Waarom iedereen van start-ups houdt

Er is wereldwijd een run op start-ups, blijkt uit onderzoek van KPMG. Afgelopen half jaar haalden ze bijna 60 miljard dollar op. Drie trends ter verklaring van de investeringshonger.

Veel belangstelling bij de lancering van een virtualrealitybril van Ocolus Rift deze zomer in San Francisco.Beeld AP

1. Nieuwe gezichten

Investeringen in jonge bedrijven zijn risicovol en tot voor kort bij uitstek voorbehouden aan gespecialiseerde kapitaalverstrekkers: de durfinvesteerders. Maar tussen de bekende namen in die wereld als Kleiner Perkins Caufield & Byers of Andreessen Horowitz (drijvende krachten achter bedrijven als Google, Facebook en Airbnb) prijken sinds kort ook nieuwe gezichten als KPN Ventures of ABP Venture Capital (Nederlands pensioenfonds).

Om allerlei redenen storten allerlei buitenstaanders zich opeens op investeren in start-ups, schrijft KPMG. Zo zien hedgefondsen (gewend om te speculeren in beursaandelen of valuta's) start-ups als een nieuwe manier om een gokje mee te wagen. Pensioenfondsen en verzekeraars steken op hun beurt geld in start-ups omdat de rentes laag staan en er met klassieke beleggingsproducten als obligaties weinig rendement te behalen is.

Nieuw zijn ook de grote bedrijven als start-upgeldschieters. De directeuren van multinationals zien in investeringen in jonge bedrijven een manier om voorop te blijven lopen in hun branche of sector. Investeringen komen bovenop het geld dat ze in hun eigen onderzoeks- en ontwikkelingsafdelingen steken. Zo waren ondernemingen het eerste halfjaar goed voor 22 procent van de 6,5 miljard aan start-upgeld, aldus KMPG. Voor Nederland gaat het om zeker 255 miljoen euro, bleek vorige week zaterdag al uit een inventarisatie van de Volkskrant.

2. Grotere bedragen

Haalde de Amerikaanse taxiapp Uber in 2011 nog 'maar' 41 miljoen dollar op, dit jaar alleen al heeft het bedrijf twee keer een miljard dollar binnengehengeld, onder meer bij Microsoft en de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Ook in Nederland worden er door start-ups bedragen opgehaald waar jonge bedrijven tot voor kort alleen nog maar van konden dromen. Zo inde de tot voor kort volstrekt onbekende marktplaats voor verzamelobjecten Catawiki uit Assen een bedrag van 75 miljoen euro. Ook wisten de Groningse beveiligers van HackerOne 25 miljoen dollar op te halen in Silicon Valley.

De reeks investeringen veroorzaakt ook forse waardestijging van de startups. De marktwaarde van Uber zou inmiddels zelfs 51 miljard dollar bedragen. Op nummer 2 staat het Chinese telecombedrijf Xiaomi (46 miljard dollar) en op nummer 3 Airbnb (25,5 miljard dollar), blijkt uit data van het Amerikaanse onderzoeksbureau CB Insights. Er zijn nu 123 start-ups waarvan de waarde hoger is dan 1 miljard dollar, terwijl dat vijf jaar geleden nog een uitzondering was. Bedrijven die deze mythisch grens van 1 miljard passeren, krijgen de sprookjesnaam Eenhoorn mee. Ook Nederlandse bedrijven staan op de lijst Eenhoorns. De betaaldienst Adyen staat op nummer 65 (met een waardering van 1,5 miljard dollar).

De megastart-ups stellen hun 'exit' (zoals een beursgang) echter steeds vaker uit, schrijft KPMG, wat meer investeerders aantrekt. Vooral de hedgefondsen en pensioenfondsen investeren het liefst in de Eenhoorns. Ze investeren liever tientallen miljoenen tegelijk in plaats van enkele duizenden euro's in ondernemers die echt nog helemaal aan het begin staan.

Er is sprake van een soort casinomechanisme, waarbij de steeds hogere waarderingen tot steeds hogere inzetten van de investeerders leiden, blijkt uit het KPMG-rapport. Maar ook van een mogelijke nieuwe bubbel, schreef The Economist vorige maand nog. Volgens het Britse opinieblad vertoont de golf parallellen met de investeringswoede ten tijde van de dotcombubbel eind jaren negentig. Ook toen staken investeerders massaal geld in start-ups, maar waren ze blind voor het feit dat de meesten van hen luchtkastelen aan het bouwen waren.

3. Wildere investeringen

Naast de groei van het aantal start-ups om uit te kiezen, spreken de technologieën en ontdekkingen ook steeds meer tot de verbeelding van investeerders. Dat woekert de investeringslust aan, blijkt uit het KPMG-rapport. Of het nu gaat om de elektrische auto (de Telsa's van ondernemerElonMusk), quantumcomputers, virtualrealitybrillen (Facebook dat Oculus Rift koopt), 3D-printers die binnenkort de aloude fabriek zullen vervangen: er zijn veel vernieuwende technologieën waar de geldverstrekkers maar wat graag hun geld insteken.

In technologie- en investeringsland er zelfs een naam voor de trend: de hypecyclus. Aan het begin van die cyclus van een nieuwe technologie is er alleen een handjevol pioniers. Vervolgens zwelt de populariteit aan en verschijnen er allerlei technologiefans in praatprogramma's en in het Achtuurjournaal met bijvoorbeeld een virtuele bril op of in een zelfrijdende auto. De pot met investeringsgeld stijgt dan tot grote hoogten en er verschijnen allerlei start-ups in een nieuwe branche rond een en dezelfde uitvinding.

De technologie sterft echter meestal een stille dood, blijkt tevens uit de lijst die het Amerikaanse onderzoeksbureau Gartner bijhoudt. Zo zijn er volgens Gartner momenteel meer dan dertig hypetechnologiën om in te investeren.De zelfrijdende auto en het zogeheten internet der dingen (koelkasten en thermostaten verbonden met je smartphone) stonden in juli aan de top van de cyclus.Vernieuwingen als geaugmenteerde realititeit (lagen informatie toegevoegd aan het beeld van je smartphonecamera) en de virtuele bril stonden vorig jaar nog hoog, maar zijn volgens Gartner alweer over hun hoogtepunt heen.

Beeld De Volkskrant

A'dam bij de groeiers

Amsterdam moet Berlijn en Londen nog voor zich laten, maar de Nederlandse hoofdstad blijft plaatsen als Tel Aviv, Moskou en Parijs voor op de ranglijst van de snelstgroeiende Europese thuishaven voor start-ups. Dat blijkt uit de onlangs verschenen Global Startup Ecosystem Ranking 2015, een jaarlijks en wereldwijd onderzoek naar het vestigingsklimaat voor piepjonge bedrijfjes. Amsterdam komt nieuw binnen op de globale lijst. Uit het onderzoek blijkt wel dat Amsterdam nog een lange weg te gaan heeft, wil het ook wereldwijd wat meer voorstellen. De bedragen die in Nederlandse start-ups worden geïnvesteerd, blijven nog altijd achter bij andere steden op de lijst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden