur: die wil je niet allemaal weggooien. Teuwen: ‘De enorme aanvoer maakt het steeds interessanter om naar mogelijkheden van recycling te kijken.’

2. Verbrand ze in de oven

Bij het verbranden van materiaal – en dus ook wieken – komt energie vrij, die je kunt opvangen. Dat gebeurt nu door wieken mee te stoken in een cementoven. Albert ten Busschen, associate lector Kunststoftechnologie aan de hogeschool Windesheim, is niet enthousiast over deze strategie: ‘Je moet ze voor het stoken eerst vermalen, wat energie kost. En ovens zitten echt niet te wachten op wieken. Je moet extra betalen om ze op te laten stoken.’ 

3. Maak er een speeltoestel van

De jongste kinderen hebben het waarschijnlijk niet in de gaten, maar oudere kinderen en de ouders zeker wel: de toestellen van de speeltuin aan de Meidoornstraat in Rotterdam zijn gemaakt van oude wieken. Met dank aan de architecten van Superuse Studios. Zij plaatsten vijf oude wieken en maakten er een doolhof van. Vier ‘wiek’-torens erom heen met een net ertussen, en de speelplaats was compleet. Ook de TU Delft is op zoek naar nieuwe toepassingen, door bijvoorbeeld bruggen te ontwerpen van oude wieken. Ten Busschen: ‘Een goede oplossing. Je bent dan geen energie kwijt aan het verwerken.’ Maar er zijn straks te veel afgedankte wieken om er alleen speeltoestellen van te maken.

Banken op het Willemsplein in Rotterdam, ontwerp van Superuse Studios. Beeld Renate Beense

4. Maak er planken van

Het liefst zou je het composietmateriaal voor recycling splitsen in de losse componenten, zoals vezels en hars. Maar helaas, de kunststof laat zich voorlopig niet economisch rendabel scheiden. Wat te doen? Accepteren dat het zo is en een slimme list verzinnen, vinden ze bij Hogeschool Windesheim. Onderzoekers testen daar een nieuwe strategie: versnipperen. Ten Busschen: ‘Door het composietmateriaal na versnippering te mengen met hars kun je producten zoals planken maken, die je voor allerlei doeleinden kunt gebruiken.’ Het mooie van deze manier van verwerken is dat de goede eigenschappen van de wieken, zoals waterbestendigheid en sterkte, behouden blijven. De hogeschool heeft al een keukenblok van het spul in de T-vleugel. ‘De binnenhuisarchitect zag de platen die wij aan het maken waren en was daar erg enthousiast over’, zegt Ten Busschen.

Bus-trein overstapabri in Almere Poort van Superuse Studios. Beeld Renate Beense

5. Maak betere wieken

Ideaal zou natuurlijk zijn als de wieken om te beginnen niet zo moeilijk te recyclen waren. Bij de TU Delft wordt geëxperimenteerd met een ander type hars, dat makkelijker is terug te winnen uit oude wieken. Teuwen: ‘Hierdoor kunnen de bladen na gebruik weer gesplitst worden in de originele componenten, die opnieuw gebruikt kunnen worden.’ Het gaat alleen nog wel even duren voordat de wieken met de nieuwe hars gemaakt worden; eerst testen de Delftenaren met wiekenfabrikanten hoe goed wieken met de nieuwe hars presteren. Afgedankte oude wieken terugrecyclen naar de basiscomponenten, om er weer nieuwe wieken van te maken: ook dat is een scenario waar de Delftenaren aan werken, om de levenscyclus van de windmolen nog ronder te maken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.