Vloerisolatie spaart meestal het milieu, niet altijd

Het gebruik van pur-schuim en hfk's is een doodzonde

Vier van de tien woningen hebben geen vloerisolatie. Niet slim, want het isoleren van de begane grond bespaart energie en verhoogt het woon comfort. Doe het alleen niet met pur- schuim met hfk's. Dat bevat veel broeikasgassen.

Foto RV

Wie de vloer op de begane grond in huis isoleert, is goed bezig voor het klimaat. Maar niet als dit gebeurt met gespoten polyurethaan, pur-schuim. Dat pur wordt namelijk aangebracht door een spuitmond die het schuim onder de vloer blaast met behulp van fluorkoolwaterstoffen (hfk's). Dat is een talrijke familie van zogeheten blaasmiddelen. Deze gassen hebben gemiddeld een duizend keer sterker broeikaseffect dan CO2.

Volgens voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal duurt het maar liefst zestien jaar voordat het schadelijke effect van het pur-schuim is gecompenseerd door de milieuvoordelen van de vloerisolatie, namelijk het verminderd aardgasverbruik.

De organisatie benadrukt dat dit geen reden is om af te zien van vloerisolatie, want er zijn voldoende isolatiematerialen voorhanden die het klimaat amper schade berokkenen. 'Bij die materialen worden de broeikasgassen al binnen een half jaar gecompenseerd door de milieuwinst die de isolatie oplevert', zegt woordvoerder Mariken Stolk van Milieu Centraal. Sinds kort is er ook pur-schuim zonder hfk's beschikbaar.

7 procent rendement

Milieu Centraal heeft becijferd dat de kosten van de isolatie (gemiddeld 1.800 euro per vloer) een huishouden een besparing oplevert van jaarlijks rond de 210 euro op de energienota. Vloerisolatie verdient zich dus in negen jaar terug. 'Het rendement van de investering bedraagt 7 procent per jaar.'

Dat de hfk-blaasmiddelen in vloerisolatie schadelijk zijn voor het klimaat, is geen nieuws. Sterker, daarom zijn ze vanaf 2023 verboden in de Europese Unie. 'We hebben het onderzoek naar de schadelijkheid van hfk's in vloerisolatie toch laten uitvoeren, omdat niet precies bekend was hoe groot het schadelijke effect in een schuimvloer is', zegt Stolk. Milieu Centraal wil die schadelijkheid onder de aandacht brengen om te voorkomen dat er de komende jaren nog veel vloeren op die manier worden geïsoleerd. 'Het verbod gaat pas over zes jaar in.'

Volgens de voorlichtingsclub zijn er alternatieven, die tegen dezelfde kosten een even goede isolatie bieden. Rollen thermoskussen houden lucht vast tussen aluminiumlaagjes. De bekende platen en dekens van glaswol en steenwol isoleren ook, net als eps, ofwel 'piepschuim'. Er bestaan ook niet-fossiele isolatievormen op basis van hennep, vlas, kurk of houtvezels.

Verwarrend voor de consument is dat pur-platen die in de fabriek zijn gemaakt, wel deugen, aldus het onderzoek. Dat pur wordt namelijk geblazen met het onschuldige pentaan. Ook de pur-spuitbus bij de kluswinkel is vrij van de zwaar belastende hfk's.

Isolatiebedrijf Pluimers in Rijssen, marktleider in Europa, heeft wel vier methoden om vloeren te isoleren. 'Op basis van onderzoek ter plaatse doen we een voorstel', zegt directeur Henk ter Harmsel. Alle methoden hebben hun voor- en nadelen. 'Het grote voordeel van pur-schuim is dat het de hele vloer aan de onderkant naadloos bedekt. Dat komt doordat het schuim bij het uitharden uitzet. De miljarden celletjes die in het schuim ontstaan, houden door de lucht die zij omvatten de hele levensduur van de woning stand', zegt hij. Pluimers isoleert ongeveer 15- tot 18 duizend woningen per jaar en behandelt naast de vloer ook spouwmuren.

Pur-schuim is ook wat beter bestand tegen vocht in de kruipruimte. 'Bij folies en platen moet je de naden afplakken en die tape laat wel eens los.' Ter Harmsel juicht het toe dat er aandacht komt voor de klimaatnadelen van met hfk's geblazen schuim. 'De alternatieven kunnen mij niet snel genoeg oprukken, maar wij hebben daar als verwerkers totaal geen invloed op.'

André Meester heeft dat wel. 'Wereldwijd is al jaren veel onderzoek gedaan, geïnnoveerd en geïnvesteerd om van de fluorkoolwaterstoffen af te komen', zegt de directeur van brancheorganisatie NVPU. 'Pentaan kunnen we vanwege het brandgevaar niet in de kruipruimte toepassen, maar er is een goed alternatief in de vorm van hfo als blaasmiddel', aldus Meester. 'Dat heeft zelfs een lager broeikaseffect dan CO2.'

Consumenten kunnen volgens Meester vanaf nu om pur-schuim vragen dat met hfo is gespoten. Het is nog wel enkele procenten duurder omdat er nog te weinig beschikbaar is. De prijs zal ongetwijfeld dalen als er voldoende fabrieken zijn gebouwd.' De transitie naar hfo is in volle gang, aldus Meester. 'De NVPU-leden willen ruim voor de deadline van 2023 helemaal overschakelen. In 2020 zijn we af van de hfk's.'

Geen schapenwol

Raar, maar waar. Wie zijn vloer milieuvriendelijk en lekker natuurlijk denkt te isoleren door er dekens van schapenwol onder te spijkeren, is niet goed bezig. Schapen zijn herkauwers en stoten door de vertering van gras in hun ingewikkelde magenstelsel enorm veel methaan uit. En methaan is een 28 keer sterker broeikasgas dan CO2. Herkauwers als koeien en schapen zouden door hun winden en boeren zelfs verantwoordelijk zijn voor 20 tot 30 procent van de opwarming van de aarde. Bouwonderzoeksbureau NIBE bestempelde schapenwol niettemin als een superduurzaam isolatiemateriaal. Het bureau is radicaal van mening veranderd: al enige tijd noemt het schapenwol op zijn website 'een onaanvaardbare keuze'. 'Dat komt doordat voorheen schapen werden gehouden voor het vlees, met wol als bijproduct. Tegenwoordig is het omgekeerd. Dus de milieubelasting wordt nu meer aan de bouwnijverheid toegerekend dan aan de vleessector.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.