nieuws

VS en EU sluiten staakt-het-vuren in 17-jarige oorlog om subsidies voor Airbus en Boeing

Al zeventien jaar steggelen Amerikanen en Europeanen over de subsidies voor vliegtuigbouwers Airbus en Boeing. Ze hebben nu afgesproken de sancties voor vijf jaar op te schorten om een geschil dat beide bedrijven al miljarden heeft gekost op te lossen.

Werknemers in een Boeing-fabriek in het Amerikaanse Renton.  Beeld REUTERS
Werknemers in een Boeing-fabriek in het Amerikaanse Renton.Beeld REUTERS

In die tijd moeten de twee machtsblokken een uitweg vinden voor hun langstlopende en heftigste handelsconflict. ‘De bekendmaking van vandaag maakt een einde aan een netelige kwestie in de Amerikaans-Europese betrekkingen’, zei de Amerikaanse handelsgezant Katherine Tai in Brussel. Net op tijd want de deadline voor een vergelijk verloopt op 11 juli.

De importheffingen zijn evenwel niet definitief van tafel als sanctiewapen, waarschuwde Tai. Als Amerikaanse bedrijven niet de kans krijgen om eerlijk te concurreren in Europa zal Washington ze opnieuw in stelling brengen.

Toch haalt het akkoord de angel uit een kwestie waarover Europeanen en Amerikanen bakkeleien sinds de toenmalige topman van Boeing, Harry Stonecipher, in 2004 zijn beklag deed over oneerlijke concurrentie door Airbus. Hij hekelde de ‘terugvorderbare startinvestering’ die Airbus kreeg om nieuwe toestellen op de markt te brengen. Die was volgens Stonecipher in strijd met bilaterale afspraken uit 1992 én met de spelregels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Het stak de Amerikanen al langer dat Airbus met succes een markt veroverde waar ze zo’n beetje een monopolie op hadden: die voor grote verkeersvliegtuigen.

Zachte leningen

De regeling valt wel binnen die afspraken, was het antwoord uit Toulouse. Daarin staat volgens Airbus dat het eenderde van de ontwikkelingskosten mag financieren met overheidsleningen. Die moet Airbus binnen zeventien jaar terugstorten met rente en een deel van de royalty’s. Het zijn wel ‘zachte leningen’, want Airbus zou op de markt nooit zulke lage rentes en lange looptijden kunnen bedingen.

Airbus verweet Boeing ook niet vies te zijn van subsidies. Het profiteert van gelden die Congresleden in de begrotingen van het leger en ruimtevaartbureau Nasa claimen om lokale projecten te financieren, ook als er ogenschijnlijk geen redenen zijn om die bedragen toe te wijzen aan hun staat. Airbus kreeg vorig jaar rijkelijk laat een beetje gelijk, toen Boeing zijn ‘thuisstaat’ Washington vroeg om te stoppen met een belastingdouceurtje dat het concern jaarlijks 100 miljoen dollar bespaarde.

Toen lijmpogingen op niets uitliepen, stond de Amerikaanse regering op 31 mei 2005 op de stoep van de WTO met een aanklacht tegen de EU wegens ongeoorloofde subsidies aan Airbus. 24 uur later diende de Europese Commissie een klacht in met dezelfde beschuldiging tegen de VS en Boeing. Sindsdien zijn er tal van uitspraken van arbitrage- en beroepscommissies gevolgd, waarin zowel Amerikanen als Europeanen overwinningen boekten en zaken verloren.

Juridisch steekspel

Het juridisch steekspel kwam tot een hoogtepunt toen in 2019 de WTO zijn fiat gaf aan importheffingen voor in totaal 7,5 miljard dollar op Europese goederen. De toenmalige Amerikaanse president Donald Trump liet die gelegenheid om Europa dwars te zitten niet schieten. Een jaar later kreeg Europa het recht om terug te slaan met importsancties tot een bedrag van 4,1 miljard dollar.

Vlak voor hij het stokje overgaf aan zijn opvolger Joe Biden, breidde Trump de importtarieven tegen Europa nog uit. Met de komst van Biden begin dit jaar was duidelijk dat Washington van de wurgende sancties af wil. De VS en EU kopen nu tijd om hun taaie vliegtuiggeschil op te lossen, dat bedrijven aan beide zijden van de oceaan, en in totaal andere sectoren, miljarden heeft gekost.

null Beeld

STAAL VERSUS JEANS

Ook over een ander handelsdispuut zijn dinsdag afspraken gemaakt: de importtarieven die de VS vorig jaar afkondigde op Europees staal en aluminium. Brussel sloeg toen terug door Amerikaanse bourbon, spijkerbroeken en motoren duurder te maken. Brussel wacht zes maanden met nieuwe heffingen om het overleg vlot te trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden