Waarom wordt het bekendste kartel ter wereld nooit aangepakt?

In 1974 besloot het Opec-oliekartel bij monde van de Saoedische olieminister sjeik Yamani tot een volledige olieboycot van Nederland en de VS vanwege de steun aan Israël tijdens de Jom Kippoeroorlog een jaar eerder. Inmiddels koestert iedereen het als een nostalgische herinnering aan autoloze zondagen, grappen van Wim Kan en een premier die opriep de gordijnen iets eerder te sluiten.

Beeld de Volkskrant

Er zou wel iets voor te zeggen zijn om 43 jaar later een boycot van alle Opec-olie af te kondigen. De Saoedische koning Salman maakte onlangs een trip door Azië, vergezeld door 1.500 diplomaten en hoogwaardigheidsbekleders. Zes Boeings waren nodig om het gezelschap en 64 ton bagage, inclusief een gouden roltrap voor de monarch, rond te vliegen. Vijfhonderd limousines waren ingehuurd. Koning Salman is de absolute grootmeester in het verbrassen van geld en heeft daarnaast lak aan de rechten van mensen in het algemeen en vrouwen in het bijzonder.

In Europa worden kartels nu genadeloos vervolgd. Dankzij de klokkenluidersregeling sneuvelt de een na de ander. Boetes lopen op tot in de miljarden. Vorig jaar kregen de leden van een vrachtwagenkartel - waaronder Daf - drie miljard euro aan boetes opgelegd door de Europese Commissie. Alleen Man ging als verklikker vrijuit.

Vorige week werd bekend dat Volkswagen een kartel van Duitse autofabrikanten had verraden. In de jaren negentig zou dat een hele serie afspraken hebben gemaakt, variërend van de emissiestandaard voor dieselmotoren en het afzien van cabrio's waarvan het dak ook bij snelheden boven de 50 kilometer per uur kan worden gesloten. Nieuwe miljardenboetes dreigen.

Het bekendste kartel ter wereld wordt echter nooit aangepakt. Het Opec-kartel bestaat al sinds 1960 en opereert nog altijd openlijk, hoewel de leden nogal moeite hebben de onderlinge discipline te handhaven. Vast staat dat ze de consumenten inmiddels meer geld uit de zak hebben geklopt dan alle andere kartels samen.

Ze ontspringen de dans omdat Opec een kartel is van soevereine staten en niet van commerciële ondernemingen. In 1979 oordeelde de hoogste Amerikaanse rechter dat de boycots, productiebeperkingen en prijsreguleringen van Opec in essentie regeringsbesluiten waren en daarom buiten de jurisdictie vallen van de VS. En ook de EU ziet Opec niet als een kartel, maar als een internationale organisatie van soevereine lidstaten. Publieke instellingen kunnen niet over één kam worden geschoren met private.

Het woord kartel is afkomstig van het Duitse woord Kartell. Daarmee werden de 'hoffelijke regels' bedoeld voor ridders die elkaar in toernooien een kopje kleiner maakten of aristocraten die elkaar na het uitwerpen van de handschoen omlegden in een duel om de eer.

Het wordt tijd dat het Westen de eer aan zichzelf houdt en via een boycot het duel om het voortbestaan van dit kartel beslist.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden