column Koen Haegens

Waarom het plan van Labour zo gek nog niet is

‘Een van de grootste overvallen van de staat op de private sector ooit in een westerse democratie’, fulmineerde de Financial Times maandag op haar voorpagina. Steen des aanstoots is een voorstel van Labour. De partij wil 10 procent van de aandelen van alle grotere bedrijven overdragen aan het personeel. Dat komt neer op een vermogensoverdracht van omgerekend ruim 330 miljard euro. ‘Een nachtmerrie’, reageert een bedrijfslobbyist.

De Britse zakenkrant wordt doorgaans geprezen om haar nauwlettende financieel-economische verslaggeving. Terecht, maar bij alle bewondering zou je vergeten dat zij op gezette tijden ook gewoon als spreekbuis fungeert voor de achterban in de Londense City. Zo ook nu, met mogelijk nieuwe verkiezingen op komst. Die campagnejournalistiek doet het plan van Jeremy Corbyns sociaaldemocraten tekort. Dat stoft namelijk een interessant maar vergeten ideaal af. 

De klassieke linkse reflex is herverdeling. Daarbij poogt de staat achteraf met belastingen en toeslagen de welvaart te spreiden. In Nederland is op die manier de groeiende ongelijkheid in bruto-inkomens gerepareerd. Maar aan zulke overheidsbemoeienis zitten grenzen. Te meer omdat, als veelverdieners de belastingdienst ontwijken, de middengroepen dreigen op te draaien voor alle lasten.

De onderliggende theoretische fout, merkte econoom Branko Milanovic vorige week op in zijn blog, is dat we ‘productie’ en ‘distributie’ als twee afzonderlijke processen zijn gaan beschouwen. De meeste economen beperken zich tot het perfectioneren van dat eerste: zoveel mogelijk welvaart creëren dus. Politici moeten vervolgens maar zorgen dat dat geld een beetje eerlijk verdeeld wordt. Maar die scheiding is fictie, betoogt Milanovic. Vandaar dat hij en anderen (in Nederland opperde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het al in 2014) hardop nadenken over een alternatief waarbij in een veel vroeger stadium wordt ingegrepen. ‘Predistributie’ dus.

Een hoger minimumloon, zoals vakbond FNV eist, is daar een voorbeeld van. Beter onderwijs kan helpen, net als premier Ruttes oproep om de lonen harder te laten stijgen. Het probleem is dat zulke mooie woorden weinig uithalen. Tenzij je werkenden daadwerkelijk meer invloed geeft. Door ze mede-eigenaar te maken van hun bedrijf, bijvoorbeeld, zoals in het Labourplan.

Zo’n participatie-economie is verkrijgbaar in alle smaken. Misschien is dat juist wel de kracht van dit idee. Links ziet een kans om behalve geld ook macht te spreiden: democratisering van de economie. Rechts zal waarderen dat bij predistributie niet Vadertje Staat, maar de hardwerkende Nederlander zélf het voortouw neemt. Voor werkgevers biedt het kansen om de loyaliteit en motivatie van hun personeel te vergroten.

Dat is uiteindelijk het vreemde aan het alarmisme van de FT. Commercieel succesvolle ondernemingen als Goldman Sachs, maar ook advocatenkantoren, consultants en IT-bedrijven laten hun kader al decennia meedelen in de winst met behulp van aandelen en opties. Waarom zou zo’n beloningsbeleid voor de gehele werkvloer dan ineens moeten uitlopen op een economische ramp?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden