Vluchtelingenkinderen uit Syrië werken massaal in Turkse fabrieken

Per week zes werkdagen van twaalf uur

Syrische vluchtelingenkinderen worden in Turkije massaal aan het werk gezet. In alle zeven fabrieken in de textiel- en schoenenindustrie die de Volkskrant afgelopen week bezocht in de Oost-Turkse stad Gaziantep, waren op dat moment kinderen aan het werk.

Morad Bozan (links), 11 jaar en Hassan Mahfouz, 14 jaar, beiden uit Aleppo, maken slippers. Beeld Cigdem Yuksel

Human Rights Watch rapporteert dat kinderarbeid onder Syrische vluchtelingen 'welig tiert'. Maar precieze cijfers zijn er niet. 'Het gebrek aan betrouwbare data is deel van het probleem', zegt Stephanie Gee, die voor Human Rights Watch onderzoek deed naar de situatie van vluchtelingenkinderen in Turkije. 'Maar vrijwel elke Syriër die ik sprak, had zelf een kind dat werkte of kende minderjarige familieleden die arbeid verrichten.'

Minstens een half miljoen Syrische kinderen in Turkije gaan niet naar school. Een van de oorzaken is dat zij moeten werken om te overleven. Volgens de laatste gegevens van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zijn nu 325 duizend Syrische kinderen ingeschreven op scholen in Turkije. Dat is grofweg eenderde van de Syrische populatie in de schoolleeftijd, al weet niemand dat exact.

Een half miljoen Syriërs erbij

Families in Gaziantep vertellen dat zij de inkomsten van hun kinderen niet kunnen missen, onder meer omdat de huren in de stad steeds hoger worden door de instroom van vluchtelingen - de Turkse stad van ongeveer 1,5 miljoen inwoners heeft er de afgelopen jaren een half miljoen Syriërs bij gekregen.

De familie Jomjami is zo'n gezin dat alle zeilen moet bijzetten om het hoofd boven water te houden. De jongste zoon, de 7-jarige Mohannad, sorteert lapjes leer in een schoenenfabriek van een Syrische ondernemer. Zijn vader naait die vervolgens in schoenen. Mohannads oudere broer toont een foto van hun zusje (9), dat in deze fabriek vorige week met haar arm in een machine terechtkwam.

De kinderen maken werkdagen van 12 uur, zes dagen per week. Daarmee verdienen ze tussen de 50 en 200 euro per maand. Het wettelijk minimumloon in Turkije is 550 euro per maand bij een 45-urige werkweek.

Geen Turkse kinderen te bekennen

Volgens Unicef maakte voor de oorlog 99 procent van de Syrische kinderen de basisschool af en kreeg ongeveer 80 procent een vorm van middelbaar onderwijs. Kinderarbeid kwam in Syrië niet op grote schaal voor. Turkse kinderen zijn er in de fabrieken in Gaziantep niet te bespeuren, maar de problematiek van kinderarbeid is Turkije niet vreemd. Volgens cijfers uit 2012 deed 2,5 procent van de Turkse kinderen tussen de 6 en 14 betaald werk.

'We hadden sporadisch weleens een minderjarige arbeider in Syrië', zegt Ibrahim Ghello, die in Aleppo een schoenenfabriek runde met honderd werknemers. 'Maar dan was het een keus van de vader omdat die te lui was om zelf te werken. Nu kunnen de meeste families niet overleven zonder de inkomsten van hun kinderen.' Drie jaar geleden vluchtte Ghello vanwege de oorlog naar Gaziantep. Hij opende daar een nieuwe, kleinere schoenenfabriek. Van zijn twintig werknemers is de helft minderjarig.

'Ik wil niet naar school, ik ben daar nog nooit geweest'

In een schoenenfabriek in het Turkse Gaziantep werkt Fatme Hassan (8) twaalf uur per dag. Samen met haar ouders vluchtte ze uit het Syrische Aleppo. Er zijn duizenden Fatmes in Turkije. Lees hier de reportage.

De jonge Syrische fabrieksarbeiders zijn vooral jongens. In de overwegend conservatieve Syrische gemeenschap in Gaziantep is het een groter taboe dat een volwassen moeder uit werken gaat, dan haar zoontje van 11.

Dat wordt ook weerspiegeld op een geïmproviseerde Syrische basisschool in een buitenwijk van Gaziantep. 'In de hoogste klassen heb ik bijna uitsluitend meisjes in de klas', zegt directeur Sakir. 'De jongetjes kunnen niet naar school, die moeten geld verdienen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.