‘Volledig duurzame kleding bestaat niet’

Duurzame kleding vinden, is een hels karwei. Bovendien moet je genoegen nemen met het feit dat 100 procent duurzaam niet bestaat....

Een duurzame jurk is een hobbezak van brandnetelstof in auberginepaars of courgettegroen. Zo’n fladderende jurk met zeventien laagjes en een veel te diepe neklijn. Het algemene beeld dat bestaat van duurzame kleding, nodigt de consument niet bepaald uit om naar de winkel te rennen op zoek naar kleding die op duurzame wijze is geproduceerd.

Toch hebben zich aan de productiekant in de afgelopen jaren belangrijke veranderingen voorgedaan op dat gebied. ‘Vijftien jaar geleden wisten kledingbedrijven vaak niet eens waar hun kleding gemaakt werd’, zegt Marieke Eyskoot van de Schone Kleren Kampagne (SKK). ‘Maar tegenwoordig heeft elk bedrijf wel een gedragscode waarin ze beloven de arbeidsomstandigheden goed te regelen.’

Niet elke code wordt helaas even strikt nageleefd, voegt ze er meteen aan toe. De SKK vindt initiatieven waarin bedrijven, vakbonden en non-gouvernementele organisaties (ngo’s) zoals Novib samenwerken het meest geloofwaardig. In Nederland is dat gelukt in de Fair Wear Foundation (FWF). Gezamenlijk strijden brancheorganisaties, ngo’s en vakbonden voor goede omstandigheden in naai-ateliers en bij kledingproducten overal ter wereld. Op de website van Fair Wear staan alle partners en deelnemers vermeld. Daaronder bekende merken als Gsus, Mexx en Cheap Monday. De aangesloten merken mogen een Fair Wear-label aan hun kleding hangen.

Een bezoek aan de Bijenkorf leert dat ze dat lang niet allemaal doen. Waarom niet? Bedrijven zijn huiverig om zichzelf als ‘goed’ te profileren, zegt Erica van Doorn van de Fair Wear Foundation. ‘Het is niet te garanderen dat de productieketen 100 procent sociaal duurzaam is. Een kledingmerk dat bij ons is aangesloten, spant zich maximaal in om te zorgen dat alle mensen in de hele productieketen een goed loon en normale arbeidstijden hebben. Maar het is een langdurig proces.’

Goede arbeidsomstandigheden voor alle kledingmakers is voorlopig blijkbaar nog toekomstmuziek. Net als duidelijkheid voor de bewuste consument over de vraag welke stoffen ‘goed’ zijn voor het milieu en welke niet. Bij onderzoeksorganisatie Milieu Centraal hebben ze in ieder geval geen antwoord op die vraag. ‘Ons advies luidt om vooral lang met kleding te doen’, zegt de woordvoerder. ‘Het is een hele puzzel om iets goeds te kopen. Het is makkelijker om een zuinige auto te kopen, dan een milieuvriendelijke jurk.’

Ter ondersteuning van die stelling zegt hij: ‘Synthetische stoffen zijn bijvoorbeeld gemaakt op basis van olie. Dat lijkt slecht en het is logisch om te denken dat kleding van natuurlijke materialen, zoals katoen, veel milieuvriendelijker is. Maar dat is niet zo. Katoen scoort slecht op alle milieuaspecten: veel pesticiden, veel energie bij het produceren, veel watergebruik en intensief landgebruik.’

Je zou er moedeloos van worden. Kun je dan beter zelf brandnetels gaan telen op je balkon en daar zelf een jurkje van naaien, luidt de vraag aan Edwin Koster. Hij werkt bij Solidaridad, medeoprichter van het hippe én duurzame jeansmerk Kuyichi. Zelf je stoffen maken en kleding naaien is een slecht idee volgens Koster. ‘De kledingindustrie zorgt voor investeringen in landen als Bangladesh, Pakistan en India. Het zorgt voor veel werkgelegenheid. Als iedereen zijn eigen kleren gaat maken, hebben die mensen niets meer.’

Moet de conclusie dan zijn dat duurzame kleding niet bestaat? ‘Het is te veel gevraagd om kleding te willen die honderd procent duurzaam is. Dat kan gewoon niet’, zegt Koster. ‘Maar je kunt wel initiatieven steunen die serieus hun best doen.’

Hij noemt Nukuhiva, de winkel van Floortje Dessing waar alleen (zoveel mogelijk) duurzame merken worden verkocht. Ook de website kledingchecker.nl is volgens Koster een handig hulpmiddel. Je kan er bekijken hoe je kleren scoren op het gebied van milieuvervuiling, arbeidsomstandigheden, eerlijke handel en economische winst.

Wie het van belang vindt dat zijn kleren op een nette en milieuvriendelijke wijze zijn geproduceerd, zal dus zijn best moeten doen. Maar wie dat ervoor overheeft kan – na wat vooronderzoek – wel degelijk op pad, gewapend met een (kort) lijstje verantwoorde winkels en merken.

Bij Nukuhiva, de winkel van Floortje Dessing, blijkt in elk geval dat duurzaam niet lelijk hoeft te zijn. Overigens is het ook niet goedkoop. Een mooi, zwart jurkje van zijde met een roze boom erop geprint kost 259,95 euro. ‘Het is van Edun, het merk van de vrouw van Bono’, zegt verkoopster Lisette Peek bij wijze van verklaring. Een label ontbreekt. Is het dan wel echt duurzaam? Lang niet alle kleren blijken keurmerken te hebben. ‘Je zult ons op ons woord moeten geloven’, lacht Peek.

In de mannenwinkel aan de overkant van de straat hebben ze zelfs twee soorten duurzame jeans: Kuyichi en Nudie. Verkoper Kai Zwijsen denkt dat duurzaam shoppen alleen maar makkelijker zal worden. ‘Ik denk dat over een paar jaar alle kledingmerken duurzaam produceren’, zegt hij. ‘Nudie gebruikt het nu al niet eens meer in zijn marketing. Voor hun is het normaal.’

De winkel met ‘eerlijke’ kleding van Floortje Dessing.

Foto Bart Mühl

H & M let op arbeidsomstandigheden, C & A op giftige stoffen en katoen

Naast een aantal nichemerken proberen ook mainstreammerken hun productieketens beter te maken voor mens en milieu. Op kledingchecker.nl is te zien welke activiteiten de verschillende merken ontplooien.

H & M maakt zich volgens de site sterk voor goede arbeidsomstandigheden. Aan het milieu doet het Zweedse concern nog niet zoveel. De katoen die H & M gebruikt is bijvoorbeeld verre van biologisch.

De Bijenkorf onderzoekt of het meer biologische katoen kan gebruiken voor zijn huismerk. Daarnaast verkoopt het duurzame merken zoals Kuyichi en M’Braze.

C & A gebruikt al biologisch katoen, maar wil dat op grotere schaal doen. Een deel van van de collectie voldoet aan het Ökotex 100-keurmerk. Dat betekent dat er geen giftige stoffen meer in de kleding zijn achtergebleven. Het zegt niets over de giftige stoffen die bij de productie zijn gebruikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.