INTERVIEWJACCO VONHOF

Voorzitter MKB-Nederland wil dat werknemers ook een offer brengen: ‘Solidariteit is wederkerig’

De voorzitter van MKB-Nederland is blij dat er een ‘streepje licht onder de deur’ is. Maar we moeten niet heel Nederland in blokjes van anderhalve meter gaan indelen, waarschuwt Jacco Vonhof.

Jacco Vonhof: ‘Mijn eigen bedrijf is een beetje de lakmoesproef om te zien hoe Nederland door de crisis gaat.’Beeld Kiki Groot

Al hoestend stapt Jacco Vonhof de Malietoren in Den Haag binnen. ‘Niks ernstigs hoor, ik verslikte me net buiten in een cracker. Die ellendige spikkels blijven in je keel hangen’, stelt de voorzitter van MKB-Nederland gerust. ‘Ik weet dat hoesten tegenwoordig verdacht is, maar maak je geen zorgen.’

Om te weten hoe Jacco Vonhof in Den Haag terecht is gekomen moeten we terug naar Groningen, waar hij als jonge student aan een studie Nederlands begon. Maar in de Martinistad was hij overal te vinden, behalve in de collegebanken. Hij keerde terug naar Zwolle met een enorme studieschuld en begon schoonmaakbedrijf Novon. Met een oud busje trok Vonhof door Oost-Nederland om glazen te wassen. 

In 26 jaar tijd is Novon uitgegroeid tot een bedrijf met 2.100 werknemers. ‘Mijn kinderen zouden zeggen dat het volledig uit de hand geëscaleerd is’, vertelt Vonhof, die sinds anderhalf jaar voorzitter is van de belangenorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf.  Tijdens de coronacrisis vergadert hij wekelijks met ministers en staatssecretarissen om op te komen voor zijn achterban.

Naast voorzitter van MKB-Nederland, bent u ook zelf ondernemer. Hoe gaat het nu met uw eigen bedrijf?

‘We zitten in feite in een hygiënecrisis. De eerste weken van maart zagen we dat er extra vraag kwam van onze klanten. Dat duurde anderhalve week en toen kwam de lockdown. Alle scholen gingen dicht, alle vakantieparken op slot en wij hadden opeens 400 werknemers thuiszitten.’

‘Mijn eigen bedrijf is een beetje de lakmoesproef om te zien hoe Nederland door de crisis gaat. Schoonmaakbedrijven worden getroffen als het slecht gaat met hun klanten. We hebben nu de eerste vier weken financieel een beetje in beeld. De omzet neemt af, de winstgevendheid ook, maar we gaan nog niet heel diep.’

‘Gelukkig zien we langzamerhand weer perspectief. De scholen gaan weer open, daar is onze aandacht ook weer gevraagd en we kunnen onze klanten helpen met het naleven van de nieuwe hygiënemaatregelen.’

Jacco Vonhof: ‘We weten dat het verhaal over een offer brengen vaak niet prettig valt bij werknemers.’Beeld Kiki Groot

Hebben jullie gebruikgemaakt van de NOW-regeling?

‘Wij zijn nog aan het studeren op de NOW. Vorig jaar zijn we stevig gegroeid qua omzet, waardoor ons omzetverlies niet onder de 20 procent uitkomt ten opzichte van begin vorig jaar en we dus niet in aanmerking komen voor de NOW.’

‘Aan de situatie bij mijn eigen bedrijf kun je dus zien dat je met zo’n generieke regeling niet iedereen kunt bedienen. Het is goed dat het kabinet meteen een pakket heeft uitgerold, dat moest quick and dirty, om het in schoonmaaktermen te houden. Maar door de snelheid kun je niet gedetailleerd werken. Daar komen we nu langzamerhand allemaal achter.’

Op welke punten moet de huidige regeling worden bijgestuurd?

‘Ik denk dat minister-president Rutte het goed omschreef, we gaan nu van de uitbraakfase naar de overgangsfase en bij een nieuwe fase past in mijn ogen een verbeterd pakket. In eerste instantie hebben we vooral geprobeerd om werkgelegenheid te behouden. In het tweede steunpakket moeten we kijken naar kapitaalsteun, voor bijvoorbeeld huurkosten of de lease van je machines. Daar is nu geen compensatie voor.’

Past daar ook een offer van de werknemer bij?

‘In onze ogen wel. We zijn in gesprek met de verschillende vakbonden, FNV, CNV, VCP en dat contact is constructief en opbouwend. Maar we weten dat het verhaal over een offer brengen vaak niet prettig valt bij werknemers.

‘Maar een deel van de kosten van de 100 procent doorbetaling aan de werknemer belandt bij de werkgever en dat kunnen veel ondernemers niet nog maanden volhouden. Dan is het in mijn ogen niet gek om bepaalde cao’s uit te stellen of een spreiding van het vakantiegeld af te spreken. Het heeft op dit moment geen enkele zin om politieke verschillen uit te vergroten of je achterban tevreden te stellen, daarmee red je het niet.

‘We hebben één doel: Nederland uit de crisis helpen. Dat is belangrijk voor werkgevers, werknemers en het kabinet. Maar solidariteit is ongelooflijk ingewikkeld. Als je met mensen praat over solidariteit weten ze heel goed dat anderen solidair met hen moeten zijn, maar dat solidariteit wederkerigheid inhoudt, dat vergeten de meesten al snel.’ 

Welk gevoel overheerste er vorige week woensdagavond na de persconferentie, toen Rutte bekendmaakte de maatregelen te versoepelen?

‘Voornamelijk opluchting. Niet alleen omdat er weer wat kan, maar ook omdat ik het idee krijg dat de stem van ondernemers meeweegt in de beraadslaging. Als je alles dichtgooit om dat virus te bestrijden, moet er wel een streepje licht onder de deur zijn.

‘De afgelopen weken was er te weinig aandacht voor ondernemers en de economie. Daar waren we erg boos over, het gebrek aan perspectief. We hebben de afgelopen weken veelvuldig gesproken met bewindspersonen over de gevolgen voor bedrijven. We zien nu dat onze inbreng wel wordt gewaardeerd.’

Stoorde u zich aan de tegenstelling die werd gemaakt tussen economie en gezondheid?

‘Op sommige momenten wel. Ik heb ook tegen Rutte gezegd: het kan niet zo zijn dat je je maar van één kant laat adviseren en dat dat advies de strekkende lijn is. De werkelijkheid heeft veel meer dimensies. Je kunt de economie niet alleen zien als ‘geld verdienen’, iets wat in euro’s uit te drukken valt. Economie is zingeving, toekomst en perspectief. Als dat niet meeweegt, doe je geen recht aan het belang van mensen die over tien, twintig jaar leven. 

‘Bovendien, die ic-bedden moeten ook ergens van betaald worden. Ik draag graag belastinggeld af zodat we die bedden kunnen aanschaffen. En dan hoor ik politici roepen: ‘Maar een leraar betaalt ook belasting.’ Nee, een leraar wordt betaald uit belasting en die betaalt weer belasting over belasting. Dat zijn houten euro’s. Daarmee doe ik die leraar niks tekort, want die leraar doet het allerbelangrijkste werk samen met de mensen in de zorg, maar zij worden wel betaald uit de algemene middelen, die wij met z’n allen verdienen.’

Ondanks de opluchting van woensdag zullen er bij jullie nog steeds zorgen zijn over bijvoorbeeld horeca, de sportscholen en andere sectoren.

‘Ja die sportscholen, dat is bijvoorbeeld een drama. Ze hebben een van de beste protocollen, ontzettend frustrerend dat het nog niet kan. We moeten iets bedenken zodat die mensen met hun bedrijf aan de slag kunnen en als dat zou betekenen: sporten tot een bepaalde leeftijd, dan vind ik dat prima.’

Dus een sportschool voor 60-minners?

‘Dat zou kunnen. Ik weet dat ik hiermee mensen beledig, want er zijn zestigers en zeventigers die naar de sportschool gaan. Maar ik weet ook zeker dat het overgrote deel tussen de 18 en 30 is, de groep die zijn sixpack belangrijk vindt. Die groep loopt minder risico en dat moeten we laten meewegen.

‘Er zijn in mijn ogen meer aspecten dan alleen die anderhalve meter. We moeten daarom oppassen dat we geen duimstokeconomie worden en Nederland in blokjes van anderhalve meter gaan indelen. Neem ook andere variabelen in de vergelijking mee, zoals leeftijd en gezondheidsrisico's.’ 

Hoe interessant blijft ondernemerschap na de crisis?

‘Ondernemerschap is een houding, er zijn veel verschillende variaties. Je hebt ondernemers die heel goed zijn in geld verdienen, die heel goed kunnen rekenen. Je hebt creatieve ondernemers, je hebt empathische ondernemers. Maar wat hen verenigt is de drive om het zelf te doen, om richting te bepalen.’

‘Na mijn studententijd werkte ik op de heftruck in een kruidenfabriek. Dat beviel mij niet, maar niet omdat ik dat werk niet leuk vond. Ik vond het super, het was keihard werken en ik werd superbreed van zakken tillen. Maar er werd voor mij bepaald hoe die heftruck moest rijden, terwijl ik zelf dacht dat het slimmer kon.’ 

‘Een ondernemer ziet de mogelijkheden om met z’n ideeën en energie iets te veranderen of te verbeteren. Dat zie je ook nu, tijdens de crisis. Autorijscholen geven met een VR-bril rijles. Hoe gaaf is dat? Ik ga niet zeggen dat de crisis ook een kans is, want er gaan bedrijven failliet en dat is verschrikkelijk. Maar mensen blijven ondernemen. In de Verenigde Staten krijgen 20 duizend jongeren een rijbewijs zonder examen te doen, in Nederland bedenken wij dit soort oplossingen. Dat is toch veel mooier.’

‘Nederland is een van de meest ondernemende landen ter wereld en daar mogen we trots op zijn. Dat maakt dit land zo gaaf, om met onze minister-president te spreken.’

Het nieuwe steunpakket

Binnenkort komt minister Koolmees met het nieuwe steunpakket voor bedrijven en zzp’ers. Dat zal in elk geval geen kopie worden van het huidige pakket. Hoe moet de regeling eruitzien?

Lees ook

Sheila Sitalsing: Solidariteit betekende dat rijk betaalde voor arm – de wereld was nog overzichtelijk
Solidariteit. Vroeger was het een woord dat bij ‘links’ hoorde: rijk betaalde voor arm. Maar door een virus veranderde niet alleen de wereld, maar ook de betekenis van solidariteit, schrijft Sheila Sitalsing. Klappen uit het keukenraam voor zorgpersoneel, je peperdure kaartje van Mojo Concerts niet terugvragen, opvang in de regio.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden