Een artist impression van hoe het eruit zou kunnen zien in de bergen boven Tignes.

Skihal bij Alpengletsjer

Waarom geen overdekte skibaan in de Alpen, op bijna 2.000 meter hoogte?

Een artist impression van hoe het eruit zou kunnen zien in de bergen boven Tignes. Beeld De Jong Architecten

De Nederlandse Stephanie Dijkman staat aan de wieg van mogelijk een van de meest onwaarschijnlijke skiprojecten ter wereld. Het Franse bergdorp Tignes wil een overdekte skibaan bouwen op bijna 2.000 meter hoogte. Skihallen zijn bezig aan een wereldwijde opmars.

Dinsdagnacht vroor het niet op de beroemde gletsjer van het Franse Tignes, op 3.300 meter hoogte. En ook woensdagnacht zal de temperatuur ook woensdagnacht niet onder het nulpunt zakken, aldus het lokale weerbericht. Het hoeft de skipret op La Grande Motte vooralsnog niet te drukken. Voor een afdaling van een van de hooggelegen pistes is er vooralsnog genoeg sneeuw. Maar de temperatuurstijging tempert wel – opnieuw – de hoge verwachtingen die Tignes placht te hebben voor de zomermaanden.

De gletsjer van Tignes is een van de weinige plekken in Europa waar je ook in de zomer kunt skiën. Toeristen maken hun afdaling in t-shirt. Ook de Franse nationale skiploeg traint er regelmatig, ter voorbereiding op het wedstrijdseizoen. Maar net als in veel andere skidorpen in de Alpen loopt in Tignes de thermometer langzaam op en valt de sneeuw vaak later in het seizoen. De beroemde gletsjer wordt ieder jaar twee meter korter, de omgeving steeds groener. Over tien à twintig jaar zal het extreem moeilijk worden om skiërs hier ook in de zomer te verzekeren van een afdaling van de gletsjer, zegt Tignes’ pistemeester Pierre Spandres.

Dus heeft Tignes een gewaagd plan. Waarom geen overdekte skibaan in de Alpen, op bijna 2.000 meter hoogte? Veel skidorpen lopen in de zomer leeg bij gebrek aan inkomsten. In Tignes blijft het leeuwendeel van de 1.800 inwoners ook in de zomermaanden op de berg. Met dank aan het zomerskiën en de andere voorzieningen in het dorp, zoals een congrescentrum en de talrijke hotels.

Ski-acrobatiek op de spaarzame sneeuw van de gletsjer van la Grande Motte. Beeld AFP

Dijkman

De bedenkster: een Nederlandse. Stephanie Dijkman (40) groeide op in Monnickendam, studeerde bedrijfseconomie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en emigreerde zo’n twintig jaar geleden voor de liefde naar Tignes in de streek Savoie. Inmiddels is ze er directeur van het plaatselijk toeristisch bureau en gemeenteraadslid voor een lokale partij. ‘Ik heb hart voor Tignes. Wil je dat het goed blijft gaan met het dorp, dan moet je komen met een origineel idee. Toen schoot me te binnen dat je het hele jaar gegarandeerd kunt skiën in een hal.’

Burgemeester Jean-Christophe Vitale is de gangmaker van het project, maar, zegt Dijkman desgevraagd: ‘Ik vrees dat ik degene ben die het project heeft aangezwengeld.’ Haar doel: ‘Het economisch model van Tignes in stand houden, dat wil zeggen het hele jaar door bezoekers trekken. Als je de gletsjer niet meer kunt exploiteren en er is geen alternatief, dan stort je hele model in. Dus is een skihal belangrijk.’

Er is nog een Nederlander betrokken bij het project. Architect Ruurd de Jong (57) groeide op in Amsterdam en Parijs, studeerde in Delft en vestigde zich dertig jaar geleden met zijn Franse echtgenote in Annecy, op zo’n twee uur rijden van Tignes. Hij maakte het (voorlopig) winnende ontwerp voor ‘Tignes Arena’. Lengte van de indoor baan: 400 meter. Breedte: 50 meter. De muren: bekleed met stenen uit de directe omgeving. Het dak: voorzien van een laag van 50 centimeter aarde en gras en sterk genoeg om in de winter ook nog eens een zware sneeuwlast te dragen.

‘Idioot’

Het plan stuit ook op felle weerstand. Volgens de actiegroep Non au Ski Line de Tigne druist het ‘idiote project’ in tegen ‘alles wat we ons voorstellen bij de bergen’. Niet alleen is het plan een aanslag op de natuurlijke omgeving, het draagt ook bij aan verdere verstening van de Alpen – in beton welteverstaan. Ook de economische noodzaak en levensvatbaarheid is volgens hen niet aangetoond.

Natuurlijk, een skihal in de bergen, dat is ‘een vlucht naar voren’, geeft architect De Jong toe, zelf ook een liefhebber van de bergen en de skisport. Vanuit het oogpunt van klimaatverandering ‘heeft het project een zekere tragiek’. Maar een hal op 1.800 meter hoogte is wel aantrekkelijker dan eenzelfde project in bijvoorbeeld Chambery, op 250 meter hoogte. ‘Je kunt in de hal ook natuurlijke sneeuw gebruiken. Het water voor het maken van kunstsneeuw kan voor bijna driekwart smelt- en regenwater zijn. En je bespaart bijna de helft op elektriciteit.’

Stephanie Dijkman

Het plan is inmiddels goedgekeurd door de hogere overheden, vertelt Stephanie Dijkman. Net als de bouw van een groot hotel van Club Med, met ruim duizend bedden. De volgende stap is het vinden van financiers. De gemeente wil geen risico lopen op het bouwproject. De kosten worden geschat op 62 miljoen euro, inclusief twee baden met kunstmatige golven in hetzelfde gebouw, om te kunnen surfen aan de voet van de overdekte piste. Er wordt gesproken met partijen uit China en het Midden-Oosten, meldt de VVV-directeur. Komt er een handtekening, dan is de goedkeuring van een definitief ontwerp volgens haar de laatste stap.

Met een berghal zou Tignes zich voegen in de wereldwijde opmars van de indoor skibanen. Skiwebsites schatten het aantal indoor skibanen op zo’n tachtig wereldwijd en circa dertig in Europa. Meest spraakmakend tot nu toe is Ski Dubai, dat sinds twee jaar een winkelcentrum in het emiraat koppelt aan een complex met vijf skipistes. De kunstsneeuwskiërs kunnen er ook knuffelen met geïmporteerde pinguïns. In het noordoosten van China ging eveneens in 2017 het Wanda Harbin Snow Park open, met vijf banen van zo’n 500 meter lengte. Nabij Oslo, in wintersportland Noorwegen, wordt een complex gebouwd met een piste van vergelijkbare lengte en een brede langlaufbaan.

Snowworld

Nederland heeft relatief gezien een flink aantal banen, sinds kort allemaal in handen van het Nederlandse Snowworld dat werd opgekocht door de Belgische miljardair Marc Coucke. Het bedrijf bezit de skibanen in Landgraaf, Zoetermeer, Amsterdam, Rucphen, Terneuzen en (deels) het Duitse Neuss. Nog dit jaar hoopt de firma te beginnen met de bouw van een skihal nabij Milaan. Ceo Wim Hubrechtsen noemt een indoor baan in de Alpen ‘een logische stap. De sneeuwgrens schuift op. Het aantal sneeuwdagen wordt steeds kleiner. Tignes heeft de infrastructuur en het publiek voor deze sport. Nee, in gesprek met Tignes zijn we niet. We hebben onze eigen ambities.’

Mocht Tignes zijn skihal inderdaad kunnen realiseren, dan zou het de tweede keer zijn dat het bergdorp zichzelf opnieuw moet uitvinden. In 1952 ‘verdronk’ het oude dorp Tignes in een stuwmeer voor de opwekking van elektriciteit. De bevolking verhuisde naar het hoger gelegen gebied, vlak voor de opkomst van het skiën als tijdverdrijf voor de massa. Dijkman: ‘Het zou mooi zijn als Tignes ook deze slag zou kunnen slaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden