nieuwseconomie

Waarom de Nederlandse economie zich beter door de crisis slaat dan die van omliggende landen

Met een spectaculair herstel – het hoogste groeicijfer ooit – is de Nederlandse economie in de maanden juli, augustus en september teruggeveerd na de diepe val in het tweede kwartaal. De economie groeide in het derde kwartaal met 7,7 procent. 

Winkelend publiek in de Rotterdamse koopgoot in augustus.Beeld ANP

Na de ‘catastrofe die zijn weerga niet kende’ in het tweede kwartaal, was er een ‘bemoedigend herstel’ in het derde kwartaal. Zo omschreef CBS-hoofdeconoom Peter-Hein van Mulligen vrijdag relativerend de economische groei van 7,7 procent in de maanden juli, augustus en september. Hoewel het de hoogste groei ooit is, komt die wel na de grootste krimp ooit.

En daarbij moet er rekening mee worden gehouden dat als gevolg van een nieuwe lockdown het vierde kwartaal weer flink kan tegenvallen. ‘We zijn nog lang niet van corona af’, aldus Van Mulligen. Duidelijk is dat het derde kwartaal moet worden gezien als enkele feestmaanden tussen twee coronagolven door. Van Mulligen sprak nog altijd van de ‘grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog.’

Intelligente lockdown en steunpakketten

Nederland slaat zich daar echter wel beter doorheen dan de omliggende landen. Per saldo is het Nederlandse bbp vergeleken met de periode vóór corona met 2,5 procent gekrompen. Gemiddeld voor de Europese Unie is dat 4 procent, Zweden 5 procent en voor Groot-Brittannië is dat zelfs 10 procent. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste heeft Nederland geen volledige lockdown gekend, zoals Frankrijk en Groot-Brittannië waar lange tijd niemand zonder dringende reden op straat mocht, of zelfs een avondklok gold.

In de tweede plaats heeft de Nederlandse overheid via allerlei regelingen (now, tozo, tvl) ruimhartig de economie gestut, waardoor bedrijven niet omvielen en mensen niet op straat kwamen. En in de derde plaats zijn Nederlandse consumenten ondanks de crisis de portemonnee blijven trekken. Vooral de aankoop van duurzame artikelen (nieuwe meubelen, keukens en elektronica) steeg explosief. ‘En ook de supermarkten verkochten meer, ook omdat mensen niet meer naar de horeca konden’, aldus Van Mulligen. Dat werd echter weer ongedaan gemaakt door grote dalingen van de uitgaven aan sectoren als de zakelijke dienstverlening (uitzendbureaus) en vooral de cultuur- en recreatiesector, zoals musea, theaters, bioscopen en sportwedstrijden. Daar is de daling van de omzet nog altijd meer dan een kwart.

Econoom Marcel Klok van ING noemt het Nederlandse groeicijfer in het derde kwartaal beter dan verwacht. Hij denkt dat de ‘intelligente lockdown’ van het kabinet daar debet aan is geweest. Daarnaast is de overheidssteun hier effectiever uitgevoerd dan in veel andere landen. Minister Hoekstra sloeg zich ook meteen op de borst. ‘De steunpakketten van het kabinet hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan het rappe herstel.’

Goederenexport

Maar het heeft ook met de economische inrichting van Nederland te maken. Nederland exporteert relatief meer goederen dan diensten. En de goederenproductie is veel sneller hersteld. Het voordeel voor Nederland is dat de toerismesector, die de hardste klappen kreeg, relatief klein is’, aldus Klok. De uitvoer van goederen en diensten kromp in het derde kwartaal met 3,9 procent, maar de invoer met 10,6 procent. Per saldo droeg het handelssaldo positief bij aan de economische groei. ING noemt de banengroei in het derde kwartaal wel teleurstellend. Er kwamen 169 duizend nieuwe banen bij. Dat is een record, maar wel flink minder dan de 296 duizend banen die in het tweede kwartaal verloren gingen. De banengroei vond vooral plaats in de horeca en veel van deze banen zijn vermoedelijk nu alweer verloren gegaan.

Opvallend is dat Nederland de crisis even goed doorkomt als de VS, een naar binnen gekeerd land waar de overheid relatief veel minder heeft gedaan om bedrijven overeind te houden. Ondanks grote verschillen tussen beide landen in de impact van corona en de genomen maatregelen, was zowel het verschil in krimp in het eerste en tweede kwartaal, als het verschil in herstel in het derde kwartaal per saldo minimaal.

Beeld Infographics
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden