Wat een toeval: aftrekpost even hoog als winst

Vertrouwelijke afspraken van honderden bedrijven met de Luxemburgse belastingdienst zijn gelekt naar de internationale federatie van onderzoeksjournalisten ICIJ. Die organisatie bracht vorig jaar april ook al geheime informatie naar buiten over 130 duizend rekeninghouders in kleine belastingparadijzen, waaronder de dochter van de voormalige Filippijnse president Marcos en diverse Oost-Europese oligarchen.

De Deens-Nederlandse ontwerper Claes Iversen (tweede van rechts) helpt achter de kassa bij de verkoop van jurkjes die hij heeft ontworpen voor kledingketen WE. Beeld anp

De informatie van 'Luxgate' betreft 548 geheime afspraken die accountantsbedrijf PricewaterhouseCoopers tussen 2002 en 2010 met de Luxemburgse belastingdienst heeft gemaakt om bedrijven niet of nauwelijks belasting te laten betalen. Volgens PwC gaat het om gestolen materiaal.

Onder de klanten bevinden zich Pepsi, IKEA, AIG en Deutsche Bank, en een beperkt aantal Nederlandse bedrijven waaronder kledingconcern WE, bankier ING en de Limburgse jachtbouwer Heesen. Bijna alle onthulde zaken verlopen via bedrijven die weinig meer zijn dan een brievenbus. Op één populair Luxemburgs adres, Rue Guillaume Kroll nummer 5, staan 1.600 bedrijven geregistreerd.

Richard Brooks, een voormalig Brits belastinginspecteur die door ICIJ werd ingehuurd om het materiaal te beoordelen, stelt dat de informatie een uniek inzicht biedt in de werkwijze van de Luxemburgse dienst. 'Landen die (daaraan) geld verliezen, hebben geen idee van hoe dat werkt.' Naast Luxemburg staan ook Nederland en Ierland bekend vanwege hun vergelijkbare belastingconstructies.

Het aandeel van PricewaterhouseCoopers op de Luxemburgse adviesmarkt is onbekend. In bijna 30 procent van de onthulde documenten worden concrete bedragen genoemd die volgens de betrokken bedrijven in Luxemburg zullen worden geïnvesteerd. Het totaal daarvan is 172 miljard euro.

Een donkere etage als brievenbus

Als de verslaggever van The Guardian aanbelt bij een kantoorgebouw aan de Boulevard Prince Henri in Luxemburg krijgt hij een hoorbaar hijgende werknemer aan de deurtelefoon. Hij heeft een Nederlands accent en bevestigt dat hij werkt voor Icap, een van oorsprong Amerikaanse beurshandelaar met een miljoenenomzet. Hij excuseert zich: 'Sorry, maar ik ben net de trap af komen rennen'.

Vanaf de straat is te zien waarom. Op de eerste verdieping waar Icap is gevestigd, is het donker en zijn de jaloezieën gesloten. Maar twee etages hoger brandt licht. Daar is Intruma Corporate Services gevestigd, een advieskantoor van drie Nederlanders gespecialiseerd in belastingconstructies, die zich onder meer beroemen op hun ervaring op Curaçao. Het is een dochteronderneming van Intruad Management in Amsterdam.

De hijgende Nederlander is Paul de Haan, partner van Intruma en - op papier - de enige Luxemburgse werknemer van de internationale beurshandelaar. Vanachter zijn verduisterde brievenbus, verplicht om 'daadwerkelijk kantoor' te houden, verzorgde hij de afgelopen jaren een miljoenenwinst voor Icap. De afgelopen zeven jaar verstrekte hij voor 797 miljoen euro leningen aan Icap's Amerikaanse vestigingen, waarop 200 miljoen rente werd betaald. Door een afspraak met de Luxemburgse belastingdienst hoefde over die inkomsten slechts een fractie van het gebruikelijke belastingtarief te worden afgedragen.

We-winst via luxemburg naar maagdeneilanden

Kledingconcern WE doet al sinds 1996 zaken via Luxemburg, hoewel het daar helemaal geen winkels heeft. Die staan in Nederland, België en Zwitserland en verkopen ook de merken Van Gils, Bad Boys, Jaguar, Cakewalk en O'Neil. Aanvankelijk werd de moedermaatschappij hierdoor volledig vrijgesteld van inkomsten, winst- en vermogensbelasting.

Toen de Europese Commissie deze constructie in 2006 verbood, had de holding 258 miljoen euro in kas waarover het nog steeds zo min mogelijk belasting wilde betalen. Dat lukte via een constructie van accountantskantoor PwC, blijkt uit de documenten die in handen werden gespeeld van de federatie van onderzoeksjournalisten ICIJ.

De Luxemburgse belastingdienst keurde de regeling goed, waardoor hij legaal is. Tegelijk is het een papieren schijnconstructie, wat de bedenkers ook nauwelijks proberen te verbergen.

Waalfin Holding, het bedrijf van WE-eigenaren vader en zoon De Waal, keert het vermogen van 258 miljoen op papier uit als 'dividend' aan een bedrijf op de Britse Maagdeneilanden. In werkelijkheid blijft het gewoon in Luxemburg en gaat het in de boeken als schuld. De rente op die schuld wordt overgemaakt naar de Maagdeneilanden. Toevallig is die rente even hoog als de winst van Waalfin. En nog toevalliger: die rente is in Luxemburg aftrekbaar van de belastingen.

Familiekapitaal jachtenbouwer vrijgesteld

'Toen de fiscus zich vijf jaar geleden meldde bij Heesen Yachts voor een zogeheten derdenonderzoek, was dat voor de bestuurders van de jachtenbouwer uit Oss een signaal dat ze de belastingzaken anders moesten aanpakken', scheef accountantskantoor PwC in 2011 in haar eigen magazine.

In de Luxfiles zit een van de constructies die dat opleverde, exclusief voor de jachtenbouwer bedacht door PwC: de oprichting van een Luxemburgs bedrijf om het op de Antillen geparkeerde familiekapitaal van de familie Heesen over te hevelen naar persoonlijke holdings van de kinderen.

Dat gaat om 107,5 miljoen euro die belastingvrij in Luxemburg zal worden ondergebracht. In ruil verkoopt de holding in Oss haar belang in dat Antilliaanse kapitaal voor slechts 6.000 euro aan de nieuwe Luxemburgse firma.

'Een kunstmatige constructie', zegt belastingadviseur Jeroen van der Linden, die de regeling op verzoek van de Volkskrant bekeek. 'En er wordt geen zakelijke reden voor gegeven. Er wordt niet aangevoerd dat de familie Heesen naar Luxemburg is verhuisd, bijvoorbeeld. Het kennelijke doel is dat de kinderen de meerwaarde van de Antilliaanse aandelen belastingvrij kunnen gaan genieten.'

Dijsselbloem: zorgelijk

Minister Dijsselbloem van Financiën vindt het 'zorgelijk' wanneer zou blijken dat Europese bedrijven via Luxemburg de belasting in hun eigen land omzeilen. 'Als de berichten daarover kloppen, zijn internationale afspraken niet nagekomen', zei hij donderdag in Brussel. Daar was hij voor de vergadering van de ministers van Financiën van de Eurogroep, waarvan hij voorzitter is. Nederland valt niet veel te verwijten, denkt hij. 'Veel landen maken gebruik van ruling-praktijken om het bedrijfsleven duidelijkheid te verschaffen. De Europese Commissie heeft onlangs nog gekeken hoe Nederland het doet, en geconstateerd dat wij het robuust doen, conform internationale afspraken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden