Vijf vragen over de ambtenaren-cao

600 duizend ambtenaren, politieagenten, leraren, douaniers en anderen krijgen na vier jaar 'nullijn' weer een loonsverhoging.

Een douane medewerker scant een koffer van een vakantieganger op de luchthaven Schiphol. Beeld anp

Wat hebben het kabinet en de vakbonden afgesproken?

De overheid stelt als werkgever een loonsverhoging van 5,05 procent in het vooruitzicht, verdeeld over dit en volgend jaar. In september komt daar een eenmalige uitkering bij van 500 euro bruto. Het gaat in totaal om 2 miljard euro. De afspraken zijn gemaakt met CNV en kleinere ambtenarenbonden. De grootste vakbond FNV heeft niet ingestemd.

Waar komt het geld vandaan?

Dat wordt pas helemaal duidelijk rond Prinsjesdag, als het kabinet de nieuwe begrotingsplannen presenteert. Ongeveer de helft van de loonsverhoging komt beschikbaar door een aanpassing van de pensioenen. Het is een ingewikkelde materie, maar het komt erop neer dat de pensioenen bij het ABP, het grootste pensioenfonds, op een andere manier worden geïndexeerd: niet meer op basis van de loon-, maar de prijsontwikkeling. Daardoor kan de pensioenpremie omlaag en houden onderwijzers, agenten en ambtenaren meer over. Dat geldt ook voor andere werkenden die een pensioen bij het ABP opbouwen, bijvoorbeeld de gemeente-ambtenaren, vuilnismannen en medewerkers van de provincie, in totaal 1 miljoen mensen.

Het ABP overweegt volgend jaar de pensioenpremie met 1 procent te verhogen. Dat moet de positie van het fonds opkrikken. Door onder meer de lage rekenrente hebben veel pensioenfondsen te weinig vermogen om aan hun verplichtingen voldoen. Het kabinet gaat ervan uit dat het ABP afziet van deze verhoging.

Is dit een sigaar uit eigen doos?

Ja, zegt Liane de Haan van ouderenbond ANBO. Wie nu als werkende minder pensioen opbouwt, krijgt straks als gepensioneerde minder geld. 'Voor jongere werkenden kan dat een 8 procent lager pensioen betekenen.'

Nee, zegt Patrick Fey van CNV Overheid, die heeft ingestemd met het voorstel. 'Een procent meer of minder pensioenpremie heeft maar een heel beperkte invloed. Een goed rendement op het vermogen - nu 380 miljard euro - levert het ABP veel meer geld op. Dit akkoord betekent een impuls voor werkenden die al jaren geen loonsverhoging meer hadden.'

De consequenties zijn niet te overzien, zegt FNV-voorzitter Ton Heerts, die de plannen niet direct afwijst, maar grote kritiek heeft op de snelheid waarmee het kabinet dit regelt. 'Bovendien lijkt het erop dat het kabinet op de stoel van het ABP-bestuur gaat zitten. We zoeken uit of dit juridisch kan.'

Wie heeft gelijk?

Hoe de andere manier van indexeren uitpakt is een gok. Omdat de globalisering de lonen onder druk zet, zou prijsindexatie gunstiger kunnen uitpakken. Feit is hoe dan ook dat er pas mag worden geïndexeerd als de financiële positie van een pensioenfonds dat toelaat. De ontwikkeling van de pensioenen blijft al jaren achter bij die van de lonen.

Straks geen stakingen meer?

Nee. De afspraken moeten nog worden vastgelegd in de cao's. En bijvoorbeeld de politie staakt niet alleen om meer loon, de agenten willen ook dat er afspraken worden gemaakt over het derde jaar WW zoals dat vorig jaar is afgesproken. Na de vakantie moet het kabinet dus weer rekenen op arbeidsonrust.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden