Voor mooi rieten dak moet je naar China

Mondialisering

De klimaatverandering laat ook het Europese riet niet ongemoeid. In China is de kwaliteit wél goed. En daar is het nog veel goedkoper ook.

Een zoon en een kleinzoon van riethandelaar Jos van Rees uit Genemuiden beoordelen steeksproefsgewijs riet wat afkomstig is uit China. Beeld Marcel van den Bergh

Met het Europese riet is iets grondig mis. Het nieuwe klimaat is riet niet goed gezind. Van Rees, die in Genemuiden Europa's grootste riethandel drijft, neemt Oostenrijk als voorbeeld. 'Al zo lang ik weet, komt er riet uit Oostenrijk. Wij haalden het uit de Neusiedler See, helemaal in het oosten van Oostenrijk. Het vroor daar 's winters altijd minstens drie weken, en dan kon het riet afsterven en worden gemaaid. Maar de afgelopen drie jaar heeft het nauwelijks gevroren en kon er dus niet worden gemaaid. Als het komende winter wel vriest, moet je eerst de oude troep er af maaien en weggooien. Pas het jaar daarna heb je weer goed riet.'

Het klimaat bemoeilijkt de oogst en tast de kwaliteit van het riet aan. Het riet is vochtiger, en bevat schimmels en bacteriën. Daken waar de paddestoelen op groeien zijn geen uitzondering meer. De omstandigheden zijn moeilijker voor de rietkappers, maar veel riet is ook gewoon inferieur. Van Rees: 'Ik was vorige week nog in Hongarije in rietvelden aan het kijken. Ik wil dat riet niet meer hebben. De kans dat het gaat rotten is veel te groot.' En Oekraïens riet verkoopt hij alleen nog met een dikke disclaimer.

De daling van de kwaliteit begon tien, vijftien jaar geleden. Dat Van Rees kort daarna voet aan Chinese grond zette, was een beetje toeval. Rond 2005 werd in Drenthe het vakantiepark Hof van Saksen gebouwd. Daar moesten zeshonderd huisjes worden gedekt met riet, en dat vergde 600 duizend bossen riet, ongeveer 10 procent van wat er in heel Nederland in een topjaar wordt gedekt. 'Het grootste project dat ik ooit heb gehad', zegt Van Rees. Hij haalde het riet uit alle hoeken van Europa. Tot in Polen, Oekraïne en Turkije was er geen halm meer te koop.

Toen die klus voorbij was, besloot hij meer leveranciers te zoeken, en zo kwam hij in China. Zijn mond zakte er open. 'Je kan er in de winter uren rijden, over het ijs, door gemaaide rietvelden.' Maar de eerste ladingen Chinees riet waren een teleurstelling. 'De Chinezen gebruiken riet vooral voor de papierindustrie, en maaien pas vanaf maart.' Voor goed dakriet moeten ze maanden vroeger maaien, en het riet goed droog bewaren. 'Mijn zoon is er naartoe gegaan met een filmpje om ze duidelijk te maken wat wij wilden, en ik moet zeggen: nog nooit een volk gezien dat zo snel die nieuwe kennis oppakte.'

Sindsdien komt er elk jaar meer riet uit China, inmiddels zevenhonderd containers per jaar, eenderde van de Nederlandse behoefte. Uitstekend riet, met een soort waslaagje erop waardoor het minder vocht vasthoudt. Geoogst bij ideale winterse omstandigheden. Beter, zegt hij, dan het Nederlandse riet, en dat is het beste dat in Europa te koop is. 'Mijn zoon heeft acht jaar geleden zijn huis laten dekken met Chinees riet. Ik heb het mijne zes jaar geleden laten doen met riet uit de Weerribben. De volgende keer leg ik er ook Chinees op.'

Ondanks de transportkosten is Chinees riet 20 tot 30 procent goedkoper dan Nederlands. Dus Van Rees heeft de Chinezen het vak geleerd waarmee ze nu de Nederlandse rietsnijders beconcurreren? 'Als wij dat niet gedaan hadden, was de hele rietbusiness ten dode opgeschreven geweest.'

Nog is het Nederlandse riet niet verslagen. Eén leverancier lijkt juist baat te hebben bij alle schimmels en algen in de lucht. Geen rietsnijder, maar een kunststoffabriekje in het Groningse Musselkanaal, Polytech. Vijf jaar geleden bracht Polytech NovaRiet op de markt, kunststof buisjes die er uit zien als riet en aangebracht kunnen worden als riet. Vijftig jaar kan het makkelijk mee, zegt Polytechs eigenaar Leon Eikens. 'Nostalgische uitstraling voor eeuwig', meldt de website. De stengels worden gemaakt uit zouten, zijn onbrandbaar en dus goedkoop in de verzekering.

Wat er mis is met echt riet? 'De keten', zegt Eikens. 'Vroeger werd het riet gemaaid en legde de rietdekker het op het dak. De rietdekker leerde het vak van zijn vader, en iedereen kende elkaar. Nu komt het riet uit China, en ook de rietdekker komt vaak uit het buitenland. Iedereen kan het dak op, maar of iedereen ook kan rietdekken?'

Eikens verkoopt zijn 'riet' rechtstreeks aan rietdekkers, van Normandië tot Rostock. Meer in Duitsland dan in Nederland, want 'Duitsers zijn meer op kunststof gericht'. Inmiddels levert hij al voor ruwweg 200 duizend vierkante meter per jaar. Ter vergelijking: in Nederland wordt volgens de Vakfederatie Rietdekkers jaarlijks 700 duizend vierkante meter dak met riet gedekt. En in heel Europa misschien 1.500 duizend vierkante meter. Gaat kunstriet het Chinese riet verslaan? 'Dat zal blijken. Maar de Chinezen maken ook kunststofriet hoor', tempert Eikens de verwachting.

En Jos van Rees, ziet die iets in een kunststof rietkap? 'Van mijn leven niet', zegt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.