Waarom Lidl ineens tegen statiegeld is

De discussie over afschaffing van statiegeld wordt steeds onfrisser. Het woord 'omkoping' is al gevallen.

Plastic flesjes als deze verdwijnen in de Plastic Heroes-zakken. Supermarkten en de drankenindustrie willen dat dit met alle petflessen gaat gebeuren. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Omkoping? Of toch niet? Dat is een van de vragen die centraal staan in het debat over de toekomst van statiegeld op petflessen. De discussie sleept nu al ettelijke jaren en wordt steeds onfrisser.

De uitgangsposities zijn simpel. De supermarkten en de drankenindustrie willen dolgraag van het statiegeldsysteem af. Al dat gepruts met lege flessen kost alleen maar geld, veel geld. Hun organisaties vroegen de universiteit van Wageningen te berekenen hoeveel dat kostte: 6 cent per fles, maar liefst. Terwijl al dat plastic toch net zo goed via de Plastic Heroes-zakken kan worden opgehaald met al het andere plastic, is hun boodschap.

De milieubeweging is het daar faliekant mee oneens. Ook die liet een onderzoek doen naar de kosten van het statiegeldsysteem, door het bureau CE Delft. Uitkomst: 3 cent per fles. En bovendien: dankzij het statiegeldsysteem komt 95 procent van de gebruikte flessen terug. Als we moeten vertrouwen op de Plastic Heroes, komt maar 20 procent terug, de rest wordt verbrand en per saldo levert dat een forse milieubelasting op.

Aan de politiek om de knoop door te hakken.

Verdienen aan statiegeld

Maar er zijn zwakke plekken in de linies van de tegenstanders van het statiegeld. Dat zijn twee supermarktketens, Lidl en Aldi. Die hebben geen enkel probleem met het statiegeldsysteem. Zij handelen de teruggebrachte flessen veel goedkoper af dan hun concurrenten, en verdienen er zelfs aan.

Althans: zij hadden geen bezwaar tegen statiegeld. Nog in juni dit jaar bezong Lidl (Aldi treedt zo goed als nooit naar buiten) de voordelen van statiegeld. Marlijn Somhorst, verantwoordelijk voor duurzaamheid binnen Lidl Nederland, zei tegen vakblad Distrifood: 'In 2010 bevatten de Freewaycolaflessen 30 procent hergebruikte pet, dit jaar is dat al 60 procent en we willen graag naar flessen van 100 procent hergebruikt materiaal. Om daar te komen, hebben we de door de klant gebruikte flessen hard nodig, en ons recyclingsysteem is daarbij een prachtig instrument.' Zou al dat plastic via de Plastic Heroes worden ingezameld, kun je er uiteindelijk alleen nog fleece of bermpaaltjes van maken, stelde hij.

Maar op 17 september van dit jaar blijkt dat allemaal heel anders te liggen. Na stekelige vragen in de Tweede Kamer, waar de sfeer rond de statiegeldkwestie inmiddels beneden alle peil is, wilde staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu weleens weten hoe het zat.

Zij vroeg tekst en uitleg aan Cees de Mol van Otterloo, directeur van het Afvalfonds Verpakkingen. Dat fonds is door de industrie en de supermarkten opgezet om een aantal regelingen uit te voeren, maar vooral om van dat gehate statiegeldsysteem af te komen.

Beeld belga

Compensatie voor Aldi en Lidl

De Mol van Otterloo stelt dat Lidl en Aldi nu voluit achter de Raamovereenkomst staan, dat wil zeggen: ze willen ook dat het statiegeldsysteem wordt afgeschaft. Maar, schrijft De Mol, Lidl en Aldi hebben investeringen gedaan om hun eigen statiegeldsysteem op te zetten. En als het statiegeld straks wordt afgeschaft, dan zijn die investeringen naar de filistijnen. Dus, schrijft hij, 'heeft het Afvalfonds besloten Aldi en Lidl compensatie te bieden' in het geval het statiegeldsysteem wordt afgeschaft. Lidl laat nu weten dat het, zodra het statiegeld wordt vrijgegeven, zal bekijken 'of, en zo ja hoe' het statiegeldsysteem zal worden voortgezet. Niets meer over het grote belang van dat systeem.

De voorstanders van het statiegeldsysteem hebben geen moeite met hun oordeel over de actie van De Mol van Otterloo. Omkoping, stellen zij. Niks omkoping, gewoon compensatie voor een te lijden schade, stelt het Afvalfonds Verpakkingen. Of andere supermarktketens ook investeringen hebben gedaan die moeten worden gecompenseerd, schrijft hij niet. En het Afvalfonds weigert daarover mededelingen te doen.

Een debat hierover in de Tweede Kamer is uitgesteld tot volgende week donderdag. Besluiten zullen dan nog niet vallen. Eerst moeten de milieu-effecten van het statiegeldsysteem nog worden doorgerekend. Dat rapport wordt pas begin volgend jaar verwacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden