Column Peter de Waard

Waarom betalen niet-leden ook vakbondscontributie?

Wie geen lid is van een vakbond, betaalt ongemerkt toch vakbondscontributie. Alleen gaat het indirect. De werkgever neemt die voor zijn rekening. De Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN) betaalt bij iedere nieuw afgesloten cao de betrokken vakbonden 20,83 euro per lid. Het is een kroonjuweel van het poldermodel.

Op deze wijze beloont de overkoepelende organisatie van alle werkgevers in Nederland de vakbonden voor het feit dat ze ook voor niet-leden onderhandelen. Als de bonden in een bepaald jaar voor 5 miljoen werknemers een cao afsluiten, komt de donatie uit op ruim 100 miljoen euro, waarvan de helft (een tientje per werknemer) naar de grootste vakbond de FNV gaat. Dat geld mag uitdrukkelijk niet in de stakingskas belanden, maar de FNV kan er wel zijn personeelsleden voor betalen: zeg bestuurders die op kunnen roepen tot een staking.

Maar als de FNV niet aan tafel zit, zoals bij de cao voor detailhandel waaronder 170 duizend werknemers vallen, krijgt de bond niets. Dat betekent dat de vakbond daar dit jaar alleen al 1,7 miljoen euro misliep. Vroeger was een cao zonder de FNV ondenkbaar. Sinds 2014 zijn er twintig cao’s afgesloten waar de FNV niet mee heeft ingestemd. Dat kostte de bond al 15 miljoen euro.

De FNV moet worden geprezen dat het niet uit louter geldbejag onder iedere cao een handtekening zet. Principes gaan bij de bond tenminste nog boven het geld. De FNV vindt de loonsverhoging in de detailhandel van 1 procent per jaar  minder dan de inflatie  volstrekt onvoldoende en zet de hakken in het zand, ook al lukt het in deze tijd van flexibilisering niet altijd meer door stakingen een beter resultaat af te dwingen. Er zijn ketens in problemen (Blokker), maar er zijn er voldoende, zoals de prijsbreker Primark en Zara, die enorme winsten maken: meer dan tienduizend euro per werknemer.

Die dwarsheid kost de bond geld. Deze week maakte de FNV bekend zelf te moeten reorganiseren vanwege minder inkomsten. Dat ligt niet in de eerste plaats aan de gemiste inkomsten vanwege het niet meedoen aan verschillende cao’s . Belangrijker is het teruglopende ledenbestand. Onder het mom ‘geen leuker vermaak dan leedvermaak’ werden op sociale media al postuums over de FNV geschreven.

Als de bond daadwerkelijk ten onder gaat, zou dat Nederland weer een stukje minder beschaafd maken. Bonden hebben een maatschappelijk belangrijke rol. Ze zijn niet alleen van belang voor de 1,7 miljoen werknemers die nog wel lid zijn. Werkgevers kunnen ze ook niet missen als ze willen voorkomen dat bedrijven in dezelfde sector elkaar moeten gaan beconcurreren door werknemers af te knijpen.

En ook werknemers die geen lid zijn hebben ze nodig, als een organisatie die voor hen de kastanjes uit het vuur sleept en hun arbeidsvoorwaarden regelt.

Het polderoverleg is er niet alleen voor een klimaatakkoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.