achtergrondEuropese subsidie sojaboeren

Waarom gaat er wel Europese subsidie naar koemelk en niet naar sojamelk?

Overheidscampagnes bevelen een dieet met meer plantaardige eiwitten aan, maar producenten van melk- en zuivelvervangers grijpen naast subsidies. ‘Innovatieve boeren worden oneerlijk behandeld.’

Een luchtfoto van velden vol soja in Vojvodina, Servië.Beeld Hollandse Hoogte / Westend61

Het stond er echt. En ook nog onder het kopje ‘niet-subsidiabel’: ‘Kosten voor de vervaardiging van producten die melk of zuivelproducten imiteren of vervangen.’ Helaas, geen geld uit de grootste subsidiepot op aarde – de Europese landbouwgelden – voor de jonge boeren Bart en Tom Grobben.

Althans, niet voor de hectare soja waarmee de melkveehouders sinds enige jaren experimenteren op hun land in Enschede. Na de overname van het boerenbedrijf van hun ouders verbouwen ze het gewas om er sojamelk van te maken, en zo te ontdekken hoe het is om als traditionele melkproducent ook een plantaardige zuivelvariant te maken. Allemaal indachtig het milieu en het klimaat, die in toenemende mate gebukt gaan onder bijeffecten van de (intensieve) veehouderij.

Uit diverse overheidscampagnes blijkt dat de broers met hun sojaproject op de goede weg zijn. Zo wordt een dieet op basis van 60 procent plantaardige en 40 procent dierlijke eiwitten aanbevolen door overheidsinstituut het Voedingscentrum. Momenteel ligt die verhouding nog andersom. Alle reden dus om initiatieven zoals die van de gebroeders Grobben te stimuleren, zou je zeggen.

Dat ze hun experiment toch zonder Europese steun moeten doen, staat in de Nederlandse Regeling subsidies Plattelandsontwikkelingsprogramma 2014-2020. Een document uit de tijd dat vleesconsumptie nog niet zo prominent op de politieke klimaatagenda stond. Tegenwoordig wel en dus struikelt de Partij voor de Dieren (PvdD) over het zinnetje in artikel 1.13, lid 1i. De Kamervragen zijn gesteld.

De EU subsidieert op deze manier de opwarming van de aarde, vindt Esther Ouwehand van de PvdD. ‘Innovatieve boeren die keihard werken aan de noodzakelijke transitie in de landbouw – een transitie die dit kabinet ook zegt in gang te willen zetten – worden op deze manier oneerlijk behandeld. Dit zou wat ons betreft precies andersom moeten zijn. Ik ben heel benieuwd hoe minister Schouten dit gaat uitleggen aan deze vaak jonge agrarische ondernemers.’

Nieuw beleid

Momenteel wordt door lidstaten onderhandeld over een nieuw Europees landbouwsubsidiebeleid. Betekent dit, wat Nederland betreft, het einde van het uitsluiten van melk- en zuivelvervangers? Het landbouwministerie laat weten eerst de Kamervragen van de PvdD te willen beantwoorden voordat ze hierover uitspraken doen in de media. Ook kunnen ze niet zeggen wat destijds de gedachte was achter het zinnetje.

De gebroeders Grobben gaan ondertussen ook zonder subsidie door met hun experiment, dat in 2017 hun eerste sojaoogst opleverde. Dit jaar verwachten ze hun sojamelk te optimaliseren. En al is het met sojateelt op slechts een van hun zestig hectare allemaal nog beperkt, met ‘De Nieuwe Melkboer’ hebben ze zichzelf wel alvast gekroond met een ambitieuze naam.

Lees ook:

We eten te veel vlees en de EU betaalt tientallen miljoenen euro’s om dit zo te houden
De EU geeft tientallen miljoenen euro’s per jaar uit aan campagnes ter promotie van vlees. Ook in Nederland komt er binnenkort weer een gesubsidieerde kippenvleescampagne aan. Dit terwijl de Nederlandse overheid de vleesconsumptie juist probeert te minderen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden