Vis in supermarkt is nog zelden duurzaam

Het wil niet vlotten met de toezegging van supermarkten om alleen nog duurzaam gevangen vis te verkopen. 'Ze hebben meer beloofd dan ze kunnen waarmaken.'

Een markt voor tonijn op de Filipijnen.Beeld LightRocket via Getty Images

De belofte van de grote supermarktketens in Europa en de Verenigde Staten om nog dit jaar vrijwel uitsluitend duurzaam gevangen vis te verkopen, staat onder druk. Van de wereldwijd gestarte projecten die duurzame visvangst en -kweek moeten stimuleren, blijkt driekwart nog weinig op te leveren, terwijl de vis wel als duurzaam in de markt terechtkomt. Dat blijkt uit een studie naar de zogenoemde Fishery Improvement Projects (FIPs), die is gepubliceerd in het wetenschapsblad Science.

Het onderzoek naar 130 projecten, uitgevoerd door een groep van elf onderzoekers bij internationale universiteiten, waaronder die van Wageningen, concludeert dat de meeste FIPs niet verdere komen dan het publiceren van verbeterplannen. Van invoering van duurzaamheidsmaatregelen komt niets terecht, terwijl het onduidelijk is of grote supermarktketens als Walmart (VS), Sainsbury's (Groot-Brittannië) en Carrefour (Frankrijk) wel controleren of er iets is gebeurd om de visserij te verduurzamen. Omdat er bovendien geen aanvullende voorwaarden voor vangstregulering worden vastgesteld, dreigen de projecten eerder te leiden tot overbevissing dan tot duurzame vangst. De verbeterprojecten lijken een excuus om niet te hoeven voldoen aan de striktere normen van de bestaande duurzaamheidslabels.

'De projecten zouden goed kunnen werken, maar de vissector moet ze dan wel goed uitvoeren. Op dit moment zien we veel projecten waar dit ontbreekt', aldus de Wageningse onderzoeker Simon Bush. Hoewel het onderzoek zich richtte op wilde vis, zijn de conclusies volgens hem ook van toepassing op verbeterprojecten in de kweekvis.

Verbeterprojecten voor de visserij komen voort uit een gezamenlijke aanpak van de visserij-industrie, milieuorganisaties en private fondsen - vaak gesteund door de overheid. Dit tegen de achtergrond van de doelstelling van een groot aantal internationale supermarktketens dat zij in 2015 zo veel mogelijk duurzame vis in de schappen hebben liggen. Het gaat vooral om vis onder de labels van de Marine Stewardship Council (MSC, voor wilde vis) en Aquaship Stewardship Council (ASC, voor kweekvis).

Maar omdat er te weinig gecertificeerde duurzame vis beschikbaar is, werden de verbeterprojecten bedacht. Met name voor ontwikkelingslanden is het uitgangspunt dat de visserij stapsgewijs zou worden geholpen om op termijn toch aan de MSC- en ASC-normen te voldoen. In ruil voor medewerking wordt de vis alvast als duurzaam aangemerkt.

De Nederlandse supermarkten liggen volgens betrokkenen in de voorhoede als het gaat om een duurzaam visaanbod. Albert Heijn wil nog eind dit jaar alleen duurzame vis in de schappen hebben, aldus woordvoerder Anoesjka Aspeslagh, 'het liefst MSC en ASC'. Als dat niet lukt, worden verbeterprojecten ook geaccepteerd. 'Maar alleen met een duidelijk en controleerbaar tijdpad dat tot certificering leidt'. Directeur Willem Huisman van Anova, marktleider in de duurzame vis, onderstreept dat de Nederlandse supermarkten voor 'negentig procent' de MSC- en ASC-gecertificeerde vis voeren. Zelf zit Anova in een verbeterproject voor kleinschalige vangst van geelvintonijn in Indonesië. 'Het Wereld Natuur Fonds accrediteert dat als onafhankelijke partij.'

Alfred Schumm van het WNF onderschrijft het probleem van de wildgroei aan ongecontroleerde FIPs. Het WNF heeft volgens hem maar een handvol projecten onder zijn hoede, die aan strakke regels zijn gebonden. Zo moeten de verbeteringen binnen vijf jaar tot een duurzaamheidscertificaat leiden.

Volgens Schumm is het onvermijdelijk dat veel internationale supermarktketens dit jaar in de problemen komen met hun belofte van duurzame vis. 'Ze hebben meer beloofd dan ze kunnen waarmaken', aldus Schumm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden