Waarom de IJmuidense hoogovens fuseren met ThyssenKrupp - en duizenden banen verloren gaan

Groot, groter, grootst is geen garantie voor succes. Ondanks bezwaren van de werknemers en twijfels van politici hebben het Brits-Nederlandse staalconcern Tata Steel Europe en de staalpoot van het Duitse conglomeraat ThyssenKrupp hun fusie doorgezet.

Het strand van Velsen-Noord met op de achtergrond de Tata Steel. Foto anp

Er zullen, zoals op voorhand werd gevreesd, vele duizenden banen vervallen. De nieuwe joint venture krijgt de bijna onuitspreekbare naam ThyssenKrupp Tata Steel en het nieuwe hoofdkantoor zal worden gevestigd in of om Amsterdam.

Dat de schaalvergroting tot banenverlies zou leiden, stond al vast. De vierduizend banen (tweeduizend op kantoor en tweeduizend in de fabriek) verdwijnen vooral bij de afdelingen in- en verkoop en onderzoek en ontwikkeling. Dat levert een besparing op van tussen de 400 en 600 miljoen euro per jaar. Het banenverlies wordt eerlijk verdeeld over beide concerns. De werknemers van ThyssenKrupp gaan vrijdag tegen de fusie protesteren, in de Duitse stad Bochum. In werken 48 duizend mensen bij de twee bedrijven, waarvan 21 duizend bij Tata Steel Europe.

Besparingen

De kostenbesparingen zijn de belangrijkste reden voor de fusie. Zowel Tata Steel Europe als Thyssen Krupp verkeert in zwaar weer door de enorme overcapaciteit in de mondiale staalindustrie. De overcapaciteit is ontstaan door de hoeveelheid staalbedrijven die in China uit de grond zijn gestampt tijdens de economische boom. China is niet van plan de overcapaciteit af te bouwen. Het staal dat de Chinese industrie niet in eigen land kwijt kan, wordt gedumpt op de Europese en Amerikaanse markt. De winsten in de staalindustrie zijn daardoor zeer laag en slaan bij de geringste terugslag in de conjunctuur om in verliezen. De staaldivisie van ThyssenKrupp haalde vorig jaar een bedrijfsresultaat 315 miljoen euro, Tata Steel sleepte 211 miljoen euro in de wacht. Structureel wordt de komende jaren weinig verbetering verwacht.

In de nieuwe joint venture krijgen het Indiase moederconcern Tata Steel en het Duitse moederconcern ThyssenKrupp AG ieder een belang van 50 procent. De komende tijd zal nog een steekspel moeten plaatsvinden over wat de bedrijven precies in de joint venture zullen inbrengen. Begin 2018 moet het nieuwe concern van start gaan.

Winstgevendheid

ThyssenKrupp heeft een grote liftendivisie die veel winstgevender is dan de staalpoot en geen deel zal uitmaken van de joint venture. Het is niet ondenkbaar dat de joint venture de komende jaren apart naar de beurs wordt gebracht.

Het is een publiek geheim dat het Indiase concern van de Europese staalactiviteiten af wil. Tata nam tien jaar geleden voor veel te veel geld het Brits-Nederlandse Corus, een in 1999 gevormde fusie van British Steel en Hoogovens. Het probleem was dat het overgrote deel van de verliezen werd geleden bij de verouderde fabrieken in Groot-Brittannië. Het was moeizaam of onmogelijk die te saneren, ondanks de continue druk van Nederlandse kant, ook niet nadat het concern was overgenomen door Tata. De problemen bij de Britse fabrieken leidden zelfs tot een crisis in de top van het Tata-concern, die de inmiddels 80-jarige Ratan Tata dwong tot een terugkeer.

Hoogovens fuseerde in 1972 al een keer met een deel van het huidige ThyssenKrupp: het staalbedrijf Hoesch uit Dortmund. Na negen jaar werd die fusie als gevolg van de staalcrisis door overcapaciteit in de Europese sector al weer ontbonden. Ook toen was het probleem dat het gunstigere gelegen en modernere Hoogovens beter draaide dan de Duitse staalfabrieken. Premier Mark Rutte twitterde vanmorgen dat hij blij is met de fusie, en vooral met het Amsterdamse hoofdkantoor. 'Dit versterkt de leidende rol van Tata Steel IJmuiden als een van de meest efficiënte en duurzame staalfabrieken ter wereld', aldus Rutte. VNO-NCW topman Hans de Boer zei ook blij te zijn met het feit dat Nederland het hoofdkantoor 'met hoogwaardige banen' krijgt.

'Fusie Tata Steel met Duitsers wordt een hels karwei'

Kortgeleden interviewden we voormalig toezichthouder van Tata Steel in IJmuiden Jacques Schraven. Hij houdt zijn hart vast voor de fusie: 'ThyssenKrupp heeft een sterke bedrijfscultuur. Ruim twee derde van de fusies mislukt, dat is wetenschappelijk vastgesteld, en cultuurverschillen spelen daarin een grote rol. De cijfertjes kunnen wel kloppen, maar er is meer.' Lees het hele interview hier. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.