Waarom we wel/niet belastingcenten in Air France-KLM moeten steken

Is het een goed idee belastingcenten in Air France-KLM te steken?

Medewerkers van Air France-KLM protesteerden eerder deze maand tegen bezuinigingen.Beeld afp

Drie redenen vóór

1 Netwerk Schiphol

Investeren in de moedermaatschappij Air France-KLM is in het belang van KLM én de economie. Met KLM redt de staat het netwerk van ruim 120 intercontinentale bestemmingen op Schiphol. Ook voorkomt de overheid dat Schiphol van een belangrijke internationale luchthaven afglijdt naar een kleine, regionale luchthaven met vooral prijsvechters. In dat scenario nemen reistijden toe, moeten reizigers vaker uitwijken naar Parijs, Frankfurt of Heathrow en zijn ze meer geld kwijt. Volgens SEO Economisch Onderzoek zal het wegvallen van het overstapnetwerk reizigers bijna 600 miljoen euro per jaar extra kosten.

De staat is bedrijven met een netwerkfunctie al eerder te hulp geschoten. In 2008 ontfermde het ministerie van Financiën zich over ABN Amro. Ook SNS Reaal werd gered. Begin deze eeuw stak Nederland geld in KPN.

2 Machtspositie

Bij Air France-KLM staat veel op het spel. Het Franse deel moet in de kosten snijden, waarbij een ontslaggolf denkbaar is. De vraag is of de Franse topmannen de bezuinigingen voldoende serieus nemen en of de Franse regering genoeg pressie uitoefent om een sanering van 2.900 banen af te dwingen. Bij een aandelenbelang van minimaal 5 procent heeft Nederland een machtsmiddel. Nederland zit dan aan tafel bij bepalende kwesties. De Fransen moeten rekening houden met Nederlandse wensen, omdat ze de steun nodig hebben van de grootaandeelhouders.

3 Werkgelegenheid

De investering in Air France-KLM is tevens investering in Nederlandse werkgelegenheid. Het kan tussen de 14- en 55 duizend banen kosten als KLM verdwijnt en Schiphol een kopje kleiner wordt. Dat stelt SEO. Bij KLM werken nu zo'n 33 duizend grondmedewerkers, bagageafhandelaars, cabinemedewerkers, piloten en ander personeel. Volgens SEO zijn er in Nederland in totaal zelfs 114 duizend banen direct of indirect verbonden aan de luchthaven, 95 duizend voltijdbanen.

De investering in Air France-KLM is tevens investering in Nederlandse werkgelegenheid.Beeld anp

Drie redenen tegen

1 Wanprestatie

De staat geeft een beloning voor een wanprestatie door belastinggeld te geven aan een bedrijf dat niet in staat is nodige bezuinigingen door te voeren. De luchtvaartcombinatie moet tegen 2020 een jaarlijkse kostenbesparing van 2 miljard euro bereiken. KLM is deels overstag door arbeidsvoorwaarden te versoberen, Air France overweegt personeel te ontslaan nu de bonden zo'n versobering van arbeidsvoorwaarden niet accepteren. De Franse piloten verzetten zich en krijgen mogelijk steun van de Franse regering in hun verzet. Een aandelenbelang van Nederland geeft een verkeerd signaal af.

Medewerkers van Air France-KLM protesteerden eerder deze maand tegen de bezuinigingen.Beeld afp

2 Dubbele pet

Nu kan de staat nog lekker eenzijdig als de supporter van KLM optreden in Parijs, als grootaandeelhouder van Air France-KLM wordt dat ingewikkelder. Dan krijgt de staat medeverantwoordelijkheid voor het hele concern, ook voor de lastige Franse piloten. De belangen kunnen botsen, de rollen verwarrend worden. Wat als de top van Air France-KLM nu toch een deal sluit met zijn werknemers en de voorgenomen ontslagen afzwakt? Als de Nederlandse staat dan zijn zegen geeft, komt er ruzie met KLM. Die zal dat als verraad uitleggen: wij wel fors bezuinigen en zij niet?

Ook treedt er rolvervaging op in de markteconomie. De Nederlandse staat heeft steeds meer afstand gedaan van allerlei staatsbedrijven vanuit de filosofie dat meer vrijheid tot meer economische groei leidt. Als aandeelhouder van Air France-KLM mengt de staat zich weer in zaken waar hij volgens vrijemarktdenkers geen verstand van heeft.

Wat als de top van Air France-KLM nu toch een deal sluit met zijn werknemers en de voorgenomen ontslagen afzwakt?Beeld afp

3 Weggegooid geld

Is investeren verstandig in een bedrijf dat de afgelopen zeven jaar slechts een jaar met zwarte cijfers heeft afgesloten (2011), zijn kosten niet onder controle heeft en afhankelijk is van de banken? Nee, zullen veel beleggers zeggen. Dijsselbloem zei donderdag tegen radiozender BNR de investering te doen om het nationale belang, niet als winstbelegging. Dat neemt niet weg dat het de belastingbetalers waarschijnlijk geld kost, weggegooid geld misschien.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden