Waar komen die ECB-miljarden vandaan?

De beurzen herstelden zich maandag wereldwijd. Toch pompte de Europese Centrale Bank (ECB) voor de derde keer geld in de markt om te voorkomen dat de geldmarkt zou opdrogen....

Ook de centrale banken in Japen en de Verenigde Staten kwamen de afgelopen dagen met extra geld op de proppen. Wat willen ze bereiken met deze kapitaalinjecties?

De centrale banken willen voorkomen dat de zorgen over de hypotheekmarkt in de Verenigde Staten zand gooien in de machine van de gezonde banken. Normaal gesproken lenen banken elkaar op de geldmarkt kortdurend geld om tekorten en overschotten op dagbasis glad te strijken. Vorige week begon dit systeem te haperen omdat banken terughoudend werden met het uitlenen van geld aan andere banken. Ze waren huiverig geworden omdat ze niet precies weten welke banken klappen zullen oplopen van de kredietcrisis. Die onzekerheid leidde tot verhoging van de rente die banken elkaar in rekening brengen. ‘De dagrente schoot omhoog’, zegt Wim Boonstra, chef econoom bij Rabobank Nederland. ‘Dat was voor de ECB het signaal dat de geldmarkt dreigde op te drogen.’

Hoe voorkomt de miljardenlening aan Europese banken dat de geldmarkt opdroogt?

Banken kunnen door de actie van de ECB tegen een normaal tarief geld lenen om tijdelijke tekorten op te vangen. Ze hoeven niet aan te kloppen bij weigerachtige collegabanken die hogere tarieven in rekening brengen. Ze hoeven evenmin bezittingen, zoals aandelen, te verkopen om aan cash te komen. Dat laatste versterkt in een markt met dalende koersen de crisissfeer. De ECB denkt door de ingreep de financiële markten gerust te stellen. Hierdoor krijgen financiële instellingen meer tijd om exact te achterhalen wat de impact is van de problemen op de Amerikaanse hypotheekmarkt. ‘Het is niet duidelijke welke banken hierdoor worden getroffen. Ook is onbekend hoe hard ze worden getroffen. Soms gaat het alleen maar ten koste van de kwartaalwinst en soms zullen de gevolgen misschien ernstiger zijn’, zegt Boonstra.

Doen centrale banken dit vaak?

Econoom Boonstra noemt het een vrij uitzonderlijke ingreep. De laatste keer dat centrale banken iets vergelijkbaars deden op deze schaal was na de aanslagen in New York op 9 september 2001. ‘Dit is een zuiver middel. Er is weer voldoende geld om de machine draaiende te houden’, zegt Boonstra. ‘Het is goed voor gezonde banken, terwijl banken met slechte leningen er uiteindelijk niet door overeind worden gehouden.’

Leent de ECB vaker geld uit aan commerciële banken?

Ja, elke woensdag is gelddag. Iedere dinsdag laten commerciële banken de ECB weten hoeveel ze nodig hebben. Elke woensdag bepaalt de ECB tot welk percentage deze verzoeken worden ingewilligd. Meestal wordt bijna 100 procent van de leningen met een looptijd van een week verstrekt. De ECB leende vorige week woensdag 293 miljard euro uit tegen een gemiddelde rente van 4,07 procent.

Waar komen die miljarden van de ECB vandaan?

Centrale banken kunnen in principe onbeperkt geld maken. Dat kost niets. Ze doen dat bijvoorbeeld door leningen te verstrekken aan commerciële banken. ‘De ECB kan geld creëren zolang mensen euro's blijven accepteren’, zegt Wim Boonstra.

Hebben we nu opeens meer geld in de eurozone?

Nee, het geld dat de ECB ter beschikking stelt aan de banken, betreft korte leningen. De banken moeten de miljarden die ze lenen tegen een markttarief (4 procent), na enkele dagen of een week weer terugbetalen aan de ECB.

Kost de ingreep van de ECB de Europese belastingbetaler geld?

Nee, de ECB rekent voor leningen een gangbaar rentetarief. Dat doet de ECB ook bij alle andere leningen aan de banksector. Als onderpand voor de leningen worden dezelfde effecten gebruikt die de banken toch al als reserve moeten aanhouden bij de centrale bank.

Na de ingrepen van de centrale banken daalden vorige week de koersen wereldwijd. Veroorzaakt zo’n ongebruikelijke kapitaalinjectie geen extra paniek?

Dit zal de ECB zeker in zijn afweging hebben meegenomen, stelt Boonstra. Die tijdelijke reacties neemt de ECB voor lief. Boonstra: ‘Echte paniek ontstaat pas als banken onvoldoende geld hebben om hun geldautomaten te vullen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden