Vooral durfals AEX in de gevarenzone

De topmannen van de AEX-bedrijven hebben dezer dagen wel iets weg van de gekruisigden in de Monty Python-film Life of Brian, die ondanks hun wisse dood toch losbarsten in het aanstekelijk optimistische Always look on the bright side of life.

De kwartaalcijfers die multinationals als Akzo Nobel, ArcelorMittal en ASML de afgelopen weken publiceerden, stemden zonder uitzondering tot somberheid.

Toch klonken hun topmannen opvallend positief. ‘We zien tekenen van herstel’, zei ASML-bestuursvoorzitter Eric Meurice ondanks een verlies van 117 miljoen euro, ‘beterschap is onvermijdelijk’, zei Arcelor Mittal-baas Lakshmi Mittal, ondanks een schuld van bijna 27 miljard dollar. Is hun optimisme terecht?

Meer hoop dan feiten
Absoluut niet, denkt directeur Roderik Bolle van vermogensbeheerder AFS Capital Management. ‘Dat er tekenen van herstel zouden zijn, is meer op hoop gebaseerd dan op feiten. Iedereen zit in de modus: het is een tijdje slecht gegaan, dan zal het nu wel weer beter worden. Maar de werkloosheid blijft oplopen en de vraaguitval naar duurzame goederen is verbijsterend. Ik kan me niet voorstellen dat daaruit snel herstel valt af te leiden.’

Maar volgens analist Tom Muller van zakenbank Theodoor Gilissen staat het Nederlandse bedrijfsleven er relatief goed voor. ‘We lijken het dieptepunt van de crisis achter de rug te hebben. Dat dieptepunt zat in het afgelopen kwartaal en in het laatste kwartaal van vorig jaar. De meeste AEX-bedrijven staan sterk in hun schoenen, die zullen door de crisis niet omver geblazen worden.’

Behoedzaamheid
‘Behoedzaamheid loont.’ Dat is volgens Muller de les van de financiële crisis : terwijl voorzichtige bedrijven als DSM en Philips het relatief goed doen, hebben durfals als TomTom en Heineken het moeilijk. ‘Bedrijven met een sterke balans als DSM, Akzo Nobel, Shell en Philips zullen goed door de crisis komen. Ze hebben veel kostenbesparende maatregelen doorgevoerd en nemen een sterke marktpositie in. Als de economie straks weer aantrekt en de zwakke broeders eruit worden gemieterd, dan blijven zij over als de sterken.’

Maar Heineken zit in de hoek waar de klappen vallen sinds het kort voor het uitbreken van de crisis de Britse concurrent Scottish & Newcastle overnam voor een bedrag van 6,1 miljard euro. De bierbrouwer heeft ook een structureel probleem: we drinken steeds minder bier. Muller: ‘Heineken zit in West-Europa met een stagnerende markt voor bierverkoop. Ze moeten nieuwe markten aanboren, in Azië en Latijns-Amerika.’

TomTom
Maar de grootste Nederlandse verliezer is navigatiebedrijf TomTom, zegt analist Corné van Zeijl van SNS. De overname vorig jaar van kaartenmaker TeleAtlas voor 2,9 miljard euro zadelde TomTom op met een hoge schuld.

Van Zeijl: ‘Die schuld hangt TomTom als een zwaard van Damocles boven het hoofd. Hoe hebben ze zich zo kunnen laten meeslepen in de overnamestrijd? Het ego van de managers was kennelijk belangrijker dan de cijfers.’

Hoewel bedrijven als TomTom er waarschijnlijk wel weer bovenop zullen komen, zullen alle Nederlanders de komende jaren merken dat de bomen in het bedrijfsleven niet meer tot in de hemel reiken, denkt Roderik Bolle.

‘We krijgen te maken met een collectieve welvaartsvermindering. We worden allemaal armer, of eigenlijk moet je zeggen: minder welvarend.’ Tom Muller is het met hem eens: ‘Veel van onze welvaart was papieren welvaart en die is door de crisis in één klap ongedaan gemaakt. De laatste tien jaar was het: lenen, lenen, lenen. De komende tien jaar wordt het: terugbetalen, terugbetalen, terugbetalen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden