Waarom vrouwen zo vaak financieel directeur zijn

De weinige topvrouwen in het Nederlandse bedrijfsleven zijn opvallend vaak financieel directeur (cfo), de op één na hoogste positie in de raad van bestuur. Ook bij Shell wordt een vrouw het financiële brein: Jessica Uhl. 'Het is een stereotype, maar veel mensen denken dat vrouwen goed met geld kunnen omgaan.'

Jessica Uhl, CFO van Shell.

Shell krijgt een nieuwe financieel directeur (cfo) en het is geen man. Haar naam is Jessica Uhl. Ze is met 48 jaar relatief jong voor een positie in de raad van bestuur - de gemiddelde bestuurder is een 60-jarige man - maar beslist niet onervaren. De Amerikaanse is momenteel vicepresident van Shells gasdivisie en bekleedde de afgelopen twaalf jaar meerdere leidinggevende functies bij het oliebedrijf, zowel in Europa en de Verenigde Staten. Eerder werkte ze voor energiebedrijf Enron en het Amerikaanse Citibank, als financieel analist

Met Uhl heeft het Nederlandse bedrijfsleven er vanaf maart 2017 wéér een vrouwelijke cfo bij. Waarom beheren vrouwelijke bestuurders zo vaak het geld in de top van een bedrijf?

De huidige financieel directeur van Shell is niet de enige topman die plaatsmaakt voor een vrouw. Uit onderzoek van hoogleraar Mijntje Lückerath (corporate governance) blijkt dat de toename van het aantal vrouwelijke topbestuurders bij Nederlandse bedrijven tussen 2010 en 2015 (daarna was er juist een afname) grotendeels is te danken aan een groeiend aantal vrouwelijke financieel directeuren.

In augustus 2016 waren 15 van de 210 bestuurders bij Nederlandse beursgenoteerde bedrijven vrouw. Maar liefst negen van hen bekleedden de functie van cfo. De benoeming van Uhl tilt dat aantal naar 10. Andere vrouwelijke bestuursfuncties komen veel minder vaak voor. Vooral vrouwelijke bestuursvoorzitters, ceo's, dus, zijn notoir zeldzaam: in Nederland zijn alleen Herna Verhagen (PostNL) en Nancy McKinstry (Wolters Kluwer) de échte baas.

Niet typisch Nederlands

Dat vrouwelijke bestuurders vaker op het geld passen dan een andere bestuursfunctie bekleden, is niet typisch Nederlands, zegt hoogleraar Lückerath. 'Het is een wereldwijde trend. Ook in veel andere landen zijn vrouwen gemiddeld vijf keer zo vaak financieel directeur als bestuursvoorzitter.' Volgens experts zijn er verschillende oorzaken te bedenken, sommigen simpel - 'de bestuursvoorzitter is vaak een man, met een vrouw ernaast is het in balans' - maar bijna al deze verklaringen zijn terug te voeren op aannames over 'typische' mannen- en vrouweneigenschappen.

De gedachte dat de vrouw vroeger ook het huishoudboekje en de portemonnee beheerde, bijvoorbeeld. Lückerath: 'Het is een stereotype, maar veel mensen denken dat vrouwen goed met geld kunnen omgaan omdat ze consciëntieus en risicomijdend zouden zijn.'

Ook het niet herkennen van managementkwaliteiten in vrouwen, zoals leiderschap, visie en charisma, speelt een rol. Die persoonlijkheidskenmerken heb je zeker nodig als bestuursvoorzitter, zegt Lückerath, maar die zijn ook redelijk ongrijpbaar. 'Het zijn dingen die mensen in je moeten zien. Een financieel directeur heeft een veel duidelijker profiel. Die moet inhoudelijke financiële kennis hebben en dat je daarover beschikt kun je eenvoudig aantonen met je cv.'

Testosteronwinsten

Marry de Gaay Fortman, partner bij advocatenkantoor Houthoff Buruma en commissaris bij DNB, heeft een heel andere verklaring. Volgens de voorzitter van Stichting Topvrouwen is cfo tegenwoordig een veel bredere, maatschappelijkere functie. 'Vroeger moest een financieel directeur inderdaad alleen 'op het huis' passen. Vooral snel veel geld verdienen. Testosteronwinsten, noem ik het maar even. Nu draait deze baan om waardecreatie op de lange termijn. Constant kijken naar de risico's en maatschappelijke ontwikkelingen, en dan zorgen dat 'het huis' er over honderd jaar nog staat.'

Volgens De Gaay Fortman moet een financieel directeur dus goed kunnen inschatten wat wel en niet verstandig is. 'Dat is een kwaliteit die vrouwen heel geschikt maakt en dat lijkt me terecht.'

Jessica Uhl

De Amerikaanse Jessica Uhl (48), die donderdag werd benoemd tot de nieuwe CFO van Shell studeerde politieke economie in Berkeley en haalde haar Master of Business Administration (MBA) bij het Franse instituut Insead. Uhl werkt sinds twaalf jaar bij Shell, steeds in leidinggevende financiële functies, meest recentelijk als financieel directeur van Shells gasdivisie. Lees hier het hele artikel.

Het zit De Gaay Fortman en Lückerath behoorlijk dwars dat niet meer Nederlandse bedrijven een vrouwelijke bestuursvoorzitten hebben, maar ze zijn desondanks blij met elke nieuwe benoeming van een vrouwelijke bestuurder. Dus ook met die van Uhl bij Shell. Ze zijn in de eerste plaats realistisch. Nu het aantal vrouwelijke bestuurders in 2016 zelfs is gedaald (zo wijst de jaarlijkse inventarisatie van de Female Board Index uit) moeten we even inzetten op zoveel mogelijk vrouwen in de raad van bestuur, zegt Lückerath. De functie die ze vervullen, is nu van secundair belang. 'Elke vrouwelijke bestuurder kan een rolmodel voor andere vrouwen zijn, en is dus belangrijk.'

De Gaay Fortman noemt Uhl 'een enorm mooie benoeming', die ook Nederlandse vrouwen kan inspireren. 'Kennelijk is Uhl een groot talent, want Shell is een internationaal opererend bedrijf en we moeten niet vergeten hoe belangrijk de financieel directeur is.' Lückerath is het daarmee eens. 'Ik kan niet zeggen wat belangrijker is, bestuursvoorzitter of financieel directeur. De ceo kijkt naar de toekomst, maar de cfo moet die toekomst mogelijk maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.