Column Peter de Waard

Volgt op de flexibilisering de platformisering?

Peter de Waard

De Britse econoom en Nobelprijswinnaar Ronald Coase is vooral bekend van zijn op koffiebekers aangebrachte uitspraak ‘If you torture the data long enough, it will confess’ (vrij vertaald: Als je de data maar lang genoeg manipuleert, krijg je wat je zoekt).

Coase deed echter vooral veel onderzoek naar de schaalgrootte van bedrijven. Dat bedrijven in zijn tijd zo groot waren geworden, had volgens zijn theorie te maken met het feit dat het moeilijk is om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en dat het daarom beter is zaken in ­eigen huis te regelen, zo stelde hij in 1937 in zijn artikel The Nature of the Firm.

Maar tachtig jaar later heeft digitalisering die theorie onderuit gehaald. Er zijn nu apps – of digitale platforms – die nog veel beter vraag en aanbod op elkaar kunnen afstemmen. Heel bekend is de app van Uber, die via een algoritme zelfstandig kijkt hoe vaak een chauffeur de opdracht aanneemt, hoe vaak die er een aanneemt en daarna alsnog weigert, hoe de waardering (rating) is van de chauffeur, enzovoorts. Dit alles bepaalt of er al dan niet werk is voor de chauffeur. Er zijn apps van maaltijdbezorger Deliveroo, horecaplatform Temper en schoonmaakdienst Helpling. De meeste zzp’ers – de tandarts of de kapper – worden nu nog via mond-tot-mondreclame, een advertentie of het telefoonboek geselecteerd. Maar ook op die markten zullen apps de komende jaren een grote rol gaan spelen.

Woensdag meldde ING dat zo’n 200 duizend tot 1 miljoen banen binnen 5 à 10 jaar op deze wijze kunnen worden ingevuld. ING somt slechts een handvol beroepsgroepen op waarin om veiligheidsredenen beter niet via een app met zzp’ers kan worden gewerkt: politie, brandweer, zorg, management, ­directiesecretariaat, piloten, ambtenaren en accountants/consultants.

Nederland telt al meer dan een miljoen zzp’ers. En door platformisering lijk daar nog een heel leger bij te komen, zo waarschuwde donderdag ook de FNV.

Van alle werkenden in Nederland – 8,8 miljoen in 2017 – heeft nu al 35 procent geen vast dienstverband meer. Zij hebben een tijdelijk contract, uitzendbaan, payrollcontract of zijn zzp’er. Zij hebben op termijn ook geen vast inkomen, maar wel vaste lasten. Daarom zijn vier van de vijf er niet onverdeeld gelukkig mee. Vijf miljoen werknemers hebben nog wel een vast contract. En hoewel ING denkt dat de apps voorlopig vooral uitzendwerk overnemen, zal op termijn ook het aantal vaste banen verminderen.

Als de overheid niet in staat is daar voldoende tegen te doen – minister Koolmees van Sociale Zaken zit nu al met de handen in het haar – dreigt de basis onder het sociale systeem weg te vallen, omdat mensen zonder vast werk ook geen premies betalen.

ING denkt dat vooralsnog de bedrijven in Nederland een kern van vast personeel willen aanhouden.

Zolang niet iedere Nederlander in een eenmansbedrijf werkt, is de theorie van Coase niet dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.