Voor Eon is de kolencentrale plots een dubieuze bezitting

Ons bedrijfsmodel heeft afgedaan, zegt de baas van een conglomeraat dat geworteld is in de traditionele energieopwekking. Waarom zijn kolencentrales ineens dubieuze bezittingen waar hij vanaf wil?

Kolencentrale van Eon op de Rotterdamse Maasvlakte. Het bedrijf gaat zijn traditionele centrales verkopen en zich richten op hernieuwbare energie, energieprojecten en energiedistributie. Beeld Freek van Arkel / HH

De Duitse energiereus Eon schrijft 4,5 miljard euro af op elektriciteitscentrales op fossiele energie en atoomkracht, en gaat zich volledig concentreren op hernieuwbare energie, energieprojecten en energiedistributie. 'Het huidige bedrijfsmodel heeft geen toekomst meer', zegt bestuursvoorzitter Johannes Teyssen van het energiebedrijf.

De niet-duurzame onderdelen van het concern, waaronder vijf centrales in Nederland, worden samengebracht in een nieuwe onderneming die in 2016 op de beurs wordt verkocht. Met deze stap probeert de grootste Duitse energiemaatschappij zich in één klap te bevrijden van haar omvangrijke investeringen in de techniek van gisteren en aantrekkelijker te worden voor investeerders.

Vanwege overcapaciteit en concurrentie met gesubsidieerde Duitse groene stroom, maakt het bedrijf met conventionele centrales steeds minder winst. Slechts 18 procent van de nu door Eon opgewekte elektriciteit is duurzaam. Het meeste daarvan komt uit waterkracht en windmolens.

Analisten vergelijken de voorgenomen opsplitsing met de manier waarop banken na de financiële crisis hun dubieuze bezittingen samenbrachten in een 'bad bank' die kon worden gesaneerd of afgestoten. Een andere parallel is het afstoten van gloeilampproducent Osram door moederbedrijf Siemens, nadat dit de overgang naar energiezuinige ledverlichting had gemist. Dat kostte uiteindelijk bijna een op de vier personeelsleden van Osram hun baan.

Het grootste Duitse energieconglomeraat Eon maakt winst en zet jaarlijks 122 miljard euro om in diverse Europese landen, Turkije, de Verenigde Staten en Rusland. Vanwege zijn traditionele oriëntatie verloor het de afgelopen zes jaar echter bijna driekwart van zijn beurswaarde, waarvan één kwart in 2013. Vergelijkbare verliezen golden in die periode ook voor Eons concurrenten Essent en Vattenfall, die evenzeer zijn geworteld in traditionele energieopwekking.

Bestuursvoorzitter Teyssen verzekerde maandag dat de nieuwe afsplitsing van Eon zonder schulden van start gaat en voor de maximale waarde zal worden verkocht. Ook het nieuwe bedrijf heeft volgens hem toekomst. Bij een voornamelijk duurzame energievoorziening blijven conventionele centrales nodig om de markt op elk moment te verzekeren van stroom, zei hij.

Noordzee

In de conventionele sector van Eon werken 20 duizend van de ruim 60 duizend werknemers. De betrokken kolen- en gascentrales blijven vooralsnog in bedrijf. Daaronder drie Nederlandse gascentrales in Rotterdam, Den Haag en Leiden. Wat er gaat gebeuren met de belangen van Eon in olie- en gaswinning op de Noorzee, is nog onduidelijk. Volgens analisten worden die mogelijk verkocht aan RWE-dochter Dea.

Voor de twee splinternieuwe kolencentrales van Eon op de Maasvlakte in Rotterdam heeft de opsplitsing mogelijk ingrijpende gevolgen. Het broeikasgas CO2 dat de centrales gaan uitstoten zou aanvankelijk klimaatneutraal worden opgeslagen onder de bodem van de Noordzee. Voor dat project is 60 miljoen euro nodig van ondermeer de Europese Unie, maar de financiering van het plan verloopt nu al moeizaam. Het besluit erover is uitgesteld tot februari.

Steenkool. Beeld Fotograaf: Mykola Velychko

Door de eenmalige afschrijving van 4,5 miljard leidt Eon dit jaar een groot verlies, erkent Teyssen. Maar als de kosten van de afsplitsing buiten beschouwing worden gelaten, kan nog steeds 1,5- tot 1,9 miljard euro winst worden gemaakt.

In zijn schets wordt het nieuwe, duurzame Eon aantrekkelijk voor investeerders die gaan profiteren van een markt met weinig prijsschommelingen en 'duidelijke groeipotentie'. De divisie met oude techniek blijft nog wel even profiteren van inkomsten uit bestaande centrales. Investeerders lijken in dat verhaal te geloven. De beurskoers van Eon steeg maandag met ruim 4 procent.

Een belangrijk onderdeel van de toekomstige 'bad bank' van Eon zijn zijn zes Duitse (en drie Zweedse) kerncentrales. Onderdeel van de Duitse energieomslag, waartoe in 2011 na de kernramp in het Japanse Fukushima werd besloten, is het volledig afstoten van kernenergie in 2022. Voor het fatsoenlijk sluiten van de centrales en het beheer van het geproduceerde kernafval moeten grote bedragen worden gereserveerd.

Voor Eon gaat het naar schatting om 15 miljard euro. Andere eigenaren van Duitse kerncentrales, RWE, EnBW en Vattenfall, zouden respectievelijk 10,2 miljard, 7,6 miljard en 3,4 miljard opzij moeten leggen om hun atoomtijdperk af te sluiten.

De energiecentrales van Eon heben een gezamenlijke capaciteit van 54 gigawatt, waarvan 10 gigawatt op duurzame bronnen. Sinds 2007 heeft het bedrijf daar 9,5 miljard euro in geïnvesteerd. Volgend jaar komt daar zeker een half miljard bij, boven op de plannen ter waarde van 4,3 miljard, aldus Teyssen.

Markt

Bij de nieuwe investeringen ligt de nadruk op windmolens en in mindere mate op zonnepanelen. Door investeringen in het distributienetwerk moeten lokaal vraag en aanbod van duurzame energie beter op elkaar worden afgestemd.

Marktanalisten zijn overwegend enthousiast over het besluit. Voor investeerders ontstaat een duidelijk beeld van twee bedrijven die makkelijker te doorgronden zijn dan het huidig conglomeraat, zegt fondsmanager Thomas Deser van Union Investment tegen persbureau Reuters.

'We beschouwen het als een bijzonder dappere, vooruitstrevende stap', zegt marktanalist John Musk van RBC Capital Markets. 'De vraag is of andere en vergelijkbaar geïntegreerde bedrijven deze stap zullen volgen.'

Een kandidaat voor een vergelijkbare ingreep is energiebedrijf GDF-Suez. Volgens een recente studie van de bank Credit Suisse moet op de werkelijke waarde van het bedrijf een 'conglomoraat-korting' worden toegepast van 5 tot 40 procent.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden