Vijf vragen over de woekerpolisaffaire

Al jaren sleept de woekerpolisaffaire in Nederland zich voort. Met de komst van allerlei nieuwe massarechtszaken en claimorganisaties lijkt het alleen maar erger te worden.

Foto ANP

De woekerpoliszaak behoorde toch allang tot het verleden?

Eigenlijk wel. Al in 2008 werd onder leiding van de toenmalige financiële ombudsman Jan Wolter Wabeke een nationale compensatienorm vastgesteld. Daar waren alle verzekeraars en belangrijke consumentenorganisaties bij betrokken. Aan de hand van de zogeheten Wabekenorm stelden partijen vast dat verzekeraars maximaal 2,5 tot 4 procent van de premie van de verzekering hadden mogen inhouden voor kosten. Verzekeraars beloofden op basis van die regelingen ongeveer 3 miljard euro terug te geven aan hun klanten, bij wijze van compensatie voor de zeven miljoen polissen die ze sinds begin jaren negentig hebben afgesloten.

Waarom heeft iedereen het er nu dan nog over?

De compensatieregeling bleek vooral heel gunstig voor de verzekeraars zelf en liet nog te veel aan het toeval over. Op het moment van afsluiten was de kredietcrisis in Nederland net losgebarsten. Financiële instellingen als Aegon dreigden om te vallen. In dat klimaat vonden de politiek en toezichthouders het belangrijker de verzekeraars te ontzien. Dat zorgde ervoor dat allerlei nieuwe consumentenorganisaties zich tegen de Wabekeregeling keerden. Volgens deze clubs is de norm te recht-toe-recht-aan. Mensen hebben recht op een hogere vergoeding omdat Wabeke bijvoorbeeld geen rekening hield met het misgelopen vermogen dat consumenten hadden kunnen opbouwen met de ingehouden premies. Volgens nieuwe berekeningen van sommige claimorganisaties zou dit wel het tienvoudige moeten zijn.

Tijdlijn woekerpolisaffaire

Circa 1990-2003: Verkoop van rond 7 miljoen woekerpolissen.
2003: AFM constateert dat er veel mis is met de beleggingsverzekeringen; de zaak komt aan het rollen.
2006: Tv-programma Kassa introduceert term ‘woekerpolisaffaire’.
2007: De eerste claimstichtingen beginnen een zaak tegen verzekeraars; de politiek wordt wakker.
2008: De financiële ombudsman Jan Wolter Wabeke stelt een compensatienorm vast.
2008-2009: De twee belangrijkste claimstichtingen sluiten schikkingen met de Wabekenorm in de hand.
2010-2013: Nieuwe claimstichtingen vechten de regelingen aan.
2013: Hoge Raad stelt stichting in zaak tegen Aegon in het gelijk; de weg ligt open naar nieuwe schikking.
2014: Adviseur Europese Hof van Justitie gooit olie op het vuur: ze stelt dat verzekeraars open hadden moeten zijn over kosten van alle afgesloten polissen. Vandaag blijkt dat de rechters dat advies niet overnemen.

Welke spannende zaken lopen er nog?

Er lopen nog heel veel zaken en tegen zowat alle verzekeraars. Het gaat zowel om individuele claims als om massaclaims. De belangrijkste tot nu toe gewonnen slag staat op naam van Stichting Koersplandewegkwijt. Deze club behaalde bij de Hoge Raad een overwinning op Aegon. De verzekeraar moest de geïnde overlijdensrisicopremie aan de dertigduizend leden van de stichting terugbetalen.

Stichting Woekerpolisproces voert over dezelfde kwestie eveneens een rechtszaak tegen Aegon, namens (naar eigen zeggen) ruim twintigduizend gedupeerden. Daarnaast procedeert Vereniging Woekerpolis.nl (75 duizend leden volgens eigen opgave) tegen Aegon en Nationale-Nederlanden.

Sinds kort werpt ook de Consumentenbond zich op voor de gedupeerden. Samen met Stichting Wakkerpolis.nl heeft de belangenorganisatie een claim van 2 miljard euro ingediend bij verzekeraar Nationale-Nederlanden. Los daarvan heeft het financiële klachteninstituut Kifid nog honderden klachten van consumenten op de plank liggen waar het uitspraak over moet doen.

Dan bedenken we toch gewoon een nieuwe nationale oplossing?

Daar gaan veel stemmen voor op. Zo heeft de Consumentenbond minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën onlangs in een open brief opgeroepen zich meer in te zetten voor gedupeerden. Er zou een onafhankelijke commissie moeten komen die per verzekeraar een extra schadevergoeding vaststelt.

Zulke voorstellen liggen echter heel gevoelig in Den Haag, onder meer omdat de Nederlandse staat zelf eigenaar is van verzekeraar ASR. Ook zou een hogere collectieve compensatie de Nederlandse verzekeraars zoveel geld gaan kosten dat ze hun premies moeten verhogen. Een hogere schadevergoeding zou dan ten koste gaan van mensen die geen woekerpolis hebben. De minister wil daarom vasthouden aan de sobere regeling uit 2008.

Wat doet de staat dan wel?

De politiek richt zich vooral op het herstellen van de honderdduizenden polissen die nog steeds niet omgezet zijn. Alle consumenten met een woekerpolis hebben het recht op een hersteladvies, waarbij ze hun polis kunnen omzetten in een goedkoper alternatief.

Tot nu was het echter onduidelijk wie die herstelwerkzaamheden moest uitvoeren: de verzekeraars of de tussenpersonen die de verzekeringen aan de man brachten. Eigenlijk moest de laatstgenoemde groep dat doen, maar veel financiële tussenpersonen zijn inmiddels failliet of gaan hun verantwoordelijkheid uit de weg. Daarom heeft de overheid de verzekeraars verantwoordelijk gemaakt. Ze moeten uiterlijk dit jaar al hun klanten van een hersteladvies hebben voorzien, zoals de afkoop van de verzekering of de omzetting naar een bankspaarrekening. De Autoriteit Financiële Markten mag sinds kort ook boetes uitdelen als de instellingen die plicht verzaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.