REPORTAGE

Vlees van vrije grazers wordt snel populair

De verkoop van vlees van dieren uit natuurparken loopt zo goed dat een tekort dreigt. De boeren weten hun 'natuurvlees' steeds beter als exclusief product te slijten.

Limousin-koeien in Nationaalpark De Meinweg. Beeld Marcel van den Bergh

Het is goedkoper dan biologisch en komt rechtstreeks uit de natuur. 'Natuurvlees', het vlees van dieren die Nederlandse natuurgebieden begrazen, wordt gretig afgenomen. Konik paarden, Limousin-koeien, Schotse Hooglanders; hoe wilder hoe beter.

Supermarktketen Emté, onderdeel van groothandel Sligro, is in september begonnen met de verkoop van natuurvlees in twintig supermarkten in Limburg en Noord-Brabant. Die proef verloopt zo goed dat de keten het vlees vanaf februari in alle 130 vestigingen in Nederland wil verkopen.

Om te voorkomen dat er een tekort ontstaat, is de vorig jaar opgerichte Natuurvlees Coöperatie Nederland nu hard op zoek naar zestig nieuwe boeren die natuurvlees kunnen leveren. Volgend jaar hebben ze 750 extra slachtklare runderen nodig.

Grote natuurbeheerders

Naast de boeren die nu al lid zijn, hebben ook grote natuurbeheerders als Staatsbosbeheer zich bij de coöperatie aangesloten. Zij kunnen de extra inkomsten goed gebruiken nu subsidiestromen steeds verder opdrogen. 'De dieren lopen er toch al', zegt Marc de Wit, een van de oprichters van de coöperatie. 'Een deel van de winst die we maken wordt weer geïnvesteerd in de natuur.'

Tot een paar jaar geleden verdween het vlees van de meeste wilde grazers die Nederlandse natuurgebieden bevolken nog anoniem in goedkoop gehakt of worst. Steeds meer boeren weten hun vlees nu als exclusief product in de markt te zetten. Zo besloot Boer Jelwin Kuipers uit het Groningse Opende een paar jaar geleden het vlees van zijn Schotse Hooglanders zelf te verkopen. 'Het zijn prachtige dieren, maar slagers hebben er weinig geld voor over. Die zijn op zoek naar doorgefokte dikbilkoeien.' Nu hij de dieren zelf verkoopt, brengt een rund al gauw 200 euro extra op.

Verkoop via webshop

Kuipers en zijn vrouw hebben een paar jaar geleden hun baan opgezegd om zich volledig op de verkoop van natuurvlees te storten. Inmiddels loopt hun webshop 'Schotsehooglanders.nl' zo goed dat ze de vraag niet meer aankunnen. Het afgelopen jaar werden hun vleespakketten met daarin ondermeer stoofvlees, biefstuk en burgers afkomstig van Schotse Hooglanders twee keer zoveel verkocht als het jaar daarvoor.

Aan de andere kant van het land verkoopt boer Har Smeets zijn dieren sinds september aan de Natuurvlees Coöperatie Nederland. Hij laat zijn Limousin-koeien en Schotse Hooglanders al 27 jaar in natuurgebieden in Limburg grazen. 'De pacht van natuurgrond kost veel minder dan weidegrond.' Zo kon hij er zijn geld mee verdienen, ondanks de lage inkomsten van de slager. Enige nadeel: hij moet altijd zoeken naar zijn dieren.

Ook vandaag is hij zijn koeien kwijt. De boer rijdt over de smalle asfaltweg die het Limburgse natuurgebied De Meinweg doorkruist en tuurt uit het raam. Zijn 700 runderen zwerven rond over 800 hectare, verdeeld over 35 verschillende natuurgebieden. Na tien minuten rijden tekent zich voor de bosrand in de verte een rij roestbruine vlekjes af. Hebbes.

De boer zet zijn auto aan de kant om de kudde te controleren. Hij strooit een zak oud brood uit over de grond, zet zijn handen aan zijn mond en begint te roepen. Grijnzend kijkt Smeets toe hoe de kudde in een drafje op hem af komt, om hongerig aan te vallen op de broodkorsten. Met de winter in zicht valt er voor de dieren steeds minder te halen in het natuurgebied. Binnenkort gaan ze daarom op stal.

De Limousin-koeien van Har Smeets grazen wild in het Nationaalpark De Meinweg in Limburg. Beeld Marcel van den Bergh

Afgemest

Dat is tegen het zere been van sommige kleine natuurvleesverkopers. Zij vragen zich af hoe natuurlijk het natuurvlees is dat in de Emté supermarkten belandt. Niet alle boeren die vlees leveren aan de supermarktketen laten hun dieren het hele jaar buiten staan. Bovendien worden de runderen voor de slacht 'afgemest', ze krijgen extra voer om nog wat aan te sterken.

'De term natuurvlees is een vaag begrip geworden', zegt Chris Braat, directeur van stichting Free Nature dat 1.100 dieren in verschillende natuurgebieden heeft rondlopen. 'Het varieert van Schotse Hooglanders die het hele jaar buiten lopen, tot koeien die wat extra klavers te eten hebben gekregen.' Zelf verkoopt de stichting de eigen Konik paarden en Schotse Hooglanders daarom liever als 'wildernisvlees'.

Desondanks wordt zijn vlees net als het meeste natuurvlees niet als biologisch verkocht. Sommige kleine boeren vinden het de kosten en moeite niet waard om het predicaat biologisch te krijgen. Anderen voldoen simpelweg niet aan de voorwaarden. 'Een deel van onze boeren zet de dieren in de winter op stal', zegt De Wit van Natuurvlees Coöperatie Nederland. 'Het voedsel dat ze daar krijgen en de bouw van de stal voldoet niet altijd aan het keurmerk biologisch.'

Biologisch of niet, de koeien van Smeets hebben hun boterhammen op en maken rechtsomkeert richting de bosrand waar ze vandaan komen. 'Prachtige beesten toch', zegt Smeets. Dan moet ook hij weer door. Op zoek naar de volgende kudde.

Beeld De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden