analyse dividendbelasting

Vooral Rutte kan opgelucht ademhalen na Unilevers keuze

Premier en VVD-leider Mark Rutte heeft minstens vier redenen waarom hij enigszins opgelucht kan ademhalen nu Unilever Rotterdam verkiest boven Londen. Niet vanwege een overwinning, maar omdat een nederlaag is afgewend. Politiek en symboliek gaan hand-in-hand.

Mark Rutte. Beeld anp

Dividendbelasting

Tot ieders verrassing koos het kabinet er in het regeerakkoord voor om de dividendbelasting af te schaffen, een inkomstenderving voor de staat van 1,4 miljard euro. Hoewel de afschaffing van die 15 procent belasting voor bedrijven op de winst die ze aan hun aandeelhouders betalen in geen enkel verkiezingsprogramma stond, dook die maatregel toch op in de plannen van Rutte III. Het bleek het resultaat van een langdurige lobby van multinationals die zich op het juiste moment in de formatie wisten te mengen.

Premier Rutte maakte de afschaffing persoonlijk. 'Tot in mijn diepste vezels voel ik', zei Rutte in november vorig jaar bij het eerste debat met zijn derde kabinet, 'dat het verdwijnen van de dividendbelasting nodig is om internationale bedrijven naar Nederland te krijgen en Nederlandse multinationals hier te houden.' Daarmee was de koppeling met Unilever een feit. Van het bedrijf was toen bekend dat het van de twee hoofdkantoren in Rotterdam en Londen er één wilde maken. Bovendien speelde in de beeldvorming mee dat Rutte jarenlang als personeelschef bij de Brits-Nederlandse multinational werkte.

De oppositie maakte direct fel bezwaar tegen de voorgestelde afschaffing van de dividendbelasting en kwam met tal van in hun ogen betere bestemmingen voor de 1,4 miljard - opgeteld een veelvoud van dat bedrag. Zou Unilever voor Londen hebben gekozen, dan had Rutte met lege handen gestaan: een prestigieuze multinational minder en een zeer dure maatregel die kennelijk niet werkt. De afschaffing van de dividendbelasting annuleren nadat Unilever voor Londen zou hebben gekozen, was geen optie geweest voor het kabinet. Dan zou het zich schuldig maken aan cliëntelisme.

Rutte kan enigszins opgelucht ademhalen nu Unilever voor Rotterdam heeft gekozen. Of de aangekondigde afschaffing van de dividendbelasting daarbij een rol heeft gespeeld, lijkt al bijna niet meer ter zake te doen. De premier heeft beide zaken persoonlijk aan elkaar geknoopt en daarmee resultaat geboekt, hoe symbolisch ook. Rutte zal de linkse oppositie op zijn weg blijven vinden. Dat Unilever het aantal banen in Nederland niet uitbreidt ondanks de vestiging van het ene hoofdkantoor in Rotterdam, is voor GroenLinks, SP en PvdA het bewijs dat de afschaffing van de dividendbelasting niets oplevert. 'Nederland is 1,4 miljard armer en geen extra banen rijker', stelt GroenLinks-leider Jesse Klaver.

Prestige

Juist doordat Rutte de afschaffing van de dividendbelasting zo persoonlijk maakte, had het de premier op gezichtsverlies kunnen komen te staan als Unilever voor Londen had gekozen. Niet alleen in Nederland, ook bij zijn collega's bij hun eerstvolgende ontmoeting in Brussel. Zij krijgen allen te maken met de aanstaande Brexit en willen daarvan profiteren, niet het slachtoffer worden. Hoewel de Brexit naar verluidt niets met het Unilever-besluit van doen heeft, zou een keuze voor Londen van de multinational de Europese reputatie van Rutte hebben geschaad. 'Zoals de Nederlandse premier het heeft aangepakt, zo moeten wij het dus niet doen', hadden 26 EU-lidstaten mogelijk geschamperd. Maar of het tegenovergestelde van gezichtsverlies in het geval van Rutte prestigewinst is, zal moeten blijken.

Exterieur van Unilever aan het Weena in Rotterdam. Beeld anp

Gemeenteraadsverkiezingen

Van de coalitiepartijen heeft de VVD de gewenste afschaffing van de dividendbelasting nog het hardst verdedigd - of het minst slap. Daarmee kleeft wat aan die afschaffing 'hangt'; internationale bedrijven binnenhalen of binnenhouden, het meest aan de VVD - toch al de meest populaire partij onder ondernemers. Voor de VVD komt Unilever precies op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen met een voor Nederland en voor Rotterdam positief, zij het symbolisch, besluit. In peilingen stond de VVD in Rotterdam al op een verdubbeling. De VVD heeft nog een week om met Unilever campagne te voeren. Rutte leek het woensdag op campagne in Leiden al uit te willen schreeuwen dat het Rotterdam was geworden. 'Maar ik moet mezelf afremmen.'

België

'In België zijn, op één bedrijf na, alle grote multinationals weg', zei Rutte ter verdediging van de afschaffing van de dividendbelasting. 'Er is een heel groot belang dat wij als land aantrekkelijk blijven. Je ziet in België wat er gebeurt als je niet op tijd de bakens verzet.' De Belgen waren daar boos over. Rutte is 'slecht geïnformeerd' zei de Belgische minister van Financiën.

Rutte doelde met dat ene bedrijf op AB InBev. De grootste bierbrouwer ter wereld heeft zijn hoofdkantoor in Leuven. Het is het enige hoofdkantoor in België van een multinational uit de ranglijst van Fortune met de grootste 500 bedrijven ter wereld, verdedigde Rutte zich. Klinkklare nonsens, vonden de Belgen dat, al wees een factcheck van NRC uit dat het grotendeels klopt als de Fortune-500-lijst erbij wordt gepakt - de 2000-lijst geeft alweer een heel ander beeld. Maar wat had België een lange neus naar Rutte en Nederland getrokken als zo'n oude (deels) Nederlandse multinational (1929) het land van oorsprong had verlaten.


Hoofdkantoor Unilever naar Rotterdam

Hoofdkantoor Unilever naar Rotterdam: klap voor Britten, opsteker voor Nederland
Unilever kiest voor Rotterdam als locatie voor het hoofdkantoor. Dat heeft de Brits-Nederlandse multinational vanochtend bekend gemaakt. De keuze voor Nederland is een opsteker voor premier Rutte en een klap voor zijn Britse collega Theresa May, maar extra banen levert het hoofdkantoor van de voedings- en verzorgingsmiddelen-multinational in Rotterdam niet of nauwelijks op. 

Hoe een multinational-hoofdkantoor voor werkgelegenheid zorgt
De nieuwe hoofdvestiging van Unilever komt in Nederland en niet in het Verenigd Koninkrijk. Dat maakte het Brits-Nederlandse was- en levensmiddelenconcern vandaag na uitgebreid onderzoek bekend. Wat betekent dit voor de werkgelegenheid?  (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden