Vooral hoger opgeleide baat bij nieuwe railverbinding
© ANP

Vooral hoger opgeleide baat bij nieuwe railverbinding

Mensen met een hoge opleiding profiteren veel meer dan laagopgeleiden van investeringen in de infrastructuur. Hoe langer een verbinding, hoe meer profijt hoogopgeleiden daarvan hebben, vooral als het om een spoorverbinding gaat.

Omdat mensen met een lage opleiding liever niet forensen, profiteren ze veel minder dan hoogopgeleiden van de infrastructuur. Laagopgeleiden werken dichtbij waar ze wonen, nemen nauwelijks de trein en hebben daarom meer baat bij korte stukken asfalt.

Dat blijkt uit een vandaag verschenen studie van het Centraal Planbureau. Investeringen in nieuwe wegen of stukken spoor beïnvloeden, zo stelt CPB-onderzoekster Ioulia Ossokina vast, bedoeld en onbedoeld de economie en de bevolkingssamenstelling van de regio's.

Leukere banen zijn geclusterd

Wie een hoge opleiding heeft - hbo of wo - is bereid een grote afstand af te leggen van woning naar werk. Dat is de prijs die hij of zij bereid is te betalen als de betere banen niet in de buurt te vinden zijn. 'Leukere banen voor hoogopgeleiden zijn geclusterd', zegt Ossokina, 'en daarvoor moeten ze reizen.'

Voor mensen met een lage opleiding - lager dan mbo - maakt het weinig uit waar ze werken of wonen. Voor hen verschillen de banen in de buurt niet van de banen verder weg. Hun bereidheid om ver van hun werk te wonen is gering.

Veel investeringen in weg en spoor zijn bedoeld om een regio een impuls te geven. Het CPB, de rekenmeester van het kabinet, tempert die verwachting. Als bijvoorbeeld een verbinding tussen achterland en een stad wordt aangelegd, ontstaan banen in de stad, maar in de periferie verdwijnen ze.

Toch krijgt dat achterland een economische impuls, want het wordt door de betere verbinding aantrekkelijker daar te wonen. Omdat hoogopgeleiden bereid zijn verder weg van hun werk te wonen, plukken juist zij hiervan de vruchten. Door hun komst neemt de kwaliteit van voorzieningen zoals parken en horeca toe. Al met al wordt de regio aantrekkelijker.

Dat is dubbel zuur voor mensen met een lage opleiding, die meestal een laag inkomen hebben. Zij kunnen de hogere prijs niet altijd opbrengen. Evenmin hebben ze baat bij de betere verbinding naar goed betaalde banen.

'Wel kunnen ze profiteren van de extra vraag naar diensten, zoals schoonmaak en horeca, die hoogopgeleiden meebrengen', zegt Ossokina.

Tunnels geven hoogopgeleiden meer welvaartsstijging

Ze onderzocht de gevolgen van de twee spoortunnels onder het Noordzeekanaal. Die blijken hoogopgeleiden bijna tien keer zoveel welvaartsstijging op te leveren als laagopgeleiden. Niet alleen omdat de tunnels het voor hoogopgeleiden aantrekkelijker maakt ten noorden van het Noordzeekanaal te wonen. Het is ook omdat zij over een langere afstand forensen en daarom meer profijt hebben van een investering die hun reistijd verkort.

Hoog- en laagopgeleiden forensen voor het overgrote deel met de auto. Maar hoogopgeleiden kiezen veel vaker voor de trein. Daardoor wordt de kloof tussen de baten voor hoog- en laagopgeleiden nog groter als de infrastructurele investering gaat naar een betere spoorverbinding.

Het CPB-onderzoek valt toevallig samen met onderzoeken van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar verschillen in Nederland. Het SCP ziet een kloof tussen hoog- en laagopgeleid, rijk en arm, die elkaar niet of nauwelijks ontmoeten. Investeringen in infrastructuur maakt die kloof groter, zo blijkt nu uit het CPB-onderzoek.