Waarom stakende drukkers 'paardenmiddel' niet meer schuwen

Vier Persgroep-drukkerijen legden vrijdag het werk neer. Staat ons Franse toestanden te wachten? 'Zeg nooit nooit.'

Komt er zaterdag wel een krant?

Waarom werden zaterdag sommige Persgroep-kranten niet of later bezorgd?

Vanwege twee afzonderlijke stakingen bij twee afzonderlijke drukkerijen. Het begon vrijdag om elf uur 's avonds, toen medewerkers bij twee van de in totaal vier Persgroep-drukkerijen - het concern dat onder meer de Volkskrant, Algemeen Dagblad en een groot aantal regionale kranten uitbrengt - hun werk neerlegden. De medewerkers in Den Haag staakten de hele nacht. In Apeldoorn stonden de persen tot half een stil. Dat betekende dat een aantal edities van De Gelderlander, Tubantia en De Stentor later werden bezorgd en dat de meeste regiokaternen van het AD niet verschenen.

In totaal hadden honderdduizenden lezers zaterdagochtend last van de acties. 'We markeren een droevige dag', schreef Persgroep-topman Frits Campagne in een brief aan zijn drukkerijmedewerkers. 'Door de staking komen we onze verplichting aan abonnees en adverteerders niet na en lijdt de onderneming grote schade.'

Waarom staakten de drukkers?

De directe aanleiding is een langlopend cao-conflict in de grafische industrie, zegt FNV-onderhandelaar Bernard van Iren, maar het onderliggende probleem is groter. Een steeds aanzienlijker deel van het drukproces gebeurt digitaal en steeds minder mensen lezen bovendien een papieren krant of tijdschrift. Het Economisch Bureau van ING becijferde onlangs dat de binnenlandse omzet van drukkerijen dit jaar zal dalen met 8 procent; een percentage dat extra druk zet op de komst van een nieuwe cao, die twee jaar geleden afliep.

De verschillende drukkerijbedrijven willen de vrijheid om met hun eigen werknemers aparte afspraken te maken zonder daarbij gebonden te zijn aan een sectorbrede cao. Ze willen een zogenoemd decentraal loonbeleid. Voor de bonden is dat onbespreekbaar. Voor alle 21 duizend werknemers die vallen onder de grafimedia-cao moet dezelfde structurele loonsverhoging komen van 2,5 procent plus een eenmalige uitkering van 300 euro.

Zijn drukkerijstakingen uniek?

Ja. Of beter: tot deze zomer waren stakingen in de drukkerijsector uniek. De laatste serieuze acties dateren van de jaren tachtig. In juni dit jaar begonnen de protesten, variërend van poortacties en werkonderbrekingen tot een 24-uursstaking.

De meeste acties concentreren zich vooralsnog rondom bedrijven die kranten en tijdschriften drukken. Zo legden medewerkers van een Persgroep-drukkerij in Best afgelopen juni al enkele uren het werk neer, net als medewerkers van NDC Mediagroep en Roto Smeets, de grootste drukkerijgroep van Nederland, bekend van tijdschriften als Donald Duck en Libelle.

Toen een paar weken geleden Telegraaf-hoofdredacteur Sjuul Paradijs moest opstappen, de man die volgens de drukkers als enige begaan was met hun lot, sloeg bij de TMG-drukkerijen de vlam ook bijna in de pan. Geen van die acties resulteerde in het niet bezorgen van kranten of bladen. Wat dat betreft was de staking van vrijdag een unicum.

Waarom richten de acties zich sinds vrijdag tegen de lezer?

Paardenmiddelen zijn nodig als de situatie daarom vraagt, zegt Van Iren van FNV. 'Eerst probeerden wij publieksvriendelijk te staken zodat de abonnee er geen last van had, maar op enig moment houdt dat op. Of beter gezegd: vrijdag is dat opgehouden. Vanaf nu zal ook de lezer gaan merken dat er onvrede is.'

Campagne van de Persgroep is op zijn beurt zeer ontstemd over het gekozen actiemiddel. 'Het uitblijven van een akkoord over de grafimedia-cao is ook ons een doorn in het oog', schrijft hij aan zijn medewerkers. 'Door de staking in Den Haag krijg ik sterk de indruk dat de Persgroep wordt misbruikt om ergens anders als breekijzer te fungeren.' Campagne heeft zijn eigen drukkers per augustus al een loonsverhoging beloofd die FNV 'alleszins redelijk', noemde, maar de inzet van de bonden blijft een sectorbrede cao. Geen aparte loonsverhogingen bij afzonderlijke drukkerijen.

En nu? Volgende week weer geen krant?

De vraag is hoe ver de bonden bereid zijn te gaan. Zaterdag ging het om een paar regiokaternen, maar Franse toestanden, zoals in 2010 toen de landelijke krant Le Monde bijna een week niet op papier verscheen, zijn in Nederland ongekend. Van Iren: 'Zeg nooit nooit. De bereidheid bij mijn kaderleden is er. Nu was het één drukkerij die één nacht stil lag, maar het is niet ondenkbaar dat we binnenkort alle Persgroep-drukkerijen stilleggen voor een, twee of drie nachten, en dat vervolgens uitbreiden naar alle krantendrukkerijen van Nederland.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.