'Wat privéschuld betreft, scoren we slechter dan de Grieken'

De Nederlandse burgers en bedrijven hebben meer schulden dan de overheid. De last van onnadenkend lenen wordt te snel op de samenleving afgewenteld. Dat vindt Cynthia Ortega, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie.

© THINKSTOCK

Wil je die flitsende auto uit dat reclamespotje, maar heb je niet genoeg geld? Geen probleem, betaal nu de helft en over twee jaar de rest. Verlang je naar een groter huis, maar heb je daar het inkomen nog niet voor? Neem een hogere hypotheek. Op wintersport als student? Daar kun je ook een studielening voor gebruiken. En de schulden betaal je later terug.

Dit lijkt de handelwijze te zijn die bij veel Nederlanders gangbaar is geworden. Huishoudens in ons land hebben in verhouding tot hun inkomen de hoogste schulden van de hele eurozone. In 2010 hadden we 2,5 keer meer schuld dan we met elkaar verdienden. Nederland scoorde in dat opzicht nog slechter dan 'probleemlanden' als Griekenland en Italië.

Riskant
Dat is zorgelijk. Het speculeren op de toekomst, ervan uitgaan dat je zoveel geld zult verdienen dat je je schulden in de hand kunt houden is zeer riskant gebleken. We hebben de toekomst niet in eigen hand, en veel mensen kunnen door onvoorziene omstandigheden uiteindelijk hun schuld niet binnen de betalingstermijn aflossen. In 2010 klopten dan ook 80 duizend huishoudens aan bij de schuldhulpverlening.

Deze schulden veroorzaken grote problemen in huishoudens. Ze zijn in veel gevallen de oorzaak van armoede, stress en gezondheidsklachten en brengen kinderen vaak in een sociaal isolement. Bovendien heeft de schuldenberg ernstige gevolgen voor de economie. De huidige economische crisis is welbeschouwd een schuldencrisis. Niet alleen voor de overheden maar ook voor burgers en bedrijven.

Het is de hoogste tijd voor een mentaliteitsverandering. We moeten gaan beseffen dat ongeremd schulden maken, zeker in een tijd waarin niets meer zeker is, op den duur zijn tol gaat eisen. Dit geldt voor zowel schuldenaren als schuldeisers.

Kredietwaardig
We hebben een samenleving nodig waarin mensen worden geprikkeld te voorkomen dat ze schulden maken en zich niet laten misleiden door reclames. Maar ook een samenleving waarin bedrijven en kredietverstrekkers zorgvuldiger omgaan met het verstrekken van leningen. Daarom zou het goed zijn als er een systeem komt waarin de kredietaanvrager en de kredietverstrekker kunnen zien hoe kredietwaardig iemand is. Zo weten ze dan wat de langetermijneffecten zijn van het aangaan van een lening.

Als iemand in de schulden komt, is dat in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de schuldeiser en schuldhebber zelf. Nu is het nog zo dat burgers met schulden vaak bij de gemeente aankloppen voor schuldhulpverlening. Dit is merkwaardig, want zo draait de hele samenleving op voor de financiële problemen van mensen die gemakkelijk schulden zijn aangegaan. Begrijp me goed: mensen die buiten hun schuld in de problemen zijn gekomen, hebben recht op hulp van de gemeente. Maar zouden mensen die schulden hadden kunnen voorkomen niet eerst zelf moeten proberen hun schulden op te heffen?

Schuldhulp
Het verbod op particuliere schuldhulpverlening moet daarom opgeheven worden, zodat burgers hier terecht kunnen. Deze hulpverlening moet wel gecontroleerd en gecertificeerd worden om te voorkomen dat hulpverleningsinstanties schuldenaren gaan uitbuiten. De gemeentelijke schuldhulp wordt zo weer een vangnet voor mensen die buiten hun schuld om in de problemen zijn gekomen.

Hervorming van de schuldhulp lost uiteraard niet de hele schuldenproblematiek op. Een mentaliteitsverandering is onontbeerlijk. Dat is de opdracht voor iedereen, van ouders aan kinderen en ons als gehele samenleving. Van de overheid mag dan verwacht worden dat de regelgeving omtrent schuldhulpverlening en kredietverstrekking verbeterd wordt. Dat zou een echte stap zijn in de richting van een gezonde economie.

Cynthia Ortega is lid van de Tweede Kamer voor de ChristenUnie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden