Waarom laten we Griekenland niet gewoon lekker failliet gaan?

Het is moreel verkeerd en economisch onverstandig om Griekenland, dat al jaren onverantwoordelijk handelt, te steunen, betogen Tim Ganser en Stan Veuger....

Een belangrijke bron van zorg bij de totstandkoming van de Europese Monetaire Unie (EMU) was de mogelijke ondermijning van de stabiliteit van de nieuwe eenheidsmunt door onverantwoordelijk begrotingsbeleid van de afzonderlijke lidstaten. Om dit uit te sluiten, verplicht het in 1997 tot stand gebrachte Stabiliteits- en Groeipact lidstaten tot het naleven van strikte beperkingen op hun begrotingstekort en staatsschuld.

Althans, dat is of was de intentie. Van sommige lidstaten. Het pact is nog nooit gebruikt om landen die het met voeten treden daadwerkelijk te bestraffen, en de procedures die tot mogelijke sancties kunnen leiden, worden zelfs niet in werking gesteld wanneer Frankrijk of Duitsland de boosdoener is. Dit soort tandeloos gedogen nodigt welhaast uit tot het breken van de afspraken, en vrijwel heel Zuid-Europa, met Griekenland als haantje de voorste, is inmiddels dan ook in flagrante overtreding van het in 2005 zelfs nog versoepelde pact.

Griekenland heeft de afspraken op schandalige wijze genegeerd en gemanipuleerd. Toen in oktober een nieuwe, centrum-linkse regering aantrad, zei die dat het Griekse begrotingstekort voor 2008 7,7 procent geweest was, in plaats van de gemelde 5 procent, en dat het voor 2009 12,5 procent zou worden, in plaats van de in april beloofde 3,7 procent.

In 2004 haalde de destijds nieuwe centrum-rechtse regering hetzelfde trucje uit. Tussendoor, in 2006, besloot Griekenland allerhande zwarte marktactiviteiten (sigarettensmokkel, prostitutie) als onderdeel van zijn bbp te gaan beschouwen om tekorten en schulden een kleiner percentage daarvan te doen lijken. In andere jaren werden defensie-uitgaven verhuld, ziekenhuisschulden verborgen en leningen vermomd als valutaswaps, om Eurostat, het Europese statistische agentschap, te misleiden en de EMU te ondermijnen.

Griekenland is daar nooit voor gestraft. En nu de situatie geëscaleerd is en de kapitaalmarkten het gesjoemel en gerommel niet meer tolereren, heeft Griekenland het lef dezelfde Europese bondgenoten die het jaren bedrogen heeft om steun te vragen.

Is een donatie van Nederlands en Duits belastinggeld de juiste beloning voor dit bewust onverantwoordelijke gedrag? Absoluut niet, en gelukkig vindt de volledige Tweede Kamer dat ook. Niet alleen is het moreel verkeerd, het is ook economisch onverstandig. Uiteraard is het op korte termijn prettig voor Griekenland, maar de EU is Sinterklaas niet. De voordelen van het onthouden van steun en zelfs van een eventuele Griekse schuldencrisis zijn daarentegen legio, en vooral op langere termijn overweldigend:

Hoewel de euro licht (Griekenland vormt nog geen 3 procent van de economie van de EU) te lijden zal hebben onder een Griekse schuldencrisis, zullen de inspanningen waartoe de andere mediterrane landen zich gedwongen zien zodra duidelijk wordt dat ze geen steun hoeven te verwachten, een onmiddellijk positief effect hebben op de stabiliteit van de eenheidsmunt.

Duidelijkheid over de gespreide verantwoordelijkheid binnen de EMU en de consequenties van het niet naleven daarvan zal een positief effect hebben op de financiële huishouding van alle andere lidstaten. Niet alleen wint het Groei- en Stabiliteitspact aan broodnodige geloofwaardigheid, ook met het oog op een toekomst van vergrijzing en stijgende levensverwachtingen is dit van het grootste belang.

Nederlandse, Duitse en andere Europese belastingbetalers draaien noch direct, noch indirect (via de hogere rente op de eigen staatsschuld die automatisch komt wanneer zij effectief garant gaan staan voor Griekse schulden) op voor het Griekse wangedrag.

Het vertrouwen in de rechtvaardigheid van de Europese instituties zal verstevigd worden. Dit is een godsgeschenk in het licht van het electorale ongenoegen met Europa van het laatste decennium.

Als alternatief worden leningen door het IMF overwogen. Maar uiteindelijk draaien ook daarvoor de belastingbetalers op, niet alleen in Europa, maar wereldwijd. Van dergelijke leningen zou waarschijnlijk slinks gesuggereerd worden dat ze uiteindelijk met rente worden terugbetaald. Wij noemen dit slinks, omdat ook die oplossing in de praktijk een forse subsidie impliceert: als Griekenland de marktrente zou kunnen en willen opbrengen, dan zou de markt immers uitstekend in deze oplossing kunnen voorzien?

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Dat geldt ook wanneer de patiënt zichzelf verwond heeft en van plan was anderen daarvoor te laten bloeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden