Waarover gaat de deal waarvoor Shell nu mogelijk wordt vervolgd?

Shell kampt in Nigeria met een uit de hand lopende corruptiezaak. Bestuursvoorzitter Ben van Beurden is afgeluisterd door justitie. Teksten van zijn gesprekken zijn uitgelekt via de Italiaanse krant Il Sole 24 Ore en de website Buzzfeed, samen met honderden e-mails die suggereren dat er voor honderden miljoenen steekpenningen zijn betaald. Volgende week buigen Italiaanse rechters zich over de vraag of Shell wordt vervolgd.

Ben van Beurden.Beeld anp

Waar gaat deze deal over?

Het gaat om de exploratievergunning van olieveld 245, in het Engels afgekort als OPL245. Dat olieveld bevat negen miljard vaten ruwe olie, een kwart van de Nigeriaanse oliereserves. De Nigeriaanse regering verstrekte de exploratievergunning in 2000 aan het Nigeriaanse bedrijf Malabu. Dat was een bijzondere deal. Malabu werd gecontroleerd door Dan Etete, destijds Nigeria's minister van oliezaken. In feite kocht Etete van de staat, met geld van de staat, voor zichzelf de rechten op dit gigantische olieveld.

Hoe werd Shell erbij betrokken?

Malabu huurde Shell en het Italiaanse olieconcern ENI in om de olie te winnen. Maar nog voordat die overeenkomst rond kwam, stierf de Nigeriaanse dictator Abacha en was Etete zijn beschermheer en zijn rechten kwijt. In 2011 kochten Shell en ENI alsnog de exploratierechten op OPL245 en betaalden er 1,3 miljard dollar (1,2 miljard euro) voor.

Niks corrupts, toch?

Officieel kochten Shell en ENI hun exploratievergunning van de Nigeriaanse regering, maar uit de gelekte documenten zou blijken dat beide concerns in feite met Etete onderhandelden en ervoor zorgden dat deze (inmiddels in Frankrijk al veroordeelde boef) een groot deel van het geld zou krijgen. De Italiaanse en Britse justitie jagen al lang op ENI en Shell. Vorig jaar deed de FIOD op hun verzoek een inval bij het hoofdkantoor van Shell in Den Haag.

Wist Ben van Beurden, bestuursvoorzitter sinds 2014, van mogelijke corruptie?

Daarvoor zijn geen aanwijzingen, maar zijn voorganger Peter Voser mogelijk wel. Dat zou blijken uit een mailtje van Shellbestuurder Malcolm Brinded uit oktober 2010. Brinded vat de hele transactie handzaam samen. 'De hele deal kost 1,3 miljard dollar. ENI steekt er 980 miljoen dollar in. Shell stopt er 210 miljoen dollar tekengeld in. Plus 25 miljoen aan rente op dat tekengeld. Plus 80 miljoen dollar in cash.' Brinded schrijft ook dat Malabu daarvan 'ruimschoots 1 miljard dollar krijgt.'

85 miljoen in cash is voor elke onderneming tricky. Brinded schrijft: 'Natuurlijk was het moeilijk toestemming te krijgen van Peter voor die 85 miljoen in cash.' Met die 'Peter' kan zijn bedoeld Peter Robinson, president Shell Afrika. Of Peter Voser. Dat laatste is de theorie van Buzzfeed en Il Sole 24 Ore.

Twee voormalige MI6-agenten die door Shell waren ingehuurd om de problemen rond OPL245 op te lossen, schrijven: 'E claimt dat hij maar 40 miljoen krijgt van de 300 miljoen die wij bieden - met de rest worden mensen uitbetaald.' Met "E" zou Etete worden bedoeld.

Peter Voser.Beeld anp

Wat zegt Van Beurden er zelf over?

Niets tegen de media; zelfs zijn woordvoerders houden het op varianten van 'geen commentaar'. Maar op 17 februari vorig jaar, net na de inval van de FIOD, belde Van Beurden met zijn financiële bestuurder Simon Henry, die op dat moment in het buitenland was. Terwijl justitie stiekem meeluistert beschrijft hij hoe de rechercheurs urenlang de bestuursburelen doorzochten.

Vervolgens vertelt hij over de e-mailwisselingen van de twee van MI6 ingehuurde mensen. 'Blijkbaar was er wat nonchalant gechat tussen mensen van een team, met name van de mensen die we van MI6 hadden ingehuurd, die dingen hebben gezegd als 'Nou ja, weet je, ik vraag me af wie hier wordt afbetaald'; dat soort dingen. Onbehulpzaam e-mailverkeer.' Gezien heeft hij die mails niet, vertelt hij aan Henry, 'maar kennelijk is het beoordeeld als kroegpraat in e-mails, wat dom was, maar nou ja, het is er.'

Beleggers maken zich over de kansen van Shell nog geen zorgen. Het aandeel Shell steeg dinsdag net iets meer dan het beursgemiddelde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden