Voor schepen zijn die Sails broodnodig

Een windjammer hoort op volle zee en niet op het IJ. Toch komen de schippers graag naar Sail. Het levert geld op dat ze goed kunnen gebruiken.

Stuurman Jan Gores geeft de Oosterschelde nog een likje verf. Foto Guus Dubbelman

'Het is een varend circus, je bent er vooral om mooi te wezen', zegt stuurman Jan Gores van de Oosterschelde over de deelname aan Sail Amsterdam. De driemasttopzeilschoener - het grootste gerestaureerde zeilschip van Nederland - vaart samen met ruim veertig andere tallships en honderden andere oude schepen vandaag in colonne van IJmuiden naar Amsterdam. Daar begint de negende editie van Sail Amsterdam, die groter is dan ooit.

Gores (31) verhult niet dat hij liever op volle zee aan het roer staat dan de komende dagen op het IJ rondjes te varen met zakenlieden die willen netwerken. Maar net als voor veel andere commerciële tallships zijn de inkomsten onontbeerlijk. 'Met onze reizen krijgen we de begroting net niet sluitend. We komen nu van Sail Bremerhaven, waar we drie tochten per dag hadden, met 120 man. Het zijn fikse bedragen die je daarmee verdient.'

De Oosterschelde en andere tallships zoals de voor Amsterdam oude bekenden Kruzenshtern, Sedov en Mir komen elkaar steeds vaker tegen tijdens nautische evenementen. 'Het aantal festivals groeit, steeds meer steden zien het als een prachtige manier om uitstraling te geven aan hun haven', zegt Jeanette Blijdorp-Jonker, de vrouw die voor Sail 44 tallships en tientallen andere schepen naar Amsterdam heeft gehaald. 'Je moet heel goed kijken naar de kalender, anders vis je achter het net.'

Sail. Foto anp

Blijdorp-Jonker heeft nauw samengewerkt met onder meer Sail Bremerhaven om de agenda af te stemmen, en om de vergoeding voor deelname die tallships vragen niet te veel te laten oplopen. 'We hebben zo hetzelfde prijskaartje kunnen hanteren, omdat de rederijen ons niet tegen elkaar konden uitspelen.' Niet dat er enorm hoge bedragen worden betaald, benadrukt ze. 'Voor een enkel schip 50 duizend euro, maar de meeste vergoedingen liggen een stuk lager.'

Sail trok vijf jaar geleden anderhalf miljoen bezoekers. Mede dankzij het verwachte goede weer en het nog grotere aantal deelnemende schepen zouden dat er dit keer nog veel meer kunnen worden. 'De romantiek van oude schepen is aantrekkelijk, die brengt een heel mooie sfeer met zich mee', verklaart Blijdorp-Jonker het succes. 'En Sail is een feest waar je met de hele familie naartoe kunt of met een vriendengroep.'

Toch moet er niet te veel gezwijmeld worden over het leven in de vrachtzeilvaart, benadrukt Blijdorp-Jonker (69), de dochter van een loods en de vrouw van een kapitein op de grote vaart. 'Aan boord was het soms verschrikkelijk. Je had geen zwemvest aan, je moest ongezekerd het want in, ook bij vliegende storm. Opvarenden verdronken of ze vielen te pletter. Dat mogen we niet vergeten.'

Sail Amsterdam

Lees hier het artikel van de Volkskrant over de aantrekkingskracht van het massaevenement.

Schepen in de haven van IJmuiden voor aanvang van Sail Amsterdam 2015. Foto anp

De grote zeilschepen werden in de jaren twintig van de vorige eeuw onrendabel door de stoomvaart. Veel van de huidige tallships lagen tot eind jaren vijftig te verkommeren. Toen herleefde als eerste in Groot-Brittannië de belangstelling voor het varend erfgoed en werden steeds meer schepen gerestaureerd. Wereldwijd zijn er op dit moment zo'n honderd varende tallships, waarvan veertien in Nederland. Ze worden gebruikt voor de commerciële zeilvaart, maar dienen ook als opleidingsschip voor de koopvaardij en voor de marine.

Gaat het bij de tallships meestal om gerestaureerde schepen, er komen ook steeds meer replica's naar Amsterdam. Zoals Nao Victoria, een kopie van de Victoria, het schip dat onder commando van Ferdinand Magellan in de 16de eeuw als eerste een reis rond de wereld maakte. Blijdorp-Jonker vindt niet dat zo afbreuk wordt gedaan aan de authenticiteit. 'We hadden natuurlijk al onder meer de nagebouwde Stad Amsterdam. We kunnen zo de geschiedenis van de zeevaart nog breder belichten.'

Schepen in de haven van IJmuiden. Foto anp

Marine

Meer dan ooit is ook de marine aanwezig tijdens Sail. Burgemeester Van der Laan noemde het evenement zelfs een mantelorganisatie van de marine, bij de presentatie van de plannen door Sail-voorzitter Arie-Jan de Waard, in het dagelijks leven hoofddirecteur bedrijfsvoering van het ministerie van Defensie.

De schout-bij-nacht kon wel lachen om de grap. 'Uiteraard is de marine belangrijk voor Sail, en omgekeerd. We verwelkomen de marineschepen uit andere landen, en we leveren logistieke steun', zegt De Waard.

Sail is voor de marine een manier om te laten zien wat de organisatie allemaal doet, zoals bijvoorbeeld het patrouilleren om piraterij en smokkel te bestrijden. Onder meer het nieuwe patrouilleschip de Zr.-Ms. Zeeland is ervoor naar Amsterdam gekomen. 'We hopen dat jongeren door de bezoeken aan onze schepen zo geïnteresseerd raken dat sommigen kiezen voor een maritiem beroep. Tijdens Sail kan een zaadje worden geplant.'

Commercieel

De Waard verwerpt verwijten dat Sail te commercieel is geworden. 'We moeten wel nieuwe inkomstenbronnen aanboren, omdat hoofdsponsoren kritischer zijn geworden. En de aankleding van Sail en de veiligheidsmaatregelen kosten veel geld. Maar het bezoek aan de tallships blijft gratis. En iedereen kan met een gewoon bootje van maximaal 15 meter met maximaal twaalf mensen voor nul euro het Sail-gebied binnen varen.'

Stuurman Jan Gores van de Oosterschelde kan zich wel verheugen op de tochtjes door de haven met families en particulieren. 'We presenteren onszelf en hopelijk halen we zo nieuwe klanten binnen. Dit schip is honderd jaar oud, het drijft nog, het heeft heel wat beleefd, je proeft de historie aan boord. Nu zijn we de laatste dingetjes aan het poetsen voor de grote intocht. We willen er wel een beetje knap uitzien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.