Voorbij het dieptepunt

Het ergste lijkt voorbij. Die verheugende conclusie valt te trekken nu Nederland dankzij een minieme groei (0,4 procent) niet langer in een recessie verkeert....

Dat geldt niet alleen voor Nederland, maar voor alle eurolanden. Ook Duitsland, Frankrijk en Italië lieten vrijdag een kleine plus zien. De zwaarste recessie waarin Europa sinds de Tweede Wereldoorlog verkeerde, mag nu voorbij worden verklaard. Ook verheugend is de algemene verwachting dat het vierde kwartaal eveneens groei zal laten zien.

Bij dit goede nieuws horen wel kanttekeningen. Terecht spreekt het Centraal Bureau voor Statistiek van ‘herstel op één been’: de wereldhandel trekt weliswaar aan en dat is goed voor de export, maar de binnenlandse consumptie blijft nog achter. Dat laatste is vooral opmerkelijk, omdat de Nederlanders die in deze crisis niet werkloos zijn geraakt, dankzij de zeer lage inflatie dit jaar genieten van een koopkrachtstijging.

De psychologie van de crisis speelt hier een belangrijke rol. Een stortvloed aan negatieve berichten – van slechte macro-economische cijfers tot de ondergang van DSB Bank – maakt de consument wantrouwig. Sparen wint het dan van uitgeven en grote uitgaven worden vermeden. Auto’s, consumentenelektronica, meubels en andere dure consumptiegoederen vertonen dan ook nog altijd een grote krimp van 6 procent. Aan de duurzaamheid van het herstel valt te twijfelen zolang de consument er niet aan meedoet.

In feite is het vooral te danken aan de kracht van de Aziatische economieën, China voorop, dat de wereldhandel is opgeleefd en de Nederlandse economie toch is gegroeid. Die omstandigheid is beduidend belangrijker dan het stimuleringspakket van de regering, waarover het ministerie van Financiën vrijdag prompt lovende woorden sprak. Succes kent, zoals bekend, altijd vele vaders.

De meeste economen verwachten voor het komend jaar een moeizaam herstel van de Europese economie. Zolang het bankwezen niet echt is hersteld en kredieten mondjesmaat blijft verlenen, ligt een robuuste groei buiten bereik. Het afschrikwekkende voorbeeld in dit verband is Japan, waar een crisis in het bankwezen meer dan een decennium bleef doorzieken en groei frustreerde.

Voor Europese overheden, inclusief de Nederlandse, betekent het zwakke herstel dat de naschokken van de kredietcrisis en de daaropvolgende recessie nog lang zullen worden gevoeld. De overheidsfinanciën zijn zwaar aangetast, waardoor drastische bezuinigingen op termijn onvermijdelijk blijven.

Te hopen valt dat overheden er alles aan doen om een herhaling van deze gang van zaken te voorkomen. Het afwentelen van mismanagement in de financiële sector op de belastingbetaler was dit keer noodzakelijk, maar kan niet nogmaals worden opgebracht. De financiële sector zelf, die nu alweer fraaie winsten laat zien, zal in de toekomst een groter deel van die last moeten dragen.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden