Reportage

Vissen voelen ook pijn. Maar hoeveel dan?

Dat een vis kan lijden, is nu wel vastgesteld. Maar of vissen angst kennen, te vergelijken met die van mensen, daarover debatteren academici, vissers en dierbeschermers in Berg en Dal.

Indonesische vissers laden tonijn in.Beeld ANP

'Vissen zijn glibberige beesten, hun aaibaarheid is bijna nul, ze zijn koudbloedig en verblijven in een andere omgeving. Daardoor roepen ze weinig sympathie op', denkt Gert Flik.

Ze zijn ook lang niet zo leuk als tekenfilmvis Nemo, die met zijn heftige gelaatsuitdrukkingen en grote schrik-ogen sympathie weet te winnen. 'Bij angst of stress hebben vissen geen herkenbare mimiek, ze schreeuwen niet, en ze zijn ook nog moeilijk individueel te onderscheiden. Dat beïnvloedt ons denken', aldus de hoogleraar organismale dierfysiologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

In de dierenwelzijnsdiscussie bungelen vissen roemloos onderaan.
Om daar verandering in te brengen, werpt Flik zich donderdag op als spreekbuis voor deze onderschatte diergroep. In een hotel in Berg en Dal organiseert hij de Eerste Nijmeegse Cursus Welzijn van Vissen, bestemd voor een gemêleerd gezelschap, van beschermers tot viskwekers, van onderzoekers en beleidsambtenaren tot visinkopers.

'Het is onze passie als onderzoekers om te ontrafelen hoe bijvoorbeeld de hormoonhuishouding bij vissen door stress verandert, maar we willen de kennis die we opdoen ook overdragen. Ik beschouw het als een missie om er voor te zorgen dat dieren zo min mogelijk lijden.'

Kees Kloet kan zich daarin prima vinden. In IJmuiden kweekt hij zo'n 100 ton yellowtails per jaar, bestemd voor de sushi in binnen- en buitenland. Hij juicht de cursus toe. 'Het is goed om nieuwe inzichten op te doen en het maatschappelijk debat te volgen, we zijn een kleine sector, dan moet je dat als bedrijf zelf doen.'

Sterven in ijswater
Zijn vissen doodt hij door ze uit de kweekbak in ijswater te scheppen. 'Dat is niet onomstreden. In samenspraak met onderzoeksinstituut Imares denken we na over alternatieven, bijvoorbeeld doding met een stroomstoot. Die techniek bestaat al voor paling en meerval, maar voor onze vissoort moet die opnieuw worden ontwikkeld. Economisch moet dat wel haalbaar zijn. In andere delen van Europa, zeg maar onder België, word ik vreemd aangekeken als ik over dit dilemma vertel: wat is er dan mis met ijswater?'

Met die vraag weet 'oceaanbeschermer' Dos Winkel van de Sea First Foundation wel raad. 'Niet humaan. Vissen doen er in ijswater ruim een uur over om dood te gaan; een overtreding van EU-regels.' Dat haalt het echter nog niet bij de tonnen vis die levend van hun ingewanden wordt ontdaan en dan verder ligt te creperen.

'Vissen worden behandeld als bakstenen. Hopelijk is deze cursus een keerpunt; eindelijk zitten verschillende partijen aan tafel om te praten over wat iedereen allang weet: vissen zijn gewone gewervelde dieren met pijn, stress en angst.'

Gert Flik formuleert dat voorzichtiger. 'Het wetenschappelijk onderzoek heeft de laatste jaren harde bewijzen op tafel gelegd dat een vis meer is dan een kouwe onder-water-machine. Dat vissen pijnprikkels waarnemen en stress ervaren, dat staat buiten kijf, maar we komen er ook steeds meer achter wat er gebeurt in de hersenen. Een vis reageert niet alleen reflexmatig, maar past ook zijn gedrag aan. Hij is zich bewust van zijn omgeving; hij kan lijden. Dus moet je die dieren ook onder zo goed mogelijk omstandigheden kweken of vangen en zo humaan mogelijk doden', aldus Flik. 'Dat is dus niet een half uur op dek van een boot liggen spartelen of uren aan een haak zitten van een longline.'

Lees het volledige verhaal vandaag in de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden