Vliegfreaks bieden grif op kolossale verzameling boeken, handtekeningen en andere 'aviatica' van Wilhelm Teuben Veiling luchtvaartcollectie is 'niet voor Jan de arbeider'

Als sportvlieger vloog Harm Swen, in het dagelijks leven makelaar, in 1994 met drie vrienden in een eenmotorige Cessna van Bali terug naar Nederland....

Van onze verslaggeefster

Mirjam Schöttelndreier

AMSTERDAM

Als DDA-lid is hij vanmiddag, met ruim vierhonderd andere vlieg-freaks, naar de veiling gekomen. Daar gaat de verzameling van Wilhelm Teuben, memorabilia uit de luchtvaartgeschiedenis, onder de hamer. 'Dit is een unieke kans, zo'n kolossale verzameling, dus daar heb ik wel wat geld voor over. Ik ben gebrand op alle items die met de Uiver te maken hebben.'

Teuben overleed twee jaar geleden. Als jongeman legde hij al de grondslag voor wat later tot het Teubarium zou uitgroeien: een onafzienbare, in zijn woning tentoongestelde, collectie handtekeningen, brieven, krantenknipsels, penningen, speelgoed en medailles betreffende de luchtvaart.

Onvergetelijk maakte hij zich door midden in de hongerwinter in 1944 de tot inactiviteit gedwongen KLM te feliciteren met haar 25-jarig bestaan. Een bedankbrief van meneer Hans Martin vormde de basis van zijn verzamelwoede. Later werd het gouden horloge van Anthony Fokker, dat hij in 1911 van zijn vader kreeg tijdens een demonstratievlucht op 350 meter hoogte rond de Haarlemse Sint Bavotoren, zijn lievelingsobject. De 'feodale machtsverhoudingen' dwongen de tot luitenant-voorlichter bij de luchtmacht opgeklommen Teuben in 1959 zijn collectie af te staan aan het nieuwe Nationaal Luchtvaartmuseum Aviodome.

Ruimtevaartdeskundige Wubbo Ockels, die in de hangar te laat aankwam om de 'aviatica' vooraf te bekijken, zit ook tussen het lustig biedende publiek. Dat Teuben toestemming heeft gegeven voor de veiling weet hij, maar dat hij het leuk zou hebben gevonden dat zijn verzameling nu versnipperd raakt, betwijfelt Ockels. Hij weet wat het is om je verzameling kwijt te raken. 'Ik kreeg Japanners op bezoek, die wisten dat ik nog een Apollocapsule bezat. Ze kochten ook de helft van mijn verzameling op, voor een luchtvaart- pretpark in Fukowoka. Spijtig is het wel, maar aan de andere kant: ik heb alweer een gigantische verzameling.'

Voor 250 gulden gaat intussen Met de Uiver naar Australië naar een nieuwe eigenaar. Een bedrag van 130 gulden wordt grif geboden voor een knipselmap met krantenartikelen over vliegtuigongelukken, waarbij voornamelijk KLM-toestellen waren betrokken. Het gaat om types als de Ooievaar, de Pelikaan en de Leeuwerik, want, zoals Teuben al eens vertelde, voor de oorlog werden vogelnamen aan de machines gegeven.

Met hangen en wurgen was men bij de letter u op Uiver gekomen. 'Dat is Betuws voor ooievaar', wist de directeur van het Teubarium in een van de vele interviews te vertellen.

Een werkje van Max Blokzijl (Hans Hedding en zijn wonderbaarlijke secretaris) brengt vervolgens zonder problemen 120 gulden op. Swen heeft het nakijken als de zeer belangrijke historische studie Der Vogelflug als Grundlage der Fliegekunst van O. Lilienthal voor 1400 gulden onder hamer gaat. 'Dat is me te duur.'

De veiling, waarvan de opbrengst op enkele tonnen wordt geschat (die naar weduwe Teuben gaat), verloopt aanmerkelijk trager dan werd verwacht. 'Het is hier niet voor Jan de arbeider, zucht een mevrouw, knikkend naar de in ribbroeken en Society Shop-truien gehulde hobbyisten. Ze wijst op de verkoopmap: 'Dat boekkie kost al zeventien vijftig'

Om vijf uur vertrekt makelaar Swen: de musical Miss Saigon wacht. 'Ik heb een koopopdracht achtergelaten voor het Fokker-horloge. Ik bied zesduizend gulden, maar het zou me niets verbazen als het vijftien tot twintig mille opbracht.' Niettemin is hij dik tevreden dat hij een poster, waarop een van de eerste verkeersvliegtuigen staat afgebeeld, in zijn tas kan stoppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden