Vogels van Doñana doen zich te goed aan enorme aantallen dode vissen Gifgolf heeft van de Guadiamar een dode rivier gemaakt

De rivierbedding lijkt geasfalteerd. Beide oevers van de Guadiamar zijn over een breedte van een paar honderd meter bedekt met een dikke laag zwarte modder....

Van onze correspondent

Cees Zoon

AZCALCAZAR

Het hart van de Doñana, Spanje's belangrijkste natuurgebied, ten zuidwesten van Sevilla, is gevrijwaard gebleven van de milieuramp, herhalen de autoriteiten keer op keer. Maar de Guadiamar, de belangrijkste waterleverancier van het gebied, is een dode rivier geworden. En de beheerders van de Doñana en milieugroepen zijn bevreesd dat de enorme hoeveelheden zware metalen op de oevers een funeste invloed op het ecosysteem zullen hebben.

Duizenden vrijwilligers stropen over een lengte van veertig kilometer de rivier af om zoveel mogelijk dode vissen te verzamelen. Vijftien ton vis hebben zij al verwijderd, maar er blijft veel liggen en de vogels van de Doñana melden zich al om zich te goed te doen aan de even makkelijke als giftige prooi. Met geweersalvo's in de lucht proberen de vrijwilligers de vogels te verjagen.

Vijf miljoen kubieke meter giftig afvalwater is hier langs gespoeld. Het kwam uit een reservoir van de pyrietmijn bij Aznalcollar, waarvan de dijk veel te zwak bleek. De golf zuur water heeft eerst alles in en naast de rivier weggebrand en vervolgens een laag modder vol metalen als zink en lood in de bedding achtergelaten.

De onderste helft van de bomen langs de Guadiamar is zwartgeblakerd. Rijst- en katoenvelden zijn onzichtbaar geworden. De sinaasappelbomen op een plantage bij Benacazon staan diep weggezakt in de teerachtige modder. De oogsten zijn verloren en de boeren weten dat het lang kan duren voor er op hun land weer iets groeit dat geschikt is voor consumptie.

Ook de vissers in Sanlucar de Barrameda, aan de monding van de Guadalquivir, vrezen voor hun toekomst. Voor de Guadiamar de Doñana binnenstroomt zijn dijken opgeworpen om het zure water om te leiden naar de grote Guadalquivir. Het hoge water en de sterke stroom in die rivier zouden het gif verdunnen en snel naar de Golf van Cadiz leiden.

Precies de plaats waar de vissers hun brood verdienen met het vangen van garnalen en kreeften. Ze zijn doodsbang dat hun vangsten de kwaliteitscontroles niet langer zullen doorstaan, maar de autoriteiten spreiden ook hier een huizenhoog optimisme ten toon. Om te bewijzen dat het niet zo'n vaart loopt, spoedden dit weekeinde ministers uit Madrid en van de deelregering van Andalusië zich naar Sanlucar om zich voor de televisiecamera's te goed te doen aan versgevangen garnalen.

De Doñana is een moerasachtig gebied, waar honderdduizenden vogels als adelaars, flamingo's, ooievaars en andere beschermde soorten leven. Het grootste gevaar is dat het gif via het grondwater en de ondergrondse bekkens de moerassen binnenvloeit en daar alsnog een ramp veroorzaakt. Volgens Miguel Ferrer, directeur van het biologisch centrum van de Doñana, is een deel van het grondwater al verontreinigd.

Zowel de landelijke als de regionale overheid heeft een stortvloed van kritiek over zich heen gekregen. Het heeft bijna een week geduurd voor er een gecoördineerde actie van de grond kwam. In plaats van in te grijpen hielden de verantwoordelijken zich bezig met het aanwijzen van de schuldigen voor de ramp. De regering zag er ook in dit geval niet tegenop haar socialistische voorgangers nalatigheid te verwijten.

Milieuminister Tocino stelde de socialistische regering van Andalusië verantwoordelijk en bekritiseerde Greenpeace. Terwijl de milieuorganisatie vorig jaar nog had gezegd dat de dijken van het afvalreservoir ondeugdelijk waren, een waarschuwing die door Madrid was genegeerd.

Zondag is eindelijk begonnen met het verwijderen van de giftige modder uit de bedding van de Guadiamar. Naar schatting zeven miljoen ton modder (350 duizend vrachtwagens vol) moet worden afgevoerd. Een project voor de lange termijn dat de autoriteiten geklaard hopen te hebben vóór oktober, wanneer de zware regens de verspreiding van het gif vergemakkelijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden