Analyse

Waar zit de pijn in het belastingplan?

De geheimzinnigheid is verdwenen, het kabinet heeft zijn belastingplan onthuld. Maar volgt er ook een echte hervorming?

Halbe Zijlstra (VVD) verlaat het ministerie van Financien na afloop van een gesprek met het kabinet over de hervorming van de belastingen. Beeld anp

Een voor een druppelden de oppositieleiders gisteravond het ministerie van Financiën binnen. Wat ze kregen voorgeschoteld van premier Mark Rutte en staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën was een mengeling van verplichte kost en een keuzemenu.

Allereerst het pakket waarover niet te onderhandelen valt. Dat zit vol lastenverlichtingen. De weinig subtiele boodschap aan de oppositie: durf hier maar eens tegen te stemmen.

Werkende vrouwen

Makkelijk zal dat niet zijn, want het pakket zit boordevol cadeautjes. Belastingschijf twee en drie lager, meer kinderopvangtoeslag, een steuntje in de rug voor werkende vrouwen, hogere arbeidskorting en voorlopig betere rendementen voor kleine spaarders. Met hier en daar een technische vereenvoudiging. Het moet circa veertigduizend extra banen opleveren. Prijs: 5 miljard. De oppositie kan dit weghonen als 'het verjubelen van meevallers, een platte lastenverlichting', maar het alternatief is weinig rooskleurig. Oppositiepartijen die eind dit jaar tegenstemmen in de Eerste Kamer moeten uitleggen waarom ze huishoudens gemiddeld 800 euro misgunnen. En willen ze Nederland dan niet aan het werk krijgen?

Is het pakket een stelselwijziging? Amper. Maar na het verplichte eerste pakket bleken Rutte en Wiebes nog twee opties in de aanbieding te hebben. Als tegemoetkoming aan de oppositiepartijen die de afgelopen jaren zo schreeuwden om meer ambitie.

In dit tweede pakket zit de pijn: een btw-verhoging van 5 miljard. Dat geld wordt gebruikt voor nog lagere lasten op arbeid. Dat is al meer een stelselwijziging, maar gisteren waren de reacties op het uitgelekte nieuws van een btw-verhoging al vernietigend. Van kappers tot boekhandelaren: iedereen kwam in het geweer. De animo bij de oppositie zal er niet door groeien.

Knipbeurten worden straks misschien duurder. Beeld anp

Ingrijpende wetsveranderingen

Het derde pakket is nog moeilijker: een verschuiving van landelijke belastingen naar lokale belastingen. Daar zijn ingrijpende wetsveranderingen voor nodig, die jaren gaan vergen.

Het kabinet komt komende dagen met een hoofdlijnenbrief. Volgende week volgen een debat en eventueel onderhandelingen. Bij te weinig steun blijft alleen het eerste pakket over.

Het is de vraag of de coalitie echt rouwig is als het daarop uitloopt. Zowel in de PvdA als de VVD valt op te vangen dat ze met die uitkomst goed kunnen leven. Niet onbegrijpelijk: over het verdelen van de meevallers wordt niet onderhandeld. Bij de pijnlijke maatregelen in pakket twee en drie mag de oppositie wel meepraten.

Zo voorziet het kabinet zich ook nog eens van een alibi. Als grotere hervormingen uitblijven, wordt de verantwoordelijkheid daarvoor gespreid.

Alexander Pechtold (D66) Beeld anp

Het plan van het kabinet bestaat uit drie pakketten van elk 5 miljard euro. Pakket 1 stelt het kabinet sowieso voor, 2 en 3 zijn onderhandelbaar.

Pakket 1

Arbeidskorting van circa 700 euro per jaar voor middeninkomens. Kosten: 2,5 miljard euro.

Inkomstenbelastingtarief van 42 naar 40 procent. Inkomensgrens naar volgende schijf 8.000 euro hoger. Plus voor middeninkomens: circa 100 euro per jaar. Kosten: 900 miljoen.

Loonkostensubsidie voor werkgever die werknemer op of rond minimumloon aanneemt.

Kosten: 500 miljoen.

Kinderopvangtoeslag en inkomensafhankelijke combinatiekorting elk 50 euro per jaar omhoog. Kosten: 250 miljoen.

Vermogensbelasting niet meer op basis fictief rendement, maar werkelijk behaald.

Autobelastingen eenvoudiger. Hybrides zwaarder belast.

Dit alles moet circa 40 duizend nieuwe banen opleveren en een gemiddelde koopkrachtstijging van 2 procent. Lagere inkomens zouden tot 3,5 procent erop vooruitgaan, hogere inkomens tot 1,5 procent.

Pakket 2

Verhoging en vereenvoudiging btw door schrappen laag tarief voor meeste producten en diensten. Vergroening door hogere energiebelasting. Verlaging en verlenging eerste belastingschijf voor de laagste inkomens. Kinderopvangtoeslag en inkomensafhankelijke combinatiekorting elk nog eens 50 euro per jaar omhoog.

Pakket 3

Rijk bespaart 5 miljard op gemeenten, die zelf belasting mogen heffen. Besparing van het Rijk levert per huishouden 650 euro minder lasten op.

Het plan van het kabinet bestaat uit drie pakketten van elk 5 miljard euro. Pakket 1 stelt het kabinet sowieso voor, 2 en 3 zijn onderhandelbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden